以善为目的的行为与缺乏理智者的无力｜柏拉图《高尔吉亚篇》468 希腊语原文·中文译文

§468

ΣΩ. τὰ δὲ μήτε ἀγαθὰ μήτε κακὰ ἆρα τοιάδε λέγεις, ἃ ἐνίοτε μὲν μετέχει τοῦ ἀγαθοῦ, ἐνίοτε δὲ τοῦ κακοῦ, ἐνίοτε δὲ οὐδετέρου, οἷον καθῆσθαι καὶ βαδίζειν καὶ τρέχειν καὶ πλεῖν, καὶ οἷον αὖ λίθους καὶ ξύλα καὶ τἆλλα τὰ τοιαῦτα; οὐ ταῦτα λέγεις; ἢ ἄλλʼ ἄττα καλεῖς τὰ μήτε ἀγαθὰ μήτε κακά; ΠΩΛ. οὔκ, ἀλλὰ ταῦτα. ΣΩ. πότερον οὖν τὰ μεταξὺ ταῦτα ἕνεκα τῶν ἀγαθῶν πράττουσιν ὅταν πράττωσιν, ἢ τἀγαθὰ τῶν μεταξύ; ΠΩΛ. τὰ μεταξὺ δήπου τῶν ἀγαθῶν.¹ ΣΩ. τὸ ἀγαθὸν ἄρα διώκοντες καὶ βαδίζομεν ὅταν βαδίζωμεν, οἰόμενοι βέλτιον εἶναι, καὶ τὸ ἐναντίον ἕσταμεν ὅταν ἑστῶμεν, τοῦ αὐτοῦ ἕνεκα, τοῦ ἀγαθοῦ· ἢ οὔ; ΠΩΛ. ναί. ΣΩ. οὐκοῦν καὶ ἀποκτείνυμεν, εἴ τινʼ ἀποκτείνυμεν, καὶ ἐκβάλλομεν καὶ ἀφαιρούμεθα χρήματα, οἰόμενοι ἄμεινον εἶναι ἡμῖν ταῦτα ποιεῖν ἢ μή; ΠΩΛ. πάνυ γε. ΣΩ. ἕνεκʼ ἄρα τοῦ ἀγαθοῦ ἅπαντα ταῦτα ποιοῦσιν οἱ ποιοῦντες. ΠΩΛ. φημί. ΣΩ. οὐκοῦν ὡμολογήσαμεν, ἃ ἕνεκά του ποιοῦμεν, μὴ ἐκεῖνα βούλεσθαι,² ἀλλʼ ἐκεῖνο οὗ ἕνεκα ταῦτα ποιοῦμεν; ΠΩΛ. μάλιστα. ΣΩ. οὐκ ἄρα σφάττειν βουλόμεθα οὐδʼ ἐκβάλλειν ἐκ τῶν πόλεων οὐδὲ χρήματα ἀφαιρεῖσθαι ἁπλῶς οὕτως, ἀλλʼ ἐὰν μὲν ὠφέλιμα ᾖ ταῦτα, βουλόμεθα πράττειν αὐτά, βλαβερὰ δὲ ὄντα οὐ βουλόμεθα. τὰ γὰρ ἀγαθὰ βουλόμεθα, ὡς φῂς σύ, τὰ δὲ μήτε ἀγαθὰ μήτε κακὰ οὐ βουλόμεθα, οὐδὲ τὰ κακά. ἦ γάρ; ἀληθῆ σοι δοκῶ λέγειν, ὦ Πῶλε, ἢ οὔ; τί οὐκ ἀποκρίνῃ; ΠΩΛ. ἀληθῆ. ΣΩ. οὐκοῦν εἴπερ ταῦτα ὁμολογοῦμεν, εἴ τις ἀποκτείνει τινὰ ἢ ἐκβάλλει ἐκ πόλεως ἢ ἀφαιρεῖται χρήματα, εἴτε τύραννος ὢν εἴτε ῥήτωρ, οἰόμενος ἄμεινον εἶναι αὐτῷ, τυγχάνει δὲ ὂν κάκιον, οὗτος δήπου ποιεῖ ἃ δοκεῖ αὐτῷ· ἦ γάρ; ΠΩΛ. ναί. ΣΩ. ἆρʼ οὖν καὶ ἃ βούλεται, εἴπερ τυγχάνει ταῦτα κακὰ ὄντα; τί οὐκ ἀποκρίνῃ; ΠΩΛ. ἀλλʼ οὔ μοι δοκεῖ ποιεῖν ἃ βούλεται. ΣΩ. ἔστιν οὖν ὅπως ὁ τοιοῦτος μέγα δύναται ἐν τῇ πόλει ταύτῃ, εἴπερ ἐστὶ τὸ μέγα δύνασθαι ἀγαθόν τι κατὰ τὴν σὴν ὁμολογίαν; ΠΩΛ. οὐκ ἔστιν. ΣΩ. ἀληθῆ ἄρα ἐγὼ ἔλεγον, λέγων ὅτι ἔστιν ἄνθρωπον ποιοῦντα ἐν πόλει ἃ δοκεῖ αὐτῷ μὴ μέγα δύνασθαι μηδὲ ποιεῖν ἃ βούλεται. ΠΩΛ. ὡς δὴ σύ, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἂν δέξαιο³ ἐξεῖναί σοι ποιεῖν ὅτι δοκεῖ σοι ἐν τῇ πόλει μᾶλλον ἢ μή, οὐδὲ ζηλοῖς ὅταν ἴδῃς τινὰ ἢ ἀποκτείναντα ὃν ἔδοξεν αὐτῷ ἢ ἀφελόμενον χρήματα ἢ δήσαντα. ΣΩ. δικαίως λέγεις ἢ ἀδίκως;

