关于普遍之父与狗为父的诡辩｜柏拉图《尤西德莫斯篇》298 希腊语原文·中文译文

298

ΣΩ. πάνυ γʼ, ἔφην· ὁ μέν γε ἐμός, ὁ δὲ ἐκείνου.— οὐκοῦν, ἦ δʼ ὅς, ἕτερος ἦν Χαιρέδημος τοῦ πατρός; —τοὐμοῦ γʼ, ἔφην ἐγώ.— ἆρʼ οὖν πατὴρ ἦν ἕτερος ὢν πατρός; ἢ σὺ εἶ ὁ αὐτὸς τῷ λίθῳ; —δέδοικα μὲν ἔγωγʼ, ἔφην, μὴ φανῶ ὑπὸ σοῦ ὁ αὐτός· οὐ μέντοι μοι δοκῶ.— οὐκοῦν ἕτερος εἶ, ἔφη, τοῦ λίθου; —ἕτερος μέντοι.— ἄλλο τι οὖν ἕτερος, ἦ δʼ ὅς, ὢν λίθου οὐ λίθος εἶ; καὶ ἕτερος ὢν χρυσοῦ οὐ χρυσὸς εἶ; —ἔστι ταῦτα.— οὔκουν καὶ ὁ Χαιρέδημος, ἔφη, ἕτερος ὢν πατρὸς πατήρ ἐστιν.¹ —ἔοικεν, ἦν δʼ ἐγώ, οὐ πατὴρ εἶναι. εἰ γὰρ δήπου, ἔφη, πατήρ ἐστιν ὁ Χαιρέδημος, ὑπολαβὼν ὁ Εὐθύδημος, πάλιν αὖ ὁ Σωφρονίσκος ἕτερος ὢν πατρὸς οὐ πατήρ ἐστιν, ὥστε σύ, ὦ Σώκρατες, ἀπάτωρ εἶ. καὶ ὁ Κτήσιππος ἐκδεξάμενος, ὁ δὲ ὑμέτερος, ἔφη, αὖ πατὴρ οὐ ταὐτὰ ταῦτα πέπονθεν; ἕτερός ἐστιν τοὐμοῦ πατρός; — πολλοῦ γʼ, ἔφη, δεῖ, ὁ Εὐθύδημος.— ἀλλά, ἦ δʼ ὅς, ὁ αὐτός; — ὁ αὐτὸς μέντοι. — οὐκ ἂν συμβουλοίμην. ἀλλὰ πότερον, ὦ Εὐθύδημε, ἐμὸς μόνον ἐστὶ πατὴρ ἢ καὶ τῶν ἄλλων ἀνθρώπων; — καὶ τῶν ἄλλων, ἔφη· ἢ οἴει τὸν αὐτὸν πατέρα ὄντα οὐ πατέρα εἶναι; — ὤιμην δῆτα, ἔφη ὁ Κτήσιππος.— τί δέ; ἦ δʼ ὅς· χρυσὸν ὄντα μὴ χρυσὸν εἶναι; ἢ ἄνθρωπον ὄντα μὴ ἄνθρωπον; — μὴ γάρ, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ὦ Εὐθύδημε, τὸ λεγόμενον, οὐ λίνον λίνῳ συνάπτεις·² δεινὸν γὰρ λέγεις πρᾶγμα εἰ ὁ σὸς πατὴρ πάντων ἐστὶν πατήρ. — ἀλλʼ ἔστιν, ἔφη.— πότερον ἀνθρώπων; ἦ δʼ ὃς ὁ Κτήσιππος, ἢ καὶ ἵππων καὶ τῶν ἄλλων πάντων ζῴων; πάντων, ἔφη.— ἦ καὶ μήτηρ ἡ μήτηρ; — καὶ ἡ μήτηρ γε. — καὶ τῶν ἐχίνων ἄρα, ἔφη, ἡ σὴ μήτηρ μήτηρ ἐστὶ τῶν θαλαττίων. — καὶ ἡ σή γʼ, ἔφη.— καὶ σὺ ἄρα ἀδελφὸς εἶ τῶν κωβιῶν καὶ κυναρίων καὶ χοιριδίων. — καὶ γὰρ σύ, ἔφη.— κάπρος ἄρα σοι πατήρ ἐστι καὶ κύων. — καὶ γὰρ σοί, ἔφη. αὐτίκα δέ γε, ἦ δʼ ὃς ὁ Διονυσόδωρος, ἄν μοι ἀποκρίνῃ, ὦ Κτήσιππε, ὁμολογήσεις ταῦτα. εἰπὲ γάρ μοι, ἔστι σοι κύων; — καὶ μάλα πονηρός, ἔφη ὁ Κτήσιππος.— ἔστιν οὖν αὐτῷ κυνίδια; — καὶ μάλʼ, ἔφη, ἕτερα τοιαῦτα. — οὐκοῦν πατήρ ἐστιν αὐτῶν ὁ κύων; — ἔγωγέ τοι εἶδον, ἔφη, αὐτὸν ὀχεύοντα τὴν κύνα. — τί οὖν; οὐ σός ἐστιν ὁ κύων; — πάνυ γʼ, ἔφη.— οὐκοῦν πατὴρ ὢν σός ἐστιν,³ ὥστε σὸς πατὴρ γίγνεται ὁ κύων καὶ σὺ κυναρίων ἀδελφός; καὶ αὖθις ταχὺ ὑπολαβὼν ὁ Διονυσόδωρος, ἵνα μὴ πρότερόν τι εἴποι ὁ Κτήσιππος, καὶ ἔτι γέ μοι μικρόν, ἔφη, ἀπόκριναι· τύπτεις τὸν κύνα τοῦτον; —καὶ ὁ Κτήσιππος γελάσας, νὴ τοὺς θεούς, ἔφη· οὐ γὰρ δύναμαι σέ. — οὐκοῦν τὸν σαυτοῦ πατέρα, ἔφη, τύπτεις;

