- 底本
- Vergil. The Bucolics, Aeneid, and Georgics Of Virgil. Greenough, J.B., editor. Boston: Ginn and Company, 1881.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0690.phi001.humanitext-lat2:1.1-1.84
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
流亡的牧人梅里博与因罗马“神明”恩赐得以留守土地的牧人提提鲁斯之间的对话。展现了内战带来的苦难与对和平的感激之间的对比。
Tityre, tu patulae recubans sub tegmine fagi1
提提鲁斯啊,你躺在茂密榉树的庇护下,
silvestrem tenui Musam meditaris avena;
用纤细的苇笛吹奏着林间的缪斯;
nos patriae fines et dulcia linquimus arva:
我们却要离开祖国的边界和可爱的田野。
nos patriam fugimus; tu, Tityre, lentus in umbra
我们逃离祖国;而你,提提鲁斯,在树荫下悠闲自得,
formosam resonare doces Amaryllida2 silvas.
教导整片森林让美丽的美丽斯的名字回响。
O Meliboee, deus nobis haec otia fecit:
噢梅里博,是一位神明为我们带来了这份闲适:
namque erit ille mihi semper deus; illius aram
因为在我心中,他将永远是一位神明;他的祭坛
saepe tener nostris ab ovilibus imbuet agnus.
常常会被我们羊圈里温顺的小羊用血染红。
Ille meas errare boves, ut cernis, et ipsum
正如你所见,是他允许我的母牛漫步,并允许我本人
ludere, quae vellem,3 calamo permisit agresti
用乡野的芦笛吹奏我所喜爱的乐曲。
Non equidem invideo; miror magis: undique totis
我并不嫉妒,反而更加惊讶:到处所有的
usque adeo turbatur agris. En, ipse capellas
田野里都陷入了如此剧烈的混乱。看啊,我自己也带着病痛
protinus aeger ago; hanc etiam vix, Tityre, duco:
艰难地赶着母山羊前行;提提鲁斯啊,这一只我甚至勉强才能牵动:
hic inter densas corylos modo namque gemellos,
因为就在刚才,在茂密的榛树林间,她生下了一对双胞胎——
spem gregis, ah, silice in nuda conixa reliquit.
羊群的希望,啊,却把它们遗弃在了光秃秃的岩石上。
Saepe malum hoc nobis, si mens non laeva fuisset,4
要是我的心没有那么糊涂,我本该记得
de caelo tactas memini praedicere quercus:—
那些被天雷击中的橡树常常预示着这一灾祸。
Sed tamen, iste deus qui sit, da, Tityre, nobis.
但无论如何,提提鲁斯啊,告诉我你那神明到底是谁?
Urbem, quam dicunt Romam, Meliboee, putavi
梅里博啊,我曾愚蠢地以为,人们所说的罗马城
stultus ego huic nostrae similem, quo saepe solemus
就像我们这儿一样,我们牧人常常
pastores ovium teneros depellere fetus:
把温顺的羊羔赶到那里去:
sic canibus catulos similis, sic matribus haedos
我曾以为小狗像大狗,小山羊像它们的老娘;
noram, sic parvis componere magna solebam:
我曾习惯于这样将伟大的事物与渺小的相比。
verum haec tantum alias inter caput extulit urbes,
但是这座城市在其他城市中高高耸立,
quantum lenta solent inter viburna cupressi.
就像丝柏在低矮的灌木丛中拔地而起。
Et quae tanta fuit Romam tibi causa videndi?
那么,是什么如此重大的原因让你想要去见罗马呢?
Libertas; quae sera, tamen respexit inertem,
自由;虽然来得迟,但它最终还是眷顾了懒散的我,
candidior postquam tondenti barba cadebat;
在我修剪胡须时,白发开始纷纷飘落之后;
respexit tamen, et longo post tempore venit,
它还是眷顾了我,并在漫长的时光之后来到了我身边,
postquam nos Amaryllis habet, Galatea reliquit:
如今美莉丽丝占有了我们,而加拉忒亚已经离去。
namque, fatebor enim, dum me Galatea tenebat,
因为,我必须承认,当加拉忒亚占有我时,
nec spes libertatis erat, nec cura peculi:5
既没有自由的希望,也没有积攒私产的打算。
quamvis multa meis exiret victima saeptis,
尽管从我的围栏里送出了许多牺牲,
pinguis et ingratae premeretur caseus urbi,
为那忘恩负义的城市榨出了丰富的奶酪,
non umquam gravis aere domum mihi dextra redibat.
但我的右手从未装满沉甸甸的钱财回到家中。
Mirabar, quid maesta deos, Amarylli, vocares,
我曾奇怪,美莉丽丝,你为何忧伤地呼唤神明,
cui pendere sua patereris in arbore poma:
你为何任由果实挂在它们自己的树上:
Tityrus hinc aberat. Ipsae te, Tityre, pinus,
那是因为提提鲁斯不在这里。提提鲁斯啊,连松树本身,
ipsi te fontes, ipsa haec arbusta vocabant.
连泉水本身,连这些灌木丛本身都在呼唤着你。
Quid facerem? Neque servitio me exire licebat,
我该怎么办呢?我既无法摆脱奴役,
nec tam praesentis alibi cognoscere divos.
也无法在别处遇到如此能提供帮助的神明。
hic illum vidi iuvenem, Meliboee, quot annis
梅里博啊,我在这里见到了那位青年,
bis senos cui nostra dies altaria fumant;
为了他,我们的祭坛每年要冒烟十二天;
hic mihi responsum primus dedit ille petenti:
在这里,他首先对我这恳求者给出了答复:
“pascite, ut ante, boves, pueri, submittite tauros.”
