← 普劳图斯

商人

§1-79_80

卡里努斯的开场白与父亲的斥责

卡里努斯向观众介绍了这部剧的希腊语和拉丁语剧名,并讲述了父亲为了锻炼他而将他派往罗德岛做生意的经历。在那里他陷入爱河,同时他也回忆起此前因在雅典迷恋妓女而遭到父亲严厉斥责,以及父亲以此对比自身年轻时艰苦奋斗的往事。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Duas res simul nunc agere decretumst mihi:

我现在决定同时做两件事:

​et argumentum et meos amores eloquar.

讲述这个故事的情节和我的爱情。

​non ego item facio ut alios in comoediis

我不像在喜剧中看到的其他人那样,

​vi vidi amoris facere, qui aut nocti aut die

他们因爱情的力量而行动,或在夜里或在白天,

5

​aut soli aut lunae miserias narrant suas:

或向太阳或向月亮倾诉他们的痛苦:

​quos pol ego credo húmanas querimonias

凭波鲁克斯起誓,我相信那些天体

​non tanti facere,1 quid velint quid non velint;

并不怎么在乎人类的抱怨,无论他们想要什么或不想什么;

​vobis narrabo potius meas nunc miserias.

我宁愿现在向你们讲述我的痛苦。

​graece haec vocatur Emporos Philemonis,

这部剧用希腊语叫作菲莱蒙的《商人》,

10

​eadem Latine Mercator Macci Titi.

同样在拉丁语中叫作提图斯·马克西乌斯的《商人》。

​pater ad mercatum hinc me meus misit Rhodum;

我的父亲为了做生意把我从这里派往罗德岛;

​biennium iam factum est, postquam abii domo.

自从我离开家已经两年了。

​ibi amare occepi forma eximia mulierem.

在那里,我开始爱上了一个容貌极其美丽的女人。

​sed ea ut sim implicitus dicam, si operaest auribus

但我是如何被她迷住的,我会告诉你们,如果你们有时间听,

15

​atque advortendum ad animum adest benignitas.

并且你们能仁慈地集中注意力。

​et hoc parum hercle more amatorum institi:

凭赫拉克勒斯发誓,我在这件事上并没有怎么遵循情人们的做法:

†per mea per conatus sum uos sumque inde exilico.

†通过我的...我尝试了...并且从那里立刻...

​nam amorem haec cuncta vitia sectari solent,

因为爱往往伴随着所有这些缺点,

​cura aegritudo nimiaque elegantia,

忧虑、痛苦和过度的修饰,

​multiloquium: parumlóquium hoc ideo fit quia,

多话:至于少话的原因,之所以如此,是因为,

​quae nihil attingunt ad rem nec sunt usui,

那些与事情无关、也没有用处的话,

​tam amator profert saepe advorso tempore;

恋人常常在不合时宜的时候说出来;

​hoc pauciloquium rursum idcirco praedico,

相反,我之所以说这是“少话”,

35

​quia nullus umquam amator adeost callide

是因为没有任何一个恋人能如此巧妙地

​facundus, quae in rem sint suam ut possit loqui.

善辩,以至于他能说出符合自己利益的话。

​nunc vos mi irasci ob multiloquium non decet:

现在你们不该因为我的多话而对我生气:

​eodém quo amorem Venus mi hoc legavit die.

维纳斯在把爱情遗留给我的同一天,也把这多话遗留给了我。

​illuc revorti certumst, conata eloquar.

我决定回到那个话题去,我将讲述我所尝试过的事情。

40

​principio ut ex ephebis aetate exii

起初,当我到了脱离青年期的年龄,

​atque animus studio amotus puerilist meus,

我的心摆脱了幼稚的追求,

​amare valide coepi hinc meretricem: ilico

我便开始在这里强烈地爱上一个妓女:立刻,

​res exulatum ad illam clám abibat patris.

我父亲的财产开始秘密地流亡到她那里。

​leno importunus, dominus eius mulieris,

那个贪婪的皮条客,即那个女人的主人,

45

​vi summa ut quicque poterat rapiebat domum.

竭尽全力,只要能拿到什么就抢夺到自己家里。

​obiurigare pater haec noctes et dies,2

父亲日夜不停地责备这些事,

​perfidiam, iniustitiam lenonum expromere;

揭露皮条客们的虚伪和不义;

​lacerari valide suam rem, illius augerier.

