加拉太妇人希奥玛拉的复仇与节操｜波利比奥斯《历史》第二十一卷 21.38.1–21.38.7 希腊语原文·中文译文

§21.38.1

Χιομάραν δὲ συνέβη τὴν Ὀρτιάγοντος αἰχμάλωτον γενέσθαι¹ μετὰ τῶν ἄλλων γυναικῶν, ὅτε Ῥωμαῖοι καὶ Γνάιος ἐνίκησαν μάχῃ τοὺς ἐν Ἀσίᾳ Γαλάτας.

当罗马人和格奈乌斯在战斗中击败亚洲的加拉太人时，奥尔蒂阿贡的妻子希奥玛拉与其他妇女一同沦为了俘虏。

§21.38.2

ὁ δὲ λαβὼν αὐτὴν ταξίαρχος ἐχρήσατο τῇ τύχῃ στρατιωτικῶς² καὶ κατῄσχυνεν.

俘获她的军团护民官以军人的粗野方式利用了她的处境，玷污了她。

§21.38.3

ἦν δʼ ἄρα³ καὶ πρὸς ἡδονὴν καὶ ἀργύριον ἀμαθὴς καὶ ἀκρατὴς ἄνθρωπος, ἡττήθη δʼ ὅμως ὑπὸ τῆς φιλαργυρίας, καὶ χρυσίου συχνοῦ διομολογηθέντος ὑπὲρ τῆς γυναικὸς ἦγεν αὐτὴν ἀπολυτρώσων,⁴ ποταμοῦ τινος ἐν μέσῳ διείργοντος.

原来，他是一个对享乐和金钱都毫无教养且无法自制的人，但尽管如此，他还是屈服于贪财之心；在为该妇女达成了巨额黄金的赎金协议后，他便将她带去释放，其间有一条河流相隔。

§21.38.4

ὡς δὲ διαβάντες οἱ Γαλάται τὸ χρυσίον ἔδωκαν αὐτῷ καὶ παρελάμβανον τὴν Χιομάραν, ἡ μὲν ἀπὸ νεύματος προσέταξεν ἑνὶ παῖσαι τὸν Ῥωμαῖον ἀσπαζόμενον αὐτὴν καὶ φιλοφρονούμενον,⁵ ἐκείνου δὲ πεισθέντος καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποκόψαντος, ἀραμένη καὶ περιστείλασα τοῖς κόλποις ἀπήλαυνεν.

当渡河而来的加拉太人交出黄金并接回希奥玛拉时，她用眼神示意，命令其中一人斩杀那个正在向她告别并示好的罗马人。那人听从命令并砍下了他的头颅，她便将头颅拾起，裹在衣襟里，骑马离去。

§21.38.6

ὡς δʼ ἦλθε πρὸς τὸν ἄνδρα καὶ τὴν κεφαλὴν αὐτῷ προύβαλεν, ἐκείνου θαυμάσαντος καὶ εἰπόντος "ὦ γύναι, καλὸν ἡ πίστις" "ναί", εἶπεν "ἀλλὰ κάλλιον ἕνα μόνον ζῆν ἐμοὶ συγγεγενημένον⁶".

当她回到丈夫身边，将头颅扔在他面前时，丈夫惊异地说道：“妻子啊，贞洁是美好的。”她回答道：“是的，但让与我交合过的男人中只有一个人还活着，这更为美好。”

§21.38.7

ταύτῃ μὲν ὁ Πολύβιός φησι διὰ λόγων ἐν Σάρδεσι γενόμενος θαυμάσαι τό τε φρόνημα καὶ τὴν σύνεσιν. —

波里比乌斯说，他在萨尔迪斯曾与这位妇女交谈，并对她的高贵气节和聪慧深表赞叹。 —

语法注6 条

21.38.1συνέβη τὴν Ὀρτιάγοντος αἰχμάλωτον γενέσθαι
无人称动词 συνέβη 后接宾格加不定式结构（Χιομάραν... γενέσθαι），意为“希奥玛拉沦为俘虏之事发生了”。τὴν Ὀρτιάγοντος 使用属格表示关系，意为“奥尔蒂阿贡的（妻子）”。
21.38.2ἐχρήσατο τῇ τύχῃ στρατιωτικῶς
字面意思是“以军人的方式利用了这一处境”。在文脉中，这是一种委婉说法，指他利用希奥玛拉作为俘虏的无助处境，以军人的粗野和暴力玷污了她。
21.38.3ἦν δʼ ἄρα
语气词 ἄρα 表示发现了先前未意识到的事实或出乎意料的真相，带有“原来”、“实际上是”的语气。
21.38.3ἀπολυτρώσων
动词 ἄγω（此处为未完成过去时 ἦγεν）的将来时主动分词，表示目的（“为了赎回/释放她”）。
21.38.4ἀσπαζόμενον αὐτὴν καὶ φιλοφρονούμενον
现在分词的宾格形式，修饰前面的 τὸν Ῥωμαῖον。这表明在希奥玛拉下达斩杀命令的瞬间，那个罗马人正忙于向她告别并示好。
21.38.6ἕνα μόνον ζῆν ἐμοὶ συγγεγενημένον
宾格加不定式从句，作为比较级 κάλλιον 的主语。ἕνα μόνον 是不定式 ζῆν 的逻辑主语，并由现在完成时中被动分词 συγγεγενημένον（源自 συγγίγνομαι，意为“与之交合”）修饰。意为“与我交合过的男人中只有一个人（即丈夫）还活着”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0543.tlg001.humanitext-grc2:21.38.1-21.38.7