作为护卫者的哲学家本性及其特质｜柏拉图《理想国》第六卷 484–485 希腊语原文·中文译文

§6.484

οἱ μὲν δὴ φιλόσοφοι, ἦν δʼ ἐγώ, ὦ Γλαύκων, καὶ οἱ μὴ¹ διὰ μακροῦ τινος διεξελθόντες λόγου μόγις πως ἀνεφάνησαν οἵ εἰσιν ἑκάτεροι. ἴσως γάρ, ἔφη, διὰ βραχέος οὐ ῥᾴδιον. οὐ φαίνεται, εἶπον· ἐμοὶ γοῦν ἔτι δοκεῖ ἂν βελτιόνως φανῆναι εἰ περὶ τούτου μόνου ἔδει ῥηθῆναι,² καὶ μὴ πολλὰ τὰ λοιπὰ διελθεῖν μέλλοντι κατόψεσθαι τί διαφέρει βίος δίκαιος ἀδίκου. τί οὖν, ἔφη, τὸ μετὰ τοῦτο ἡμῖν; τί δʼ ἄλλο, ἦν δʼ ἐγώ, ἢ τὸ ἑξῆς; ἐπειδὴ φιλόσοφοι μὲν οἱ τοῦ ἀεὶ κατὰ ταὐτὰ ὡσαύτως ἔχοντος δυνάμενοι ἐφάπτεσθαι, οἱ δὲ μὴ ἀλλʼ ἐν πολλοῖς καὶ παντοίως ἴσχουσιν πλανώμενοι οὐ φιλόσοφοι, ποτέρους δὴ δεῖ πόλεως ἡγεμόνας εἶναι; πῶς οὖν λέγοντες ἂν αὐτό, ἔφη, μετρίως λέγοιμεν; ὁπότεροι ἄν, ἦν δʼ ἐγώ, δυνατοὶ φαίνωνται φυλάξαι νόμους τε καὶ ἐπιτηδεύματα πόλεων, τούτους καθιστάναι φύλακας. ὀρθῶς, ἔφη. τόδε δέ, ἦν δʼ ἐγώ, ἆρα δῆλον, εἴτε τυφλὸν εἴτε ὀξὺ ὁρῶντα χρὴ φύλακα τηρεῖν ὁτιοῦν; καὶ πῶς, ἔφη, οὐ δῆλον; ἦ οὖν δοκοῦσί τι τυφλῶν διαφέρειν οἱ τῷ ὄντι τοῦ ὄντος ἑκάστου ἐστερημένοι τῆς γνώσεως, καὶ μηδὲν ἐναργὲς ἐν τῇ ψυχῇ ἔχοντες παράδειγμα, μηδὲ δυνάμενοι ὥσπερ γραφῆς³ εἰς τὸ ἀληθέστατον ἀποβλέποντες κἀκεῖσε ἀεὶ ἀναφέροντές τε καὶ θεώμενοι ὡς οἷόν τε ἀκριβέστατα, οὕτω δὴ καὶ τὰ ἐνθάδε νόμιμα καλῶν τε πέρι καὶ δικαίων καὶ ἀγαθῶν τίθεσθαί τε, ἐὰν δέῃ τίθεσθαι, καὶ τὰ κείμενα φυλάττοντες σῴζειν; οὐ μὰ τὸν Δία, ἦ δʼ ὅς, οὐ πολύ τι διαφέρει. τούτους οὖν μᾶλλον φύλακας στησόμεθα ἢ τοὺς ἐγνωκότας μὲν ἕκαστον τὸ ὄν, ἐμπειρίᾳ δὲ μηδὲν ἐκείνων ἐλλείποντας μηδʼ ἐν ἄλλῳ μηδενὶ μέρει ἀρετῆς ὑστεροῦντας; ἄτοπον μεντἄν, ἔφη, εἴη ἄλλους αἱρεῖσθαι, εἴ γε τἆλλα μὴ ἐλλείποιντο· τούτῳ γὰρ αὐτῷ σχεδόν τι τῷ μεγίστῳ ἂν προέχοιεν.