抱怨自己的财产被猛烈地撕裂,而那个人的财产却在增加。

​summo haec clamore; interdum mussans conloqui:

这一切都是在大声喊叫中进行的;有时他也低声嘀咕:

50

​abnuere, negitare adeo me natum suom.

甚至拒绝、否认我是他的儿子。

​conclamitare tota urbe et praedicere,

他在整个城市里大喊并警告,

​omnes tenerent mutuitanti credere.3

所有人都要当心,不要借钱给我。

​amorem multos inlexe in dispendium:

他说爱情诱使许多人走向破产:

​intemperantem, non modestum, iniurium

说我不克制、不温和、不守规矩,

55

​trahere, exhaurire me quod quirem ab se domo;

从他家里把我能拿走的东西都拖走、耗尽;

​ratione pessuma a me ea quae ipsus optuma

说他自己以最好的方式、

​omnis labores invenisset perferens,

承受着一切辛劳而挣来的东西,被我用最坏的方式

​in amoribus diffunditari ac didier.

在爱情中挥霍和消磨掉了。

​convicium tot me annos iam se pascere;

抱怨说,他养了我这个累及他多年的耻辱之源;

60

​quod nisi puderet, ne luberet vivere.

如果我不为此感到羞耻,他就连活下去都不愿意。

​sese extemplo ex ephebis postquam excesserit,

他说,他自己一离开青年期,

​non, ut ego, amori neque desidiae in otio

绝没有像我这样,在闲暇中把精力献给爱情或怠惰,

​operam dedisse, neque potestatem sibi

他也没有这种机会;

​fuisse; adeo arte cohibitum esse se a patre:

他被他的父亲管教得如此之严:

65

​multo opere immundo rustico se exercitum,

被繁重、肮脏的农活所磨练,

​neque nisi quinto anno quoque †positum visere

每隔五年才能去一次[定好的]城市,

​urbem, atque extemplo inde, ut spectavisset peplum,

并且从那里立刻,一旦看完了圣衣节的表演,

​rus rusum confestim exigi solitum a patre.

就会被他的父亲立刻催促赶回乡下。

​ibi multo primum sese familiarium

在那里,他说自己在所有的奴仆和家臣中

70

​laboravisse, quom haec pater sibi diceret:

干活是最卖力的,当时他的父亲曾对他说:

​tibi aras, tibi occas, tibi seris, tibi idem metis,

“你是在为你自己耕地,为你自己碎土,为你自己播种,同样也为你自己收获,

​tibi denique iste pariet laetitiam labos.

终究这辛劳会为你带来快乐。”

​postquam recesset vita patrio corpore,

父亲去世之后,

​agrum se vendidisse atque ea pecunia

他说自己卖掉了田地,并用那笔钱

75

​navem, metretas quae trecentas tolleret,

准备了一艘能装载三百米崔提的船,

​parasse atque ea se mercis mercatum undique,

并带着它四处贩运商品,

​adeo dum, quae tum haberet, peperisset bona;

直到他挣到了当时所拥有的财富;

​me idem decere, si ut deceret me forem.4

他说,如果我是一个配做他儿子的人,我也应该做同样的事。

​ego mé ubi invisum meo patri esse intellego

当我明白自己被父亲嫌弃时,我……

语法注4 条
  1. 7non tanti facere

    tanti 是价值属格(genitive of value),non tanti facere 意为“不放在眼里”或“不在乎”。紧随其后的 quid velint quid non velint 是间接疑问从句,具体解释了被忽视的内容。

  2. 46obiurigare pater haec noctes et dies

    obiurigare、expromere、lacerari 和 augerier 均为历史不定式(historical infinitive),以主格的 pater 为主语,起着相当于直说过去时(如未完成过去时)的作用。augerier 是古体被动不定式形式(= augeri)。

  3. 52omnes tenerent mutuitanti credere

    tenerent 是由前文的 praedicere(警告)引导的间接命令的未完成过去时虚拟式(省略了 ut)。此处的 tenere 意为“克制、避免”,表示警告“所有人都要克制自己,不要信任(即借钱给)想要借钱的人(mutuitanti)”。

  4. 78si ut deceret me forem

    forem 与 essem 同义(esse 的未完成过去时虚拟式)。整体表达与现在事实相反的虚拟条件,“如果我[现在]是如我所应该的那样的话(而实际上并非如此)”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0119.phi011.humanitext-lat2:1-79_80