苏格拉底：那么，所谓既非善也非恶的事物，你是指那些有时分有善，有时分有恶，有时两者都不分有的、以下这样的一些事物吗？例如静坐、步行、奔跑、航海，又如石头、木头以及其他类似的东西？你指的不就是这些吗？还是说，你把其他某些东西称为既非善也非恶的事物？波洛斯：不，就是这些。苏格拉底：那么，当人们做这些“中间之物”时，是为了善的事物而做它们，还是为了中间之物而做善的事物？波洛斯：当然是为了善的事物而做中间之物。苏格拉底：因此，当我们步行时，我们也是在追求善而步行，认为这样更好；相反，当我们站立时，我们也是为了同样的目的——即为了善——而站立，难道不是吗？波洛斯：是的。苏格拉底：那么，如果我们杀死某人，或者驱逐某人，或者没收财产，我们也是认为做这些事比不做对我们更好，难道不是吗？波洛斯：确实如此。苏格拉底：那么，做所有这些事的人，都是为了善而做它们的。波洛斯：我承认。苏格拉底：那么我们不是已经同意，对于那些我们为了某事而做的事，我们所想要的不是这些事情本身，而是我们为了它而做这些事的目的吗？波洛斯：非常同意。苏格拉底：因此，我们并不是无条件地想要宰杀人、将其驱逐出城邦、或没收其财产，而是如果这些事情是有益的，我们便想要做它们；如果是有害的，我们便不想要做。因为正如你所说，我们想要的是善的事物，而不想要既非善也非恶的事物，也不想要恶的事物。难道不是吗？波洛斯，你认为我说的对，还是不对？你为什么不回答？波洛斯：是真的。苏格拉底：那么，如果我们同意这些，如果有人——无论是僭主还是修辞学家——杀人、将其驱逐出城邦、或没收财产，认为这对他更好，而实际上却更坏，那么这个人无疑是在做他认为合适的事，难道不是吗？波洛斯：是的。苏格拉底：那么，如果这些事实际上恰好是坏事，这难道也是他所“想要”的吗？你为什么不回答？波洛斯：不，在我看来，他并没有在做他所想要的事。苏格拉底：那么，如果按照你的同意，拥有巨大的力量是一件好事，这样的人在这座城邦里怎么可能拥有巨大的力量呢？波洛斯：不可能。苏格拉底：那么，我说“一个人在城邦中做他认为合适的事，却可能既没有巨大的力量，也没有在做他所想要的事”，我所说的就是真话了。波洛斯：就好像你，苏格拉底，不愿接受在城邦中拥有做你认为合适的事的自由，反而宁愿没有似的；或者当你看到有人杀了他认为该杀的人、或没收了其财产、或把其捆绑起来时，你竟然不感到羡慕似的！苏格拉底：你是指正义地行事，还是非正义地？

语法注3 条

468aτὰ μεταξὺ δήπου τῶν ἀγαθῶν
意为“当然是为了善的事物而做中间之物”。回应前一句的选择问句“πὸτερον... ἢ...”，省略了动词 πράττομεν（或 πράττουσιν）以及介词 ἕνεκα。
468bἃ ἕνεκά του ποιοῦμεν, μὴ ἐκεῖνα βούλεσθαι
由关系代词 ἃ 引导的从句（“我们为了某事而做的事”）作为不定式 βούλεσθαι 的宾语，该不定式隶属于表示同意的主句动词 ὡμολογήσαμεν（对格加不定式结构）。没有明确先行词的关系从句被置于句首以示强调。
468eὡς δὴ σύ, ὦ Σώκρατες, οὐκ ἂν δέξαιο...
虚词 ὡς δή 表达强烈的讽刺或反驳（意为“仿佛……似的”），此处支配带有 ἄν 的潜能希求法（οὐκ ἂν δέξαιο），意为“就好像你，苏格拉底，不会接受……似的”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg023.humanitext-grc2:468