“孩子们,像以前一样放牧你们的牛群,配种你们的公牛吧。”
Fortunate senex, ergo tua rura manebunt,
幸运的老人啊,那么你的土地将保留下来,
et tibi magna satis, quamvis lapis omnia nuduslimosoque palus obducat pascua iunco!
并且对你来说足够大了,尽管光秃秃的石头和
Non insueta gravis temptabunt pabula fetas,
泥泞的沼泽用芦苇覆盖了所有的牧场! 陌生的草料不会伤害体弱怀孕的母羊,
+额外标记:1.50 (译文中插入了原文没有的标记,已并入本节)
nec mala vicini pecoris contagia laedent.
邻近羊群的恶性传染病也不会伤害它们。
Fortunate senex, hic, inter flumina nota
幸运的老人啊,在这里,在熟悉的河流
et fontis sacros, frigus captabis opacum!
和神圣的泉水之间,你将享受清凉的树荫!
hinc tibi, quae semper, vicino ab limite, saepes
在这边,一如既往,邻近边界的树篱上,
Hyblaeis apibus6 florem depasta salicti
那被海布拉蜜蜂采食的柳树花,
saepe levi somnum suadebit inire susurro;
常常会用轻柔的嗡嗡声劝你入眠;
hinc alta sub rupe canet frondator ad auras;
在那边,在高耸的岩石下,修枝人将迎风歌唱;
nec tamen interea raucae, tua cura, palumbes,
与此同时,你所钟爱的声音沙哑的林鸽,
nec gemere aëria cessabit turtur ab ulmo.
还有斑鸠,也不会停止在高高的榆树上哀鸣。
Ante leves ergo pascentur in aequore cervi,
因此,轻盈的鹿将先在空中放牧,
et freta destituent nudos in litore pisces,
大海也将先把鱼儿赤裸地遗弃在沙滩上,
ante pererratis amborum finibus exsul
先是流亡者走遍两国的边界,
aut Ararim Parthus bibet, aut Germania Tigrim,
帕提亚人喝阿拉斯河的水,或者德意志人喝底格里斯河的水,
quam nostro illius labatur pectore voltus.
他的容颜才会从我的心中消逝。
At nos hinc alii sitientis ibimus Afros,
但我们中的一些人必须离开这里,去往干渴的非洲人那里,
pars Scythiam et rapidum Cretae veniemus Oaxen,
另一些人将到达斯基泰和克里特湍急的奥克瑟斯河,
et penitus toto divisos orbe Britannos.
以及与整个世界完全隔绝的卑不列颠人那里。
En umquam patrios longo post tempore finis,
啊,在漫长的岁月之后,当我再次看到祖国的边界,
pauperis et tuguri congestum caespite culmen,
看到我贫穷茅屋用泥土堆砌的屋顶,
post aliquot mea regna videns mirabor aristas?
并在那之后看着几颗麦穗,我的王国,我会感到惊奇吗?
Impius haec tam culta novalia miles habebit,
难道一个不虔诚的士兵将占有这些精心耕作的休耕地,
barbarus has segetes? En, quo discordia civis
一个野蛮人将占有这些庄稼?看啊,内讧把
produxit miseros! His nos consevimus agros!
我们悲惨的公民带到了何处!我们为这些人播种了田野!
Insere nunc, Meliboee, piros, pone ordine vitis.
梅里博啊,现在去嫁接你的梨树吧,按顺序种下你的葡萄藤吧。
Ite meae, felix quondam pecus, ite capellae.
走吧,我那曾经幸福的羊群,走吧,我的母山羊们。
Non ego vos posthac, viridi proiectus in antro,
从今以后,我不会再躺在绿色的洞穴里,
dumosa pendere procul de rupe videbo;
看着你们在远处长满灌木的悬崖上攀爬;
carmina nulla canam; non, me pascente, capellae,
我不再唱起歌谣;母山羊们,在我的放牧下,
florentem cytisum et salices carpetis amaras.
你们不会再啃食盛开的金雀花和苦涩的柳树。
Hic tamen hanc mecum poteras requiescere noctem
然而,今晚你本可以和我在这里休息,
fronde super viridi: sunt nobis mitia poma,
躺在绿色的树叶上:我们有甜美的果实、
castaneae molles, et pressi copia lactis;
柔软的栗子和丰富的压制奶酪;
et iam summa procul villarum culmina fumant,
如今,远处的农舍屋顶已经冒出烟雾,
maioresque cadunt altis de montibus umbrae.
巨大的阴影正从高山上落下来。
- 1.1patulae... fagi
形容词 patulae 和名词 fagi 之间夹着分词 recubans 和介词短语 sub tegmine,这是拉丁语中典型的语序倒装(Hyperbaton)。
- 1.5Amaryllida
希腊式的宾格形式(第三变格名词的单数宾格 -da),反映了牧歌的希腊文学背景。
- 1.10quae vellem
由宾格中性复数关系代词 quae 引导的关系从句,其中未完成过去时虚拟语气 vellem 表示主观的意愿或喜好。
- 1.16si mens non laeva fuisset
表示过去相反事实的虚拟条件句,使用了过去完成时虚拟语气 fuisset。
- 1.33peculi
指奴隶或依附者可以私人积累的财产(Peculium)。此为属格收缩形。
- 1.55Hyblaeis apibus
表示行为者或工具的夺格,修饰分词 depasta。该分词带有一种中动语态的含义,与表示关系(尊重)的宾格 florem 连用。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
