- 底本
- Plautus. Plauti Comoediae, Volume 1. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1895.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:1-79_80
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
卡里努斯向观众介绍了这部剧的希腊语和拉丁语剧名,并讲述了父亲为了锻炼他而将他派往罗德岛做生意的经历。在那里他陷入爱河,同时他也回忆起此前因在雅典迷恋妓女而遭到父亲严厉斥责,以及父亲以此对比自身年轻时艰苦奋斗的往事。
Duas res simul nunc agere decretumst mihi:
我现在决定同时做两件事:
et argumentum et meos amores eloquar.
讲述这个故事的情节和我的爱情。
non ego item facio ut alios in comoediis
我不像在喜剧中看到的其他人那样,
vi vidi amoris facere, qui aut nocti aut die
他们因爱情的力量而行动,或在夜里或在白天,
aut soli aut lunae miserias narrant suas:
或向太阳或向月亮倾诉他们的痛苦:
quos pol ego credo húmanas querimonias
凭波鲁克斯起誓,我相信那些天体
non tanti facere,1 quid velint quid non velint;
并不怎么在乎人类的抱怨,无论他们想要什么或不想什么;
vobis narrabo potius meas nunc miserias.
我宁愿现在向你们讲述我的痛苦。
graece haec vocatur Emporos Philemonis,
这部剧用希腊语叫作菲莱蒙的《商人》,
eadem Latine Mercator Macci Titi.
同样在拉丁语中叫作提图斯·马克西乌斯的《商人》。
pater ad mercatum hinc me meus misit Rhodum;
我的父亲为了做生意把我从这里派往罗德岛;
biennium iam factum est, postquam abii domo.
自从我离开家已经两年了。
ibi amare occepi forma eximia mulierem.
在那里,我开始爱上了一个容貌极其美丽的女人。
sed ea ut sim implicitus dicam, si operaest auribus
但我是如何被她迷住的,我会告诉你们,如果你们有时间听,
atque advortendum ad animum adest benignitas.
并且你们能仁慈地集中注意力。
et hoc parum hercle more amatorum institi:
凭赫拉克勒斯发誓,我在这件事上并没有怎么遵循情人们的做法:
†per mea per conatus sum uos sumque inde exilico.
†通过我的...我尝试了...并且从那里立刻...
nam amorem haec cuncta vitia sectari solent,
因为爱往往伴随着所有这些缺点,
cura aegritudo nimiaque elegantia,
忧虑、痛苦和过度的修饰,
multiloquium: parumlóquium hoc ideo fit quia,
多话:至于少话的原因,之所以如此,是因为,
quae nihil attingunt ad rem nec sunt usui,
那些与事情无关、也没有用处的话,
tam amator profert saepe advorso tempore;
恋人常常在不合时宜的时候说出来;
hoc pauciloquium rursum idcirco praedico,
相反,我之所以说这是“少话”,
quia nullus umquam amator adeost callide
是因为没有任何一个恋人能如此巧妙地
facundus, quae in rem sint suam ut possit loqui.
善辩,以至于他能说出符合自己利益的话。
nunc vos mi irasci ob multiloquium non decet:
现在你们不该因为我的多话而对我生气:
eodém quo amorem Venus mi hoc legavit die.
维纳斯在把爱情遗留给我的同一天,也把这多话遗留给了我。
illuc revorti certumst, conata eloquar.
我决定回到那个话题去,我将讲述我所尝试过的事情。
principio ut ex ephebis aetate exii
起初,当我到了脱离青年期的年龄,
atque animus studio amotus puerilist meus,
我的心摆脱了幼稚的追求,
amare valide coepi hinc meretricem: ilico
我便开始在这里强烈地爱上一个妓女:立刻,
res exulatum ad illam clám abibat patris.
我父亲的财产开始秘密地流亡到她那里。
leno importunus, dominus eius mulieris,
那个贪婪的皮条客,即那个女人的主人,
vi summa ut quicque poterat rapiebat domum.
竭尽全力,只要能拿到什么就抢夺到自己家里。
obiurigare pater haec noctes et dies,2
父亲日夜不停地责备这些事,
perfidiam, iniustitiam lenonum expromere;
揭露皮条客们的虚伪和不义;
lacerari valide suam rem, illius augerier.
