- 底本
- Plautus. Plauti Comoediae, Volume 1. Leo, Friedrich, editor. Berlin: Weidmann, 1895.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0119.phi006.humanitext-lat2:1-80
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-27
剧作序幕。以向观众致敬并维护旧作的价值开始,阐述了父子两人争夺一个被遗弃少女的情节,并为戏剧中描绘奴隶婚礼的正当性进行辩护。
Salvere iubeo spectatores optumos,
我向最优秀的观众们致敬,
fidem qui facitis maxumi, et vos Fides.
你们最看重信义(斐德丝),还有你,信义女神。
si verum dixi, signum clarum date mihi,
如果我说了真话,请给我一个明确的信号,
ut vos mi esse aequos iam inde a principio sciam.
以便让我从一开始就确知你们对我是公正(友好)的。
qui utuntur vino vetere sapientis1 puto
我认为,那些饮用陈酒的人是聪明的,
et qui libenter veteres spectant fabulas;
以及那些乐于观看旧戏的人也是如此;
atque antiqua opera et verba cum vobis placent,
既然古老的作品和言语能取悦你们,
aequom est placere ante alias veteres fabulas:
那么古老的戏剧比其他戏剧更能取悦你们也是理所当然的:
nam nunc novae quae prodeunt comoediae
因为现在出来的那些新喜剧,
multo sunt nequiores quam nummi novi.
比新铸的硬币还要糟糕得多。
nos postquam populi rumore intelleximus
我们从人们的传闻中得知,
studiose expetere vos Plautinas fabulas,
你们正在热切地寻求普劳图斯的戏剧,
antiquam éius edimus comoediam,
于是我们便上演他的一部古老喜剧,
quam vos probastis qui estis in senioribus;
这是你们当中身为长者的人曾经赞许过的;
nam iuniorum qui sunt non norunt, scio;
因为我知道,年轻人并不了解它;
verum ut cognoscant dabimus operam sedulo.
但我们会努力让他们也得以知晓。
haec cum primum acta est, vicit omnis fabulas.
此剧首次上演时,曾战胜了所有其他戏剧。
ea tempestate flos poetarum fuit,
在那个时代,曾有诗人的精华存在,
qui nunc abierunt hinc in communem locum.
如今他们已经离开此地,前往那共同的归宿。
sed tamen absentes prosunt pro praesentibus.
然而,尽管他们不在身边,但他们仍能替代在场者而发挥作用。
vos omnes opere magno esse oratos volo,2
我极力恳请你们所有人,
benigne ut operam detis ad nostrum gregem.
请善意地关注我们的剧团。
eicite ex animo curam atque alienum aes
请从心中抛开忧虑和债务,
ne quis formidet flagitatorem suom:
免得有人害怕他自己的债主:
ludi sunt, ludus datus est argentariis;
现在是节日,银行家们也放假了;
tranquillum est, Alcedonia sunt circum forum:
一切平安无事,广场周围是一片翠鸟般宁静的日子:
ratione utuntur, ludis poscunt neminem,
他们讲道理,在节日期间不向任何人催债,
secundum ludos reddunt autem nemini.
但在节日过后,他们也绝不还给任何人一分钱。
aures vocivae si sunt, animum advortite:
如果你们的耳朵正空闲着,请集中注意力:
comoediai nomen dare vobis volo.
我想告诉你们这部喜剧的名字。
Clerumenoe vocatur haec comoedia
这部喜剧在希腊语中被称为《克鲁鲁梅诺伊》(抽签的人),
graece, latine Sortientes. Deiphilus
在拉丁语中被称为《索尔蒂恩特斯》。戴菲卢斯
hanc graece scripsit, post id rursum denuo
用希腊语写了这部戏,此后,
latine Plautus cum latranti nomine.3
带着那个“狂吠之名”的普劳图斯又重新用拉丁语将其改写。
senex híc maritus habitat; éi est filius,
这里住着一位已婚的老人;他有一个儿子,
is una cum patre in illisce habitat aedibus.
儿子和父亲一起住在那所房子里。
est éi quidam servos, qui in morbo cubat,
他有一个奴隶,现在正卧病在床,
immo hercle vero in lecto, ne quid mentiar;
不,凭赫拉克勒斯起誓,说实话,是躺在榻上,免得我撒谎;
is servos, sed abhinc annos factum est sedecim,
那个奴隶——但这发生在十六年以前——
quom conspicatust primulo crepusculo
当时他在黎明的微光中,
puellam exponi. adít extemplo ad mulierem
看到一个女婴被遗弃。他立刻走到那个
quae illam exponebat, orat ut eam det sibi:
抛弃女婴的妇人跟前,请求她把女婴给他:
exorat, aufert; detulit recta domum,
他求得成功,将女婴抱走,直接带回了家,
dat erae suae, orat ut eam curet, educet.
交给了他的女主人,请求她照料并抚养她。
era fecit, educavit magna industria,
女主人这样做了,并以极大的勤勉抚养了她,
quasi si esset ex se nata,4 non multo secus.
