德洛斯岛的赞颂与勒托躲避赫拉的流亡｜卡利马科斯《提洛岛颂歌》第1–80行希腊语原文·中文译文

τὴν ἱερήν,¹ ὦ θυμέ, τίνα χρόνον ἢ πότʼ ἀείσεις

我的心啊，你将在何时、在什么时间歌唱那座神圣的岛屿？

δῆλον, Ἀπόλλωνος κουροτρόφον; ἦ μὲν ἅπασαι

德洛斯，阿波罗的哺育者？的确，所有的

Κυκλάδες, αἳ νήσων ἱερώταται εἰν ἁλὶ κεῖνται,

基克拉泽斯群岛，作为海中横卧的最神圣的岛屿，

εὔυμνοι· δῆλος δʼ ἐθέλει τὰ πρῶτα φέρεσθαι²

多得歌咏；但德洛斯渴望从缪斯那里赢得首位，

ἐκ Μουσέων, ὅτι Φοῖβον ἀοιδάων μεδέοντα

因为她最先洗涤了歌谣的主宰神斐波斯，

λοῦσέ τε καὶ σπείρωσε καὶ ὡς θεὸν ᾔνεσε πρώτη.

将他包裹起来，并作为神明予以颂扬。

ὡς Μοῦσαι τὸν ἀοιδὸν ὃ μὴ Πίμπλειαν ἀείσῃ

正如缪斯憎恨那不歌颂品普雷亚的歌者，

ἔχθουσιν, τὼς Φοῖβος ὅτις Δήλοιο λάθηται.

斐波斯也同样憎恨任何遗忘德洛斯的人。

Δήλῳ νῦν οἴμης ἀποδάσσομαι, ὡς ἂν Ἀπόλλων

现在我要分一份歌谣给德洛斯，以便辛托斯的阿波罗

Κύνθιος αἰνήσῃ με φίλης ἀλέγοντα τιθήνης.

能赞许我关怀他心爱的乳母。

κείνη³ δʼ ἠνεμόεσσα καὶ ἄτροπος οἷά θʼ ἁλιπλὴξ

那座岛风沙肆虐、无法动摇，如同一个受海浪冲击的

αἰθυίῃς καὶ μᾶλλον ἐπίδρομος ἠέπερ ἵπποις

海鸥之路，而非骏马奔驰之所，

πόντῳ ἐνεστήρικται· ὁ δʼ ἀμφί ἑ πουλύς ἑλίσσων

被固定在海中；而在她周围，巨浪翻滚，

Ἰκαρίου πολλὴν ἀπομάσσεται ὕδατος ἄχνην·

抹去了伊卡里亚海水的许多泡沫。

τῶ σφε καὶ ἰχθυβολῆες ἁλίπλοοι ἐννάσσαντο.

因此，航海捕鱼的人们定居在此。

ἀλλά οἱ οὐ νεμεσητὸν ἐνὶ πρώτῃσι λέγεσθαι,

然而，她被列在首要的岛屿之中并不足为奇，

ὀππότʼ ἐς Ὠκεανόν τε καὶ ἐς Τιτηνίδα Τηθὺν

每当朝向俄刻阿诺斯与提坦女神忒堤斯，

νῆσοι ἀολλίζονται, ἀεὶ δʼ ἔξαρχος ὁδεύει.

群岛聚集之时，她总是作为领路者前行。

ἡ δʼ ὄπιθεν Φοίνισσα μετʼ ἴχνια Κύρνος ὀπηδεῖ

在她身后，腓尼基的塞尔努斯循着足迹尾随，

οὐκ ὀνοτὴ καὶ Μάκρις Ἀβαντιὰς Ἐλλοπιήων

不可小觑的麦克里斯，阿班特斯人的埃洛皮亚之地，

Σαρδώ θʼ ἱμερόεσσα καὶ ἣν ἐπενήξατο Κύπρις

还有可喜的萨尔多，以及塞浦路斯最先游至的岛屿，

ἐξ ὕδατος τὰ πρῶτα, σαοῖ δέ μιν ἀντʼ ἐπιβάθρων.

当她最初从水中出来时，她因其上陆而保全了它。

κεῖναι μὲν πύργοισι περισκεπέεσσιν ἐρυμναί,

那些岛屿固然因高耸的城墙而坚固，

δῆλος δʼ Ἀπόλλωνι· τί δὲ στιβαρώτερον ἕρκος;

但德洛斯因阿波罗而固若金汤；还有什么防线更为强韧？

τείχεα μὲν καὶ λᾶες ὑπαὶ ῥιπῆς κε πέσοιεν

城墙和石块在狂风的袭击下可能会倒塌，

Στρυμονίου βορέαο· θεὸς δʼ ἀεὶ ἀστυφέλικτος·

那是斯特里蒙的北风；但神明永远不可动摇。

Δῆλε φίλη, τοῖός σε βοηθόος ἀμφιβέβηκεν.