苏格拉底：“‘确实如此，’我说道，‘一个是我的［父亲］，另一个是他的［父亲］。’ ‘那么，’他说道，‘凯雷德摩斯与那个父亲不同吗？’ ‘——至少是与我的［父亲］不同，’我说道。 ‘那么，他既然与父亲不同，难道还会是父亲吗？或者说，你和石头是同一个东西吗？’ ‘——我确实害怕，’我说道，‘免得被你证明我和石头是同一个东西；不过我自己觉得并不是。’ ‘那么你与石头不同吗？’他说道。 ‘——确实不同。’ ‘那么，既然你与石头不同，你就不是石头，对吗？既然你与金子不同，你就不是金子，对吗？’ ‘——确实如此。’ ‘那么，’他说道，‘凯雷德摩斯既然与父亲不同，也就不是父亲了。’ ‘——似乎，’我说道，‘他不是父亲。’ ‘因为如果，’尤苏戴莫斯插话说，‘凯雷德摩斯确实是父亲，那么反过来，索弗罗尼斯科斯既然与那个父亲不同，也就不是父亲了，从而你，苏格拉底，就是个没有父亲的人。’ 而克特西波斯接着说道：‘那么你们的父亲，反过来不也遭受了同样的事吗？他与我的父亲不同吗？’ ‘——差得远呢，’尤苏戴莫斯说道。 ‘——那么，’他说道，‘是同一个人吗？’ ‘——确实是同一个人。’ ‘——我可不建议这样。不过，尤苏戴莫斯，他只是我一个人的父亲，还是也是其他所有人的父亲？’ ‘——也是其他人的父亲，’他说道，‘难道你以为，身为同一个父亲，却不是父亲吗？’ ‘——我确实曾这么想，’克特西波斯说道。 ‘——那又怎样？’他说道，‘难道身为金子却不是金子？或者身为人类却不是人类？’ ‘——可别啊，’克特西波斯说道，‘尤苏戴莫斯，就像俗话所说的那样，你是在“用麻线去接麻线”；因为如果你父亲是所有人的父亲，那你说的这件事可就太可怕了。’ ‘——但事实就是如此，’他说道。 ‘——是人类的［父亲］，’克特西波斯说道，‘还是也是马以及其他所有动物的［父亲］？’ ‘——是所有一切的，’他说道。 ‘——那么你的母亲也是［所有一切的］母亲吗？’ ‘——母亲也确实如此。’ ‘——那么，’他说道，‘你的母亲也是海胆（海里的刺猬）的母亲了。’ ‘——而你的母亲也是，’他说道。 ‘——那么你也就是沙塘鳢、小狗和小猪的兄弟了。’ ‘——因为你也是，’他说道。 ‘——那么野猪和狗就是你的父亲了。’ ‘——因为对你也是，’他说道。 ‘马上，’狄奥尼索多洛斯说道，‘只要你回答我，克特西波斯，你就会承认这些。告诉我，你有狗吗？’ ‘——有，而且非常坏，’克特西波斯说道。 ‘——那么它有小狗吗？’ ‘——确实有，和他一样坏的其他小狗，’他说道。 ‘——那么那只狗是它们的父亲吗？’ ‘——我确实亲眼看见，’他说道，‘它在和母狗交配。’ ‘——那又怎样？这只狗难道不是你的吗？’ ‘——当然是我的，’他说道。 ‘——那么，它既是父亲，又是你的，因而这只狗就成了你的父亲，而你也就成了小狗的兄弟，对吗？’ 而狄奥尼索多洛斯再次迅速插话，免得克特西波斯先说什么： ‘再回答我一小个问题，’他说道，‘你打这只狗吗？’ 而克特西波斯笑着说道：‘凭诸神起誓，我打！因为我打不到你呀。’ ‘——那么，’他说道，‘你是在打你自己的父亲吗？’

语法注3 条

298aοὔκουν καὶ ὁ Χαιρέδημος, ἔφη, ἕτερος ὢν πατρὸς πατήρ ἐστιν.
οὔκουν 引导否定结论（“因此不……”）。ἕτερος ὢν πατρὸς 是分词短语，表示原因或前提（“因为他与父亲不同”）。因此整句的意思是“因此，凯雷德摩斯……也不是父亲”。
298cμὴ γάρ, ἔφη ὁ Κτήσιππος, ὦ Εὐθύδημε, τὸ λεγόμενον, οὐ λίνον λίνῳ συνάπτεις
τὸ λεγόμενον 是作同位语的宾格，插入语式地表示“正如俗话所说”。μὴ γάρ 表示强烈的否定或劝阻（“千万别……”）。οὐ λίνον λίνῳ συνάπτεις（直译“你没有把麻线接在麻线上”）是一个谚语，用来表示强行把不相干的事情结合在一起，或者进行无意义的论证。
298eοὐκοῦν πατὴρ ὢν σός ἐστιν
这里的 σός 具有双重含义：一方面是“你的（所有物：狗）”，另一方面是“你的（父亲）”。分词短语 πατὴρ ὢν（身为父亲）与 σός ἐστιν（是你的）相结合，被智者诡辩地推导为“他是你的父亲”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0059.tlg021.humanitext-grc2:298