梭伦与塞琉古的雕像及塞琉古的生平｜保萨尼亚斯《希腊志》第一卷 1.16.1–1.16.3 希腊语原文·中文译文

§1.16.1

ἀνδριάντες δὲ χαλκοῖ κεῖνται πρὸ μὲν τῆς στοᾶς Σόλων ὁ τοὺς νόμους Ἀθηναίοις γράψας, ὀλίγον δὲ ἀπωτέρω Σέλευκος, ᾧ καὶ πρότερον ἐγένετο ἐς τὴν εὐδαιμονίαν τὴν μέλλουσαν σημεῖα οὐκ ἀφανῆ.¹ Σελεύκῳ γάρ, ὡς ὡρμᾶτο ἐκ Μακεδονίας σὺν Ἀλεξάνδρῳ, θύοντι² ἐν Πέλλῃ τῷ Διὶ τὰ ξύλα τὰ ἐπὶ τοῦ βωμοῦ κείμενα προύβη τε αὐτόματα πρὸς τὸ ἄγαλμα καὶ ἄνευ πυρὸς ἥφθη. τελευτήσαντος δὲ Ἀλεξάνδρου Σέλευκος Ἀντίγονον ἐς Βαβυλῶνα ἀφικόμενον δείσας καὶ παρὰ Πτολεμαῖον φυγὼν τὸν Λάγου κατῆλθεν αὖθις ἐς Βαβυλῶνα, κατελθὼν δὲ ἐκράτησε μὲν τῆς Ἀντιγόνου στρατιᾶς καὶ αὐτὸν ἀπέκτεινεν Ἀντίγονον, εἷλε δὲ ἐπιστρατεύσαντα ὕστερον Δημήτριον τὸν Ἀντιγόνου.

在画廊前立有几尊青铜雕像：一方是为雅典人起草法律的梭伦，稍远一些则是塞琉古，对他而言，此前早已出现了预示着他未来昌盛的明显征兆。因为当塞琉古随同亚历山大从马其顿出发时，他在佩拉向宙斯献祭，祭坛上放着的木柴竟自动走向神像，并且在没有火种的情况下燃烧起来。亚历山大去世后，塞琉古因惧怕来到巴比伦的安提柯，逃往拉古斯之子托勒密处，随后又回到了巴比伦；回来后，他击败了安提柯的军队并杀死了安提柯本人，后来又生擒了前来征讨的安提柯之子德米特里。

§1.16.2

ὡς δέ οἱ ταῦτα προκεχωρήκει καὶ μετʼ ὀλίγον τὰ Λυσιμάχου κατείργαστο, τὴν μὲν ἐν τῇ Ἀσίᾳ πᾶσαν ἀρχὴν παρέδωκεν Ἀντιόχῳ τῷ παιδί, αὐτὸς δὲ ἐς Μακεδονίαν ἠπείγετο. στρατιὰ μὲν καὶ Ἑλλήνων καὶ βαρβάρων ἦν παρὰ Σελεύκῳ· Πτολεμαῖος δὲ ἀδελφὸς μὲν Λυσάνδρας καὶ παρὰ Λυσιμάχου παρʼ αὐτὸν πεφευγώς, ἄλλως δὲ τολμῆσαι πρόχειρος καὶ διʼ αὐτὸ Κεραυνὸς καλούμενος, οὗτος ὁ Πτολεμαῖος, ὡς προσιὼν ὁ Σελεύκου στρατὸς ἐγένετο κατὰ Λυσιμάχειαν, λαθὼν Σέλευκον κτείνει, διαρπάσαι δὲ ἐπιτρέψας τὰ χρήματα τοῖς βασιλεῦσιν³ ἐβασίλευσε Μακεδονίας, ἐς ὃ Γαλάταις πρῶτος ὧν ἴσμεν βασιλέων ἀντιτάξασθαι τολμήσας ἀναιρεῖται ὑπὸ τῶν βαρβάρων· τὴν δὲ ἀρχὴν Ἀντίγονος ἀνεσώσατο ὁ Δημητρίου.