亲爱的德洛斯啊，正是这样一位守护者护佑着你。

εἰ δὲ λίην πολέες σε περιτροχόωσιν ἀοιδαί,

若是无数的歌谣围绕着你，

ποίῃ ἐνιπλέξω σε; τί τοι θυμῆρες ἀκοῦσαι;

我将把你编入哪首歌曲？你乐意听到什么？

ἢ ὡς τὰ πρώτιστα μέγας θεὸς οὔρεα θείνων

或是伟大的神明最初如何用

ἄορι τριγλώχινι, τό οἱ Τελχῖνες ἔτευξαν,

特尔奇内斯人为他打造的三叉戟，

νήσους εἰναλίας εἰργάζετο, νέρθε δὲ πάσας

创造了海中的群岛，并将它们全部

ἐκ νεάτων ὤχλισσε καὶ εἰσεκύλισε θαλάσσῃ;

连根撬起，滚入大海之中？

καὶ τὰς μὲν κατὰ βυσσόν, ἵνʼ ἠπείροιο λάθωνται,

他在深渊中将这些岛屿连根固定，使其忘却大陆，

πρυμνόθεν ἐρρίζωσε· δὲ δʼ οὐκ ἔθλιψεν ἀνάγκη,

使其深植于根基；但你未受强力的逼迫，

ἀλλʼ ἄφετος πελάγεσσιν ἐπέπλεες, οὔνομα δʼ ἦν σοι

反而自由自在地漂浮在海面上，你古时的名字是

Ἀστερίη τὸ παλαιόν, ἐπεὶ βαθὺν ἥλαο τάφρον⁴

阿斯忒里亚，因为你从天而降，坠入那深邃的沟壑，

οὐρανόθεν φεύγουσα Διὸς γάμον ἀστέρι ἴση.

为了逃避宙斯的婚礼，宛如一颗流星。

τόφρα μὲν οὔπω σοι χρυσέη ἐπεμίσγετο Λητώ,

那时金发的勒托尚未与你结合，

τόφρα δʼ ἔτʼ Ἀστερίη σὺ καὶ οὐδέπω ἔκλεο Δῆλος·

那时你依然是阿斯忒里亚，尚未被称为德洛斯。

πολλάκι σε Τροιζῆνος ἀπὸ ξανθοῖο πολίχνης

水手们多次从金黄色的特罗伊岑小镇

ἐρχόμενοι Ἐφύρηνδε Σαρωνικοῦ ἔνδοθι κόλπου

前往萨罗尼克湾内的埃菲拉时，

ναῦται ἐπεσκέψαντο, καὶ ἐξ Ἐφύρης ἀνιόωτες

望见你；而当他们从埃菲拉回来时，

οἱ μὲν ἔτʼ οὐκ ἴδον αὖθι, σὺ δὲ στεινοῖο παρʼ ὀξὺν

他们却不再在那里见到你，因为你已奔向那狭窄而

ἔδραμες Εὐρίποιο πόρον καναχηδὰ ῥέοντος,

喧嚣奔流的欧里波斯海峡的急流旁，

Χαλκιδικῆς δʼ αὐτῆμαρ ἀνηναμένη ἁλὸς ὕδωρ

同日便拒绝了哈尔基斯的海水，

μέσφʼ ἐς Ἀθηναίων προσενήξαο Σούνιον ἄκρον

一路游至雅典人的苏尼翁海角，

ἢ Χίον ἢ νήσοιο διάβροχον ὕδατι μαστὸν

或是游向希奥斯，或是游向那被水浸润的处女之岛的

παρθενίης (οὔπω γὰρ ἔην Σάμος), ἧχι σε νύμφαι

山丘（因为萨摩斯当时尚未存在），在那里，

γείτονες Ἀγκαίου Μυκαλησσίδες ἐξείνισσαν.

安开乌斯的邻人、米卡莱索斯的宁芙仙女们款待了你。

ἡνίκα δʼ Ἀπόλλωνι γενέθλιον οὖδας ὑπέσχες,

当你向阿波罗提供诞生的土地时，

τοῦτό τοι ἀντημοιβὸν ἁλίπλοοι οὔνομʼ ἔθεντο,

航海者们便赐予你这个名字作为回报，

οὕνεκεν οὐκέτʼ ἄδηλος ἐπέπλεες, ἀλλʼ ἐνὶ πόντου

因为你不再“模糊不清”地漂浮，而是在

κύμασιν Αἰγαίοιο ποδῶν ἐνεθήκαο ῥίζας.

爱琴海的波涛中，扎下了双足的根基。

οὐδʼ Ἥρην κοτέουσαν ὑπέτρεσας· ἡ μὲν ἁπάσαις

你亦不惧怕震怒的赫拉；她对所有

δεινὸν ἐπεβρωμᾶτο λεχωίσιν αἳ Διὶ παῖδας

为宙斯诞下子嗣的临产妇们发出可怕的怒吼，

ἐξέφερον, Λητοῖ δὲ διακριδόν, οὕνεκα μούνη

特别是对勒托，因为唯有她

Ζηνὶ τεκεῖν ἤμελλε φιλαίτερον Ἄρεος υἷα.