“因此，格劳孔，”我说，“经过相当长的讨论，哲学家和那些非哲学家终于费了些力气显露出了各自是谁。” “因为也许，”他说，“通过简短的讨论是不容易的。” “看来如此，”我说，“至少在我看来，如果我们只需要讨论这一个问题，而不必为了看清正义的生活与非正义的生活有何不同而讨论许多剩下的问题，那么这一点还会显露得更好。” “那么，”他说，“我们接下来的步骤是什么？” “除了接下来的事情，还能有什么呢？”我说，“既然哲学家是那些能够触及那总是以同样的方式保持同样状态之物的人，而那些不能触及、却在许多以各种方式存在的事物中游移的人不是哲学家，那么这两者中哪一个应该成为城邦的领导者？” “那么我们应该怎么说，”他说，“才算说得适度呢？” “无论哪一方，”我说，“只要显现出有能力守护城邦的法律和习俗，就应该确立他们为护卫者。” “对，”他说。 “那么这一点是否显而易见，”我说，“应该由一个瞎眼的守卫，还是一个视力敏锐的守卫来守护任何事物？” “这怎么会不显而易见呢？”他说。 “那么，那些真正被剥夺了对每一个存在者的认识，并且在灵魂中没有任何鲜明的范本，也无法像画家那样，注视着最真实的事物并总是参照那里，尽可能精确地去观照，从而在这里确立关于美、正义和善的规矩（如果需要确立的话），并守护和保存那些已经确立的规矩的人——他们看起来与瞎眼的人有什么区别吗？” “凭宙斯起誓，”他说，“没有什么太大的区别。” “那么，我们是把这些人确立为护卫者呢，还是把那些既认识了每一个存在者、在经验上不比他们差，在德性的其他任何方面也不落后的人确立为护卫者？” “如果他们在其他方面不差，那么选择其他人就太奇怪了；因为仅仅在这个最大的方面，他们就已经占了优势。”

§6.485

οὐκοῦν τοῦτο δὴ λέγωμεν, τίνα τρόπον οἷοί τʼ ἔσονται οἱ αὐτοὶ κἀκεῖνα καὶ ταῦτα ἔχειν; πάνυ μὲν οὖν. ὃ τοίνυν ἀρχόμενοι τούτου τοῦ λόγου ἐλέγομεν, τὴν φύσιν αὐτῶν πρῶτον δεῖ καταμαθεῖν· καὶ οἶμαι, ἐὰν ἐκείνην ἱκανῶς ὁμολογήσωμεν, ὁμολογήσειν καὶ ὅτι οἷοί τε ταῦτα ἔχειν οἱ αὐτοί, ὅτι τε οὐκ ἄλλους πόλεων ἡγεμόνας δεῖ εἶναι ἢ τούτους. πῶς; τοῦτο μὲν δὴ τῶν φιλοσόφων φύσεων πέρι ὡμολογήσθω ἡμῖν ὅτι μαθήματός γε ἀεὶ ἐρῶσιν ὃ ἂν αὐτοῖς δηλοῖ ἐκείνης τῆς οὐσίας τῆς ἀεὶ οὔσης καὶ μὴ πλανωμένης ὑπὸ γενέσεως καὶ φθορᾶς. ὡμολογήσθω. καὶ μήν, ἦν δʼ ἐγώ, καὶ ὅτι πάσης αὐτῆς, καὶ οὔτε σμικροῦ οὔτε μείζονος οὔτε τιμιωτέρου οὔτε ἀτιμοτέρου μέρους ἑκόντες ἀφίενται, ὥσπερ ἐν τοῖς πρόσθεν περί τε τῶν φιλοτίμων καὶ ἐρωτικῶν διήλθομεν. ὀρθῶς, ἔφη, λέγεις. τόδε τοίνυν μετὰ τοῦτο σκόπει εἰ ἀνάγκη ἔχειν πρὸς τούτῳ ἐν τῇ φύσει οἳ ἂν μέλλωσιν ἔσεσθαι οἵους ἐλέγομεν. τὸ ποῖον; τὴν ἀψεύδειαν καὶ τὸ ἑκόντας εἶναι⁴ μηδαμῇ προσδέχεσθαι τὸ ψεῦδος ἀλλὰ μισεῖν, τὴν δʼ ἀλήθειαν στέργειν. εἰκός γʼ, ἔφη. οὐ μόνον γε, ὦ φίλε, εἰκός, ἀλλὰ καὶ πᾶσα ἀνάγκη τὸν ἐρωτικῶς του φύσει ἔχοντα πᾶν τὸ συγγενές τε καὶ οἰκεῖον τῶν παιδικῶν ἀγαπᾶν. ὀρθῶς, ἔφη. ἦ οὖν οἰκειότερον σοφίᾳ τι ἀληθείας ἂν εὕροις; καὶ πῶς; ἦ δʼ ὅς. ἦ οὖν δυνατὸν εἶναι τὴν αὐτὴν φύσιν φιλόσοφόν τε καὶ φιλοψευδῆ; οὐδαμῶς γε. τὸν ἄρα τῷ ὄντι φιλομαθῆ πάσης ἀληθείας δεῖ εὐθὺς ἐκ νέου ὅτι μάλιστα ὀρέγεσθαι. παντελῶς γε. ἀλλὰ μὴν ὅτῳ γε εἰς ἕν τι αἱ ἐπιθυμίαι σφόδρα ῥέπουσιν, ἴσμεν που ὅτι εἰς τἆλλα τούτῳ ἀσθενέστεραι, ὥσπερ ῥεῦμα ἐκεῖσε ἀπωχετευμένον. τί μήν; ὧι δὴ πρὸς τὰ μαθήματα καὶ πᾶν τὸ τοιοῦτον ἐρρυήκασιν, περὶ τὴν τῆς ψυχῆς οἶμαι ἡδονὴν αὐτῆς καθʼ αὑτὴν εἶεν ἄν, τὰς δὲ διὰ τοῦ σώματος ἐκλείποιεν, εἰ μὴ πεπλασμένως ἀλλʼ ἀληθῶς φιλόσοφός τις εἴη. μεγάλη ἀνάγκη. σώφρων μὴν ὅ γε τοιοῦτος καὶ οὐδαμῇ φιλοχρήματος· ὧν γὰρ ἕνεκα χρήματα μετὰ πολλῆς δαπάνης σπουδάζεται, ἄλλῳ τινὶ μᾶλλον ἢ τούτῳ προσήκει σπουδάζειν. οὕτω.

