← 维吉尔

埃涅阿斯纪

§1.1-1.75

朱诺的愤怒与向风神埃奥洛斯求助

史诗序言介绍埃涅阿斯的磨难。出于对特洛伊的仇恨和对迦太基的偏爱,朱诺说服风神埃奥洛斯释放狂风暴雨袭击特洛伊船队。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Arma virumque cano, Troiae qui primus ab oris

我歌唱武器与那英雄,他首先从特洛伊的海岸,

​Italiam, fato profugus, Laviniaque venit

命运使他成为逃亡者,来到意大利和拉维尼乌姆的

​litora,1 multum ille et terris iactatus et alto

海岸。他在陆之上和深海之上大受折磨,

​vi superum saevae memorem Iunonis ob iram;

凭着天上诸神的力量,因为残暴的朱诺那念念不忘的愤怒;

5

​multa quoque et bello passus, dum conderet2 urbem,

在战争中他也遭受了许多苦难,直到他建立起城邦,

​inferretque deos Latio, genus unde Latinum,

并把他的神明带入拉提乌姆,由此产生了拉丁民族、

​Albanique patres, atque altae moenia Romae.

阿尔巴的祖先,以及高耸的罗马的城墙。

​Musa, mihi causas memora, quo numine laeso,

缪斯啊,请为我叙述原因,是因为伤害了哪位神明,

​quidve dolens, regina deum tot volvere casus

还是因为何事怨恨,神明的女王竟逼迫一个

10

​insignem pietate virum, tot adire labores

因虔敬而杰出的男子,去历经如此多的磨难,去面对如此多的劳苦。

​impulerit. Tantaene animis caelestibus irae?

天上的神明心中竟有如此大的愤怒吗?

​Urbs antiqua fuit, Tyrii tenuere coloni,

曾有一座古老城邦,由泰尔的移民所占领,

​Karthago, Italiam contra Tiberinaque longe

迦太基,它面对着意大利,并遥对着第伯里河的

​ostia, dives opum studiisque asperrima belli;

河口,财力雄厚,且在战争的爱好中极其凶悍;

15

​quam Iuno fertur terris magis omnibus unam

据说,朱诺珍爱此地甚于一切土地,

​posthabita coluisse Samo; hic illius arma,

甚至连萨摩斯也被置于其后;这里有她的武器,

​hic currus fuit; hoc regnum dea gentibus esse,

这里有她的战车;女神那时就已经意图并培育着,

​si qua fata sinant, iam tum tenditque fovetque.

如果有任何命运允许,让这里成为万民的统治帝国。

​Progeniem sed enim Troiano a sanguine duci

然而,她已经听说,有一支后裔正从特洛伊的血统中衍生出来,

20

​audierat, Tyrias olim quae verteret arces;

有朝一日他们将颠覆泰尔人的城池;

​hinc populum late regem belloque superbum

由此将有一个统治广阔、在战争中高傲的民族

​venturum excidio Libyae: sic volvere Parcas.

为了利比亚的毁灭而来临:命运三女神正是如此运转的。

​Id metuens, veterisque memor Saturnia belli,

萨图尔努斯之女惧怕此事,并记着那场古老的战争,

​prima quod ad Troiam pro caris gesserat Argis—

那是她起初为了亲爱的阿耳戈斯而在特洛伊进行过的战争——

25

​necdum etiam causae irarum saevique dolores

而且她愤怒的原因和残酷的痛苦

​exciderant animo: manet alta mente repostum

尚未从心中消逝:那藏在心灵深处的记忆依然保留着,

​iudicium Paridis spretaeque iniuria formae,

帕里斯的裁判,对她被蔑视之美貌的侮辱,

​et genus invisum, et rapti Ganymedis honores.

以及那可恨的种族,和被劫持的加尼美得斯的荣耀。

​His accensa super, iactatos aequore toto

她因这些事而更加愤怒,将那些在整个海面上漂泊的

30

​Troas, reliquias Danaum atque immitis Achilli,

特洛伊人——被希腊人和残忍的阿喀琉斯遗留下来的人,

​arcebat longe Latio, multosque per annos

远远地拒于拉提乌姆之外。许多年来

​errabant, acti fatis, maria omnia circum.

他们被命运驱使,在所有的海洋周围流浪。

​Tantae molis erat Romanam condere gentem!

建立罗马民族是如此艰巨的一件大业!

​Vix e conspectu Siculae telluris in altum

他们刚从西西里土地的视线中驶入深海,

35

​vela dabant laeti, et spumas salis aere ruebant,

欢欣鼓舞地扬帆,用青铜船首犁开盐水的泡沫,

​cum Iuno, aeternum servans sub pectore volnus,

这时朱诺在胸中保留着永恒的伤口,

​haec secum: Mene incepto desistere victam,3

对自己这样说: “难道要我承认失败,放弃我的计划,

​nec posse Italia Teucrorum avertere regem?

并且无法将特洛伊人的王从意大利驱逐吗?

​Quippe vetor fatis. Pallasne exurere classem

的确,我是被命运所阻碍。难道帕拉斯能烧毁希腊人的

40

​Argivum atque ipsos potuit submergere ponto,

船队,并把他们自己淹没在海中,

​unius ob noxam et furias Aiacis Oilei?

仅仅因为奥伊琉斯之子埃阿斯一人的罪行与疯狂?

​Ipsa, Iovis rapidum iaculata e nubibus ignem,

她自己从云端掷出朱庇特的迅疾烈火,

​disiecitque rates evertitque aequora ventis,

既驱散了船只,又用狂风掀翻了海面,

​illum expirantem transfixo pectore flammas

至于那胸膛被贯穿、正吐着火焰的家伙,

45

​turbine corripuit scopuloque infixit acuto.

