西庇阿吟诗与对罗马未来的担忧｜波利比奥斯《历史》第三十八卷 38.22.1–38.22.3 希腊语原文·中文译文

§38.22.1

ὁ δὲ Σκιπίων πόλιν ὁρῶν τότε ἄρδην τελευτῶσαν ἐς πανωλεθρίαν ἐσχάτην, λέγεται μὲν δακρῦσαι καὶ φανερὸς γενέσθαι κλαίων ὑπὲρ πολεμίων·

而西庇阿当时目睹这座城市彻底走向最后的毁灭，据说他流下了眼泪，并公开为敌人哭泣。

§38.22.2

ἐπὶ πολὺ δʼ ἔννους ἐφʼ ἑαυτοῦ γενόμενός τε καὶ συνιδὼν ὅτι καὶ πόλεις καὶ ἔθνη καὶ ἀρχὰς ἁπάσας δεῖ μεταβαλεῖν ὥσπερ ἀνθρώπους δαίμονα,¹ καὶ τοῦτʼ ἔπαθε μὲν Ἴλιον, εὐτυχής ποτε πόλις, ἔπαθε δὲ ἡ Ἀσσυρίων καὶ Μήδων καὶ Περσῶν ἐπʼ ἐκείνοις ἀρχὴ μεγίστη γενομένη καὶ ἡ μάλιστα ἔναγχος ἐκλάμψασα ἡ Μακεδόνων, εἴτε ἑκών, εἴτε προφυγόντος αὐτὸν τοῦδε τοῦ ἔπους² εἰπεῖν, ἔσσεται ἦμαρ ὅταν ποτʼ ὀλώλῃ Ἴλιος ἱρὴ καὶ Πρίαμος καὶ λαὸς ἐυμμελίω Πριάμοιο. Πολυβίου δʼ αὐτὸν ἐρομένου σὺν παρρησίᾳ·

他独自深思了许久，领悟到城市、民族和一切帝国，都如同命运主宰人类一般必然发生改变；曾经幸福的伊利昂遭受了这一命运，继其之后成为最大帝国的亚述人、米底亚人、波斯人的帝国，以及最近光芒四射的马其顿人的帝国也同样遭受了这一命运。无论他是出于自愿，还是由于这句诗句脱口而出，他说道：“神圣的伊利昂终有灭亡的一天，普里阿摩斯，以及手持坚固梣木枪的普里阿摩斯的子民。”当波里比乌斯坦率地询问他——

§38.22.3

καὶ γὰρ ἦν αὐτοῦ καὶ διδάσκαλος· ὅ τι βούλοιτο ὁ λόγος,³ φασὶν οὐ φυλαξάμενον ὀνομάσαι τὴν πατρίδα σαφῶς, ὑπὲρ ἧς ἄρα ἐς τἀνθρώπεια ἀφορῶν ἐδεδίει. καὶ τάδε μὲν Πολύβιος αὐτὸς ἀκούσας συγγράφει.

因为波里比乌斯确实也是他的老师——这句话是什么意思时，据说他毫不隐讳地明确说出了自己祖国的名字，他正是看着人类的事务，从而为自己的祖国感到担忧。而这些事情正是波里比乌斯亲自听闻并记录下来的。

语法注3 条

38.22.2ὥσπερ ἀνθρώπους δαίμονα
带对格的不定式结构的一部分。δαίμονα（对格，作主语）支配 ἀνθρώπους（对格，作宾语），隐含不定式 μεταβαλεῖν 的动作，意为“正如命运改变人类一般”。
38.22.2προφυγόντος αὐτὸν τοῦδε τοῦ ἔπους
属格独立结构。τοῦδε τοῦ ἔπους 为逻辑主语，προφυγόντος 为逻辑谓语，意为“这句诗句脱口而出（字面意：这句诗句逃离了他）”。
38.22.3ὅ τι βούλοιτο ὁ λόγος
间接疑问从句。为了配合主句的过去叙事时态（传闻不定式 ὀνομάσαι 和属格独立分词 ἐρομένου），直接引语中的现在直陈式 βούλεται 在此转为了斜格希求法 βούλοιτο。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:38.22.1-38.22.3