“那么，我们要不要说一说，同样的人将如何能够兼具那两方面的特质？” “当然要说。” “那么，正如我们在讨论开始时所说的，首先必须了解他们的天性；我想，如果我们对这天性达成充分的共识，我们也会同意同样的人能够兼具这两者，而且除了他们，不应该有别的人成为城邦的领导者。” “怎么说？” “关于哲学家的天性，首先让我们达成共识，即他们总是热爱那能向他们显示那永远存在、不因产生和灭亡而游移的实体的知识。” “达成共识。” “而且，”我说，“他们热爱这实体的全部，并且不情愿放弃任何一部分，无论是微小的、还是巨大的，更尊贵的、还是更卑贱的，就像我们之前讨论那些爱荣誉者和爱恋者时所说的那样。” “你说得对，”他说。 “那么，接下来请考虑，那些要成为我们所说的那种人的人，除了这一点之外，是否还必须在天性中具有以下特质。” “哪种特质？” “不虚伪，决不情愿接受虚假而是憎恨它，并且热爱真理。” “很自然，”他说。 “不仅自然，我的朋友，而且对于在天性上情愿挚爱某物的人来说，完全必然会热爱与所爱之人同族且相关的一切。” “对，”他说。 “那么，你能找到比真理更与智慧相亲近的东西吗？” “怎么可能呢？”他说。 “那么，同一种天性怎么可能既是爱智的，又是爱虚假的呢？” “绝不可能。” “那么，真正爱学问的人，必须从年轻时起就尽可能强烈地追求所有的真理。” “完全如此。” “但是，我们知道，凡是欲望强烈流向某一个方向的人，它们流向其他方向的力量就会变弱，就像水流被分导到那里一样。” “当然。” “那么，对于那些欲望已经流向学问和所有这类事物的人来说，我想，他们会关注灵魂自身依靠自身的快乐，而放弃通过身体的快乐，如果他不是一个虚假的而是一个真正的哲学家的话。” “非常必然。” “此外，这样的人是节制的，绝不爱钱财；因为那些需要花费巨资去追求钱财的事物，对其他任何人来说都比对他更值得热心追求。” “是的。”

语法注4 条

484aκαὶ οἱ μὴ
οἱ μὴ 是 οἱ μὴ φιλόσοφοι 的省略形式，与前文出现的 οἱ μὲν δὴ φιλόσοφοι 形成对比。
484aἂν βελτιόνως φανῆναι εἰ περὶ τούτου μόνου ἔδει ῥηθῆναι
语气词 ἂν 与作为主动词 δοκεῖ 宾语的不定式 φανῆναι 结合，在间接引语中表示与过去事实相反的虚拟条件从句结论（相当于 ἂν ἐφάνη），呼应条件从句 εἰ... ἔδει（直陈式过去未完成时）。
484cὥσπερ γραφῆς
尽管某些抄本和编者将其修正为 γραφεῖς（“画家们”），但若保留传抄的 γραφῆς（“绘画”或“画作”），它则作为分词 ἀποβλέποντες（“注视”）的比喻性属格宾语，或者作为“如同对待画作[的手本]一般”这一比喻表达的核心。
485cτὸ ἑκόντας εἶναι
这是惯用语 ἑκὼν εἶναι（“自愿”、“主动地”）根据复数主语变化为 ἑκόντας εἶναι 的形式，是一种通常与否定词连用的限制性、副词性不定式短语。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg030.humanitext-grc2:6.484-6.485