当这些事情对他而言进展顺利，且不久后莱西马科斯的领土也被平定后，他将亚洲的全部统治权交给了他的儿子安条克，而他自己则急忙赶往马其顿。当时塞琉古手下有一支由希腊人和异民族组成的军队；而托勒密——他是吕珊德拉的兄弟，曾从莱西马科斯那里逃到塞琉古身边，并且他平时行事便鲁莽胆大，因此被称为“克劳诺斯”（雷击）——这位托勒密，在塞琉古行进中的军队到达莱西马希亚附近时，乘塞琉古不备将其刺杀。他随后允许将领们掠夺财宝，自己登上了马其顿的王位，直到他成为我们所知的国王中第一个敢于挺身对抗加拉太人、并最终被异民族杀害的人；而马其顿的统治权则由德米特里之子安提柯夺回。

§1.16.3

Σέλευκον δὲ βασιλέων ἐν τοῖς μάλιστα πείθομαι καὶ ἄλλως γενέσθαι δίκαιον καὶ πρὸς τὸ θεῖον εὐσεβῆ. τοῦτο μὲν γὰρ Σέλευκός ἐστιν ὁ Μιλησίοις τὸν χαλκοῦν καταπέμψας Ἀπόλλωνα ἐς Βραγχίδας, ἀνακομισθέντα ἐς Ἐκβάτανα τὰ Μηδικὰ ὑπὸ Ξέρξου· τοῦτο δὲ Σελεύκειαν οἰκίσας ἐπὶ Τίγρητι ποταμῷ καὶ Βαβυλωνίους οὗτος ἐπαγόμενος ἐς αὐτὴν συνοίκους ὑπελίπετο μὲν τὸ τεῖχος Βαβυλῶνος, ὑπελίπετο δὲ. τοῦ Βὴλ τὸ ἱερὸν καὶ περὶ αὐτὸ τοὺς Χαλδαίους οἰκεῖν.⁴

我深信塞琉古在历代君王中，不仅在其他方面行事公正，且对神明极其虔诚。因为，一方面，是塞琉古将被薛西斯运往米底的埃克巴坦那的青铜阿波罗像，送还给布兰基代的美利都人；另一方面，当他在底格里斯河畔建立塞琉西亚，并招募巴比伦人迁入其中作为共同定居者时，他保留了巴比伦的城墙，也保留了贝尔的神殿，并允许迦勒底人居住在其周围。

语法注4 条

1.16.1ᾧ καὶ πρότερον ἐγένετο ἐς τὴν εὐδαιμονίαν τὴν μέλλουσαν σημεῖα οὐκ ἀφανῆ
关系代词与格 ᾧ 与不及物动词 ἐγένετο 连用，表示领属或发生（“对他而言发生了……”）。介词短语 ἐς τὴν εὐδαιμονίαν τὴν μέλλουσαν（“指向未来的繁荣”）既可以作为形容词性短语修饰名词 σημεῖα（“预示……的征兆”），也可以修饰动词 ἐγένετο 以表明征兆所指向的终点。
1.16.1Σελεύκῳ γάρ... θύοντι
与格专有名词 Σελεύκῳ 及其一致的分词 θύοντι 虽然在语法上不与主句主语（τὰ ξύλα）一致，但作为“利害关系与格”或“参照与格”置于句首，用于交代背景：“对塞琉古而言，在他献祭时……”。
1.16.2τοῖς βασιλεῦσιν
名词 βασιλεύ斯（“国王”、“统治者”）的复数与格。在当时的历史背景下，它指的是托勒密·克劳诺斯为了拉拢而允许其掠夺财宝的“部队指挥官”或“将领”。虽然有人认为这是“士兵”（στρατιώταις）的抄写错误，但译文保留传统文本，理解为塞琉古手下的高级将领。
1.16.3ὑπελίπετο δὲ τοῦ Βὴλ τὸ ἱερὸν καὶ περὶ αὐτὸ τοὺς Χαλδαίους οἰκεῖν
动词 ὑπελίπετο（“留下”、“允许保留”）同时支配一个对格名词短语（τοῦ Βὴλ τὸ ἱερὸν）和一个对格不定式结构（τοὺς Χαλδαίους οἰκεῖν）作为并列宾语。单个动词因此同时表达了“物理上保留神殿”和“制度上允许迦勒底人居住其周围”的双重含义。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0525.tlg001.humanitext-grc2:1.16.1-1.16.3