她用旋风将他卷走,并钉在尖锐的礁石上。

​Ast ego, quae divom incedo regina, Iovisque

然而我,作为众神的女王而行,既是朱庇特的

​et soror et coniunx, una cum gente tot annos

姐姐又是他的妻子,却与单单一个民族这么多年来

​bella gero! Et quisquam numen Iunonis adoret

连年战争!此后还会有人崇敬朱诺的神灵,

​praeterea, aut supplex aris imponet honorem?

或者作为恳求者在祭坛上献上祭礼吗?”

50

​Talia flammato secum dea corde volutans

女神在自己燃烧的心中反复思量着这些事,

​nimborum in patriam, loca feta furentibus austris,

来到了暴风雨的家乡,一个孕育着狂暴南风的地方,

​Aeoliam venit. Hic vasto rex Aeolus antro

埃奥利亚。在这里,在一个巨大的洞窟中,国王埃奥洛斯

​luctantes ventos tempestatesque sonoras

用他的权力压制着挣扎的狂风和轰鸣的暴风雨,

​imperio premit ac vinclis et carcere frenat.

用锁链和牢狱来束缚它们。

55

​Illi indignantes magno cum murmure montis

它们愤愤不平,伴着大山的巨大轰鸣声

​circum claustra fremunt; celsa sedet Aeolus arce

在锁闭的门周围咆哮;埃奥洛斯坐在高高的城堡上,

​sceptra tenens, mollitque animos et temperat iras.

手握权杖,缓和它们的心性,平息它们的愤怒。

​Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum

若不如此,它们必定会迅速地把海洋、陆地和深邃的天空

​quippe ferant rapidi secum verrantque per auras.4

裹挟而去,并扫荡在空气之中。

60

​Sed pater omnipotens speluncis abdidit atris,

但全能的父亲出于对此事的恐惧,将它们藏在黑暗的洞穴里,

​hoc metuens, molemque et montis insuper altos

并在上面堆放了巨石和高耸的山脉,

​imposuit, regemque dedit, qui foedere certo

并且赐予它们一个国王,他知道如何根据确定的契约,

​et premere et laxas sciret dare iussus habenas.

在接到命令时既能勒紧缰绳,也能放开。

​Ad quem tum Iuno supplex his vocibus usa est:

那时,朱诺作为哀求者向他说了这些话:

65

​Aeole, namque tibi divom pater atque hominum rex

“埃奥洛斯啊,因为众神之父和人类之王已经允许你,

​et mulcere dedit fluctus et tollere5 vento ,

既能抚平波浪,也能用风将它们掀起,

​gens inimica mihi Tyrrhenum navigat aequor,

一个与我敌对的民族正航行在第勒尼安海上,

​Ilium in Italiam portans victosque Penates:

将伊利乌姆和战败的家神带往意大利:

​incute vim ventis submersasque obrue puppes,

请向风中注入力量,倾覆并淹没他们的船只,

70

​aut age diversos et disiice corpora ponto.

或者把他们驱散到各处,将他们的尸体抛洒在海上。

​Sunt mihi bis septem praestanti corpore nymphae,

我有十四位身姿出众的宁芙,

​quarum quae forma pulcherrima Deiopea,6

其中容貌最美的德伊奥佩亚,

​conubio iungam stabili propriamque dicabo,

我将使她与你永结连理,奉献她为你专属,

​omnis ut tecum meritis pro talibus annos

好让她为了这一功绩,与你共同度过所有的岁月,

75

​exigat, et pulchra faciat te prole parentem.

并使你因美丽的后代而成为父亲。”

语法注6 条
  1. 1.2Italiam, fato profugus, Laviniaque venit / litora

    动词 venit 此处直接支配方向宾格(Italiam 和 Lavinia litora)而省略了介词 ad 或 in,这是诗歌中常见的用法。Lavinia 是修饰 litora(中性复数宾格)的形容词。

  2. 1.5dum conderet

    时间接续词 dum(直到……)与未完成过去时虚拟语气 conderet 连用,不仅表示时间上的终点,还包含着建立城邦这一“目的”或“预期”(目的或期待的虚拟语气)。

  3. 1.37Mene incepto desistere victam

    表达感叹或愤怒的“对格+不定式”结构。主语代词对格 me 附有疑问小词 -ne,表达出难以置信和愤慨:“难道要我这个失败者放弃我的计划吗?”

  4. 1.58Ni faciat, maria ac terras caelumque profundum / quippe ferant rapidi secum verrantque per auras

    使用现在时虚拟语气的条件句(条件从句为 ni faciat,主句为 ferant 和 verrant)。虽然表示与现在事实相反的假设通常使用未完成过去时虚拟语气,但此处使用现在时虚拟语气,使这种威胁显得更加生动、紧迫或具有潜在可能性。

  5. 1.66et mulcere dedit ... et tollere

    动词 dedit 支配不定式 mulcere 和 tollere 作为直接宾语。这是一种模仿希腊语的不定式用法(表示目的或结果)的诗意与希腊化表达,在标准拉丁语散文中通常会使用 ut 引导的虚拟语气。

  6. 1.72quarum quae forma pulcherrima Deiopea

    专有名词 Deiopea 被吸引至关系从句中关系代词 quae 的主格形态(本应是 quarum Deiopeam, quae forma pulcherrima est...)。尽管它在主句中作 iungam 的直接宾语(应为对格),但由于格的同化,它呈主格形式。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0690.phi003.humanitext-lat2:1.1-1.75