就像是自己亲生的一样,几乎没有差别。
postquam ea adolevit ad eam aetatem, ut viris
当她长大到可以取悦男人的年龄时,
placere posset, eam puellam hic senex
这个老人便疯狂地爱上了这个女孩,
amat efflictim, et item contra filius.
而他的儿子也同样爱上了她。
nunc sibi utérque contra legiones parat,
现在,他们双方都在为对抗彼此而调兵遣将,
paterque filiusque, clam alter alterum:
父亲和儿子,都在瞒着对方:
pater adlegavit vilicum, qui posceret
父亲指派了他的管家,让管家去为自己
sibi istánc uxorem: is sperat, si ei sit data,
要求这个女孩作妻子:他希望,如果把她给了管家,
sibi fore paratas clam uxorem excubias foris;
自己就能瞒着妻子在外面准备好幽会的巢穴;
filius is autem armigerum adlegavit suom,
但儿子也同样指派了他的扈从,
qui sibi eam uxorem poscat: scit, si id impetret,
让扈从为自己要求她作妻子:他知道,如果能实现这一点,
futurum quod amat intra praesepis suas.
他所爱的人就会留在他自己的槽头(家里)。
senis uxor sensit virum amóri operam dare,
老人的妻子察觉到丈夫正耽于情爱,
propterea úna consentit cum filio.
因此,她与儿子站在了同一战线上。
ille autem postquam filium sensit suom
而当那个父亲察觉到自己的儿子
eandem illam amare et esse ímpedimento sibi,
也爱着同一个女孩,并且成了自己的绊脚石时,
hinc adulescentem peregre ablegavit pater;
父亲便把这个年轻人打发到了外乡;
sciens ei mater dat operam absenti tamen.
然而,母亲知晓此事,依然在为缺席的儿子奔走。
is, ne exspectetis, hodie in hac comoedia
至于他,免得你们苦等,今天在这部喜剧中
in urbem non redibit: Plautus noluit,
他是不会回到城里来的:普劳图斯不愿意这样,
pontem interrupit, quí erat ei in itinere.
他拆毁了他旅途中的那座桥梁。
sunt hic, inter se quos nunc credo dicere:
我相信,这里现在正有人在私底下互相嘀咕:
“quaeso hercle, quíd istuc est? serviles nuptiae?
“请问,凭赫拉克勒斯起誓,这算什么?奴隶的婚礼?
servin uxorem ducent aut poscent sibi?
难道奴隶也要娶妻,或者为自己要求配偶吗?
novom attulerunt, quod fit nusquam gentium.”
他们带来了一件新鲜事,这在世界任何地方都是没有的。”
at ego aio id fieri in Graecia et Carthagini,
但我说,这在希腊和迦太基确实发生,
et hic in nostra terra † in Apulia;
甚至在我们这片土地上,在阿普利亚也是如此;
maioreque opere ibi serviles nuptiae
而且在那里,人们操办奴隶的婚礼,
quam liberales etiam curari solent;
比操办自由人的婚礼还要更加用心;
id ni fit, mecum pignus si quis volt dato5
如果不是这样,谁愿意就来和我打个赌,
in urnam mulsi, Poenus dum iudex siet
赌一罐蜂蜜酒,只要由迦太基人担任裁判,
vel Graecus adeo, vel mea causa Apulus.
或者希腊人也行,甚至为了我,阿普利亚人也可以。
quid nunc? nihil agitis? sentio, nemo sitit.
现在怎么说?你们没反应吗?我明白了,没人觉得口渴。
revortar ád illam puellam éxpositiciam:
那我就回到那个被遗弃的女孩身上:
quam servi summa vi sibi uxorem expetunt,
那些奴隶正竭尽全力想娶她做妻子,
- 5sapientis
宾格复数 sapientes 的古风写法。作为 puto 的宾格补足语,意为“我认为饮用陈酒的人是明智的(sapientes)”。
- 21vos omnes opere magno esse oratos volo
由 volo 引导的宾格与不定式结构,使用了被动完成不定式 oratos esse。字面意为“我希望你们所有人都已被极力请求”,是一种委婉而恳切的祈使表达。
- 34cum latranti nomine
意为“带着吠叫的名字”。这是对作者普劳图斯(Plautus)名字的谐音双关,可能暗示其家族名 Maccius(让人联想到狗吠)或 Plautus 本身(扁平足,常用来形容狗耳)。
- 46quasi si esset ex se nata
由 quasi si 引导的虚拟式未完成过去时(esset),表示违背事实的比较:“仿佛她是她自己所生(即亲生女儿)一样”。
- 75id ni fit, mecum pignus si quis volt dato
Dato 为将来命令式(第三人称单数)。这是一种模仿法律口吻的、具挑战性的口语表达:“如果事实并非如此(id ni fit),任何有意愿的人就与我立下(dato)赌注(pignus)。”