将为宙斯生下一个比阿瑞斯更受钟爱的儿子。

τῶ ῥα καὶ αὐτὴ μὲν σκοπιὴν ἔχεν αἰθέρος εἴσω

为此，她亲自在以太之中进行监视，

σπερχομένη μέγα δή τι καὶ οὐ φατόν, εἶργε δὲ Λητὼ

怒火中烧，言语难表，并阻拦着那

τειρομένην ὠδῖσι· δύω δέ οἱ εἵατο φρουροὶ

饱受分娩阵痛折磨的勒托；她还有两个哨兵守候着，

γαῖαν ἐποπτεύοντες, ὁ μὲν πέδον ἠπείροιο

监视着大地：其中一人坐在

ἥμενος ὑψηλῆς κορυφῆς ἔπι Θρήικος Αἵμου

色雷斯的海玛斯山高高的山顶上，

θοῦρος Ἄρης ἐφύλασσε σὺν ἔντεσι, τὼ δέ οἱ ἵππω

狂暴的阿瑞斯身披铠甲进行守卫，他的两匹战马

ἑπτάμυχον βορέαο παρὰ σπέος ηὐλίζοντο·

在北风之神那有七个幽深角落的洞穴旁歇息；

ἡ δʼ ἐπὶ νησάων ἑτέρη σκοπὸς εὐρειάων

而另一个监视着宽广群岛的哨兵，

ἧστο κόρη Θαύμαντος ἐπαΐξασα Μίμαντι.

是陶玛斯之女，她已飞身降落在米马斯山上。

ἔνθʼ οἱ μὲν πολίεσσιν ὅσαις ἐπεβάλλετο Λητὼ

因此，他们在勒托试图接近的所有城市中

μίμνον ἀπειλητῆρες, ἀπετρώπων δὲ δέχεσθαι.

严阵以待，威胁恐吓，拒不接纳她。

φεῦγε μὲν Ἀρκαδίη, φεῦγεν δʼ ὄρος ἱερὸν Αὔγης

阿卡迪亚逃走了，奥格的神圣山峦

Παρθένιον, φεῦγεν δʼ ὁ γέρων μετόπισθε Φενειός.

帕尔塞尼翁也逃走了，其后的老费内乌斯同样逃跑了。

φεῦγε δʼ ὅλη Πελοπηὶς ὅση παρακέκλιται Ἰσθμῷ,

整个伯罗奔尼撒，凡是与地峡接壤的，全都逃走了，

ἔμπλην Αἰγιαλοῦ τε καὶ Ἄργεος· οὐ γὰρ ἐκείνας

除了艾吉阿鲁斯和阿耳戈斯；因为她没有踏足

ἀτραπιτοὺς ἐπάτησεν, ἐπεὶ λάχεν Ἴναχον Ἥρη.

那些路径，因为赫拉分得了伊纳科斯作为领地。

φεῦγε καὶ Ἀονίη τὸν ἕνα δρόμον,⁵ αἱ δʼ ἐφέποντο

阿奥尼亚亦在同一条逃亡之路上跑去，跟随她的有

Δίρκη τε Στροφίη τε μελαμψήφιδος ἔχουσαι

狄尔刻和斯特罗菲亚，她们正牵着拥有

Ἰσμηνοῦ χέρα πατρός, ὁ δʼ εἵπετο πολλὸν ὄπισθεν

黑色卵石的父亲伊斯墨诺斯的手；而他跟在遥远的后面，

Ἀσωπὸς βαρύγουνος, ἐπεὶ πεπάλακτο κεραυνῷ.

膝盖沉重的阿索波斯，因为他曾被雷电击中。

ἡ δʼ ὑποδινηθεῖσα χοροῦ ἀπεπαύσατο νύμφη

而那旋转着舞蹈的宁芙仙女

αὐτόχθων Μελίη καὶ ὑπόχλοον ἔσχε παρειὴν

土生土长的美利亚，她面色青白，

语法注5 条

1τὴν ἱερήν
单数阴性宾格形容词。此处省略了名词 νῆσον（或 Δῆλον），并在第2节中由接续的 δῆλον 进行前置式预示。
4τὰ πρῶτα φέρεσθαι
意为“赢得首位”、“名列前茅”的习惯表达。中性复数宾格的 τὰ πρῶτα 起副词性或宾语作用，修饰被动或中动不定式 φέρεσθαι。
11κείνη
指示代词 κείνη（指德洛斯岛），阴性单数主格。
37βαθὺν ἥλαο τάφρον
直译为“跳入深沟”。此处的 τάφρον 是比喻性用法，指阿斯忒里亚从天空坠入大海、从星辰变为岛屿时的深邃空间或深渊。
75τὸν ἕνα δρόμον
“同一路径”。在此起副词性或同族宾格作用，描述阿奥尼亚像之前其他土地一样、以相同的方式或方向逃跑。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0533.tlg018.humanitext-grc3:1-80