抱怨自己的财产被猛烈地撕裂,而那个人的财产却在增加。
summo haec clamore; interdum mussans conloqui:
这一切都是在大声喊叫中进行的;有时他也低声嘀咕:
abnuere, negitare adeo me natum suom.
甚至拒绝、否认我是他的儿子。
conclamitare tota urbe et praedicere,
他在整个城市里大喊并警告,
omnes tenerent mutuitanti credere.3
所有人都要当心,不要借钱给我。
amorem multos inlexe in dispendium:
他说爱情诱使许多人走向破产:
intemperantem, non modestum, iniurium
说我不克制、不温和、不守规矩,
trahere, exhaurire me quod quirem ab se domo;
从他家里把我能拿走的东西都拖走、耗尽;
ratione pessuma a me ea quae ipsus optuma
说他自己以最好的方式、
omnis labores invenisset perferens,
承受着一切辛劳而挣来的东西,被我用最坏的方式
in amoribus diffunditari ac didier.
在爱情中挥霍和消磨掉了。
convicium tot me annos iam se pascere;
抱怨说,他养了我这个累及他多年的耻辱之源;
quod nisi puderet, ne luberet vivere.
如果我不为此感到羞耻,他就连活下去都不愿意。
sese extemplo ex ephebis postquam excesserit,
他说,他自己一离开青年期,
non, ut ego, amori neque desidiae in otio
绝没有像我这样,在闲暇中把精力献给爱情或怠惰,
operam dedisse, neque potestatem sibi
他也没有这种机会;
fuisse; adeo arte cohibitum esse se a patre:
他被他的父亲管教得如此之严:
multo opere immundo rustico se exercitum,
被繁重、肮脏的农活所磨练,
neque nisi quinto anno quoque †positum visere
每隔五年才能去一次[定好的]城市,
urbem, atque extemplo inde, ut spectavisset peplum,
并且从那里立刻,一旦看完了圣衣节的表演,
rus rusum confestim exigi solitum a patre.
就会被他的父亲立刻催促赶回乡下。
ibi multo primum sese familiarium
在那里,他说自己在所有的奴仆和家臣中
laboravisse, quom haec pater sibi diceret:
干活是最卖力的,当时他的父亲曾对他说:
tibi aras, tibi occas, tibi seris, tibi idem metis,
“你是在为你自己耕地,为你自己碎土,为你自己播种,同样也为你自己收获,
tibi denique iste pariet laetitiam labos.
终究这辛劳会为你带来快乐。”
postquam recesset vita patrio corpore,
父亲去世之后,
agrum se vendidisse atque ea pecunia
他说自己卖掉了田地,并用那笔钱
navem, metretas quae trecentas tolleret,
准备了一艘能装载三百米崔提的船,
parasse atque ea se mercis mercatum undique,
并带着它四处贩运商品,
adeo dum, quae tum haberet, peperisset bona;
直到他挣到了当时所拥有的财富;
me idem decere, si ut deceret me forem.4
他说,如果我是一个配做他儿子的人,我也应该做同样的事。
ego mé ubi invisum meo patri esse intellego
当我明白自己被父亲嫌弃时,我……
- 7non tanti facere
tanti 是价值属格(genitive of value),non tanti facere 意为“不放在眼里”或“不在乎”。紧随其后的 quid velint quid non velint 是间接疑问从句,具体解释了被忽视的内容。
- 46obiurigare pater haec noctes et dies
obiurigare、expromere、lacerari 和 augerier 均为历史不定式(historical infinitive),以主格的 pater 为主语,起着相当于直说过去时(如未完成过去时)的作用。augerier 是古体被动不定式形式(= augeri)。
- 52omnes tenerent mutuitanti credere
tenerent 是由前文的 praedicere(警告)引导的间接命令的未完成过去时虚拟式(省略了 ut)。此处的 tenere 意为“克制、避免”,表示警告“所有人都要克制自己,不要信任(即借钱给)想要借钱的人(mutuitanti)”。
- 78si ut deceret me forem
forem 与 essem 同义(esse 的未完成过去时虚拟式)。整体表达与现在事实相反的虚拟条件,“如果我[现在]是如我所应该的那样的话(而实际上并非如此)”。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
- 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
- 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
