希伦的胜利赞歌与佩洛普斯神话｜品达《奥林匹亚颂》1.1–1.116 希腊语原文·中文译文

ἄριστον μὲν ὕδωρ, ὁ δὲ χρυσὸς αἰθόμενον πῦρ

水是最好的，而黄金像黑夜里

ἅτε διαπρέπει νυκτὶ μεγάνορος ἔξοχα πλούτου·

熊熊燃烧的烈火，在傲人的财富中脱颖而出。

εἰ δʼ ἄεθλα γαρύεν¹

但如果你渴望歌唱

ἔλδεαι, φίλον ἦτορ,

竞技，我亲爱的心啊，

μηκέθʼ ἁλίου σκόπει

不要再在白昼里，

ἄλλο θαλπνότερον ἐν ἁμέρᾳ φαεννὸν ἄστρον ἐρήμας διʼ αἰθέρος,

寻找比太阳更温暖、在空旷的以太中闪耀的另一颗星，

μηδʼ Ὀλυμπίας ἀγῶνα φέρτερον αὐδάσομεν·

我们也不要歌颂比奥林匹亚更伟大的竞技。

ὅθεν ὁ πολύφατος ὕμνος ἀμφιβάλλεται²

从那里，著名的赞歌环绕着

σοφῶν μητίεσσι, κελαδεῖν

智者的心灵，使他们大声歌唱

Κρόνου παῖδʼ ἐς ἀφνεὰν ἱκομένους

克洛诺斯之子，当他们来到

μάκαιραν Ἱέρωνος ἑστίαν,

希伦富裕且幸福的炉边时，

θεμιστεῖον ὃς ἀμφέπει σκᾶπτον ἐν πολυμάλῳ

他在羊群丰富的

Σικελίᾳ, δρέπων μὲν κορυφὰς ἀρετᾶν ἄπο πασᾶν,

西西里执掌正义的王权，采撷一切美德的顶峰，

ἀγλαΐζεται δὲ καὶ

并且在

μουσικᾶς ἐν ἀώτῳ,

音乐的精粹中闪耀，

οἷα παίζομεν φίλαν

就像我们男子经常

ἄνδρες ἀμφὶ θαμὰ τράπεζαν. ἀλλὰ Δωρίαν ἀπὸ φόρμιγγα πασσάλου

在他友好的桌旁戏耍那样。但请把多里斯的竖琴从钉子上

λάμβανʼ, εἴ τί τοι Πίσας τε καὶ Φερενίκου χάρις

取下，如果比萨和斐瑞尼科斯的恩德

νόον ὑπὸ γλυκυτάταις ἔθηκε φροντίσιν,

曾让你的心灵沉浸在最甜蜜的思绪中，

ὅτε παρʼ Ἀλφεῷ σύτο, δέμας

那时它在阿尔斐俄斯河畔疾驰，在比赛中

ἀκέντητον ἐν δρόμοισι παρέχων,

未受鞭打地呈献其躯体，

κράτει δὲ προσέμιξε δεσπόταν,

并让它的主人获得了胜利，

Συρακόσιον ἱπποχάρμαν βασιλῆα. λάμπει δέ οἱ κλέος

那位喜爱骏马的叙拉古国王。他的光荣闪耀

ἐν εὐάνορι Λυδοῦ Πέλοπος ἀποικίᾳ·

在利底亚人佩洛普斯人烟稠密的殖民地；

τοῦ μεγασθενὴς ἐράσσατο γαιάοχος

伟大的持地者

Ποσειδᾶν, ἐπεί νιν καθαροῦ λέβητος ἔξελε Κλωθὼ

波塞冬爱上了他，当克洛托将他从纯净的大锅中取出，

ἐλέφαντι φαίδιμον ὦμον κεκαδμένον.

显露出他用象牙装饰的、光彩夺目的肩膀时。

ἦ θαυματὰ πολλά, καί πού τι καὶ βροτῶν φάτις ὑπὲρ τὸν ἀλαθῆ λόγον³

确实，奇迹是很多的，有时凡人的传闻超出了真实的言说，

δεδαιδαλμένοι ψεύδεσι ποικίλοις ἐξαπατῶντι μῦθοι

用五彩缤纷的谎言点缀的神话欺骗了人们。

Χάρις δʼ, ἅπερ ἅπαντα τεύχει τὰ μείλιχα θνατοῖς,

而那为凡人创造一切甜蜜事物的恩雅（卡里斯），

ἐπιφέροισα τιμὰν καὶ ἄπιστον ἐμήσατο πιστὸν

通过带来荣耀，甚至使不可信的事物也往往变得

ἔμμεναι τὸ πολλάκις·

可信。

ἁμέραι δʼ ἐπίλοιποι

而未来的日子

μάρτυρες σοφώτατοι.

是最明智的证人。

ἔστι δʼ ἀνδρὶ φάμεν ἐοικὸς ἀμφὶ δαιμόνων καλά· μείων γὰρ αἰτία.

凡人对神灵作善意的赞美是适宜的，因为这样指责较少。

υἱὲ Ταντάλου, σὲ δʼ, ἀντία προτέρων, φθέγξομαι,⁴

坦塔洛斯之子啊，我要说相反于前人的话来谈论你，

ὁπότʼ ἐκάλεσε πατὴρ τὸν εὐνομώτατον

当你的父亲邀请神明参加那最有序的

ἐς ἔρανον φίλαν τε Σίπυλον,

宴会，来到他可爱的西皮洛斯，

ἀμοιβαῖα θεοῖσι δεῖπνα παρέχων,

向神明提供互惠的筵席时，

τότʼ Ἀγλαοτρίαιναν ἁρπάσαι

那时，手持光辉三叉戟的神被

δαμέντα φρένας ἱμέρῳ χρυσέαισί τʼ ἀνʼ ἵπποις

欲望征服了心灵，用黄金的骏马将你

ὕπατον εὐρυτίμου ποτὶ δῶμα Διὸς μεταβᾶσαι,

劫持到广受尊崇的宙斯之最高宫殿，

ἔνθα δευτέρῳ χρόνῳ

在那里，后来的

ἦλθε καὶ Γανυμήδης

甘尼美德也

Ζηνὶ τωὔτʼ ἐπὶ χρέος.

为了同样的事情来到宙斯身边。

ὡς δʼ ἄφαντος ἔπελες, οὐδὲ ματρὶ πολλὰ μαιόμενοι φῶτες ἄγαγον,

当你失踪，寻找你的人未能将你带回给母亲时，

ἔννεπε κρυφᾶ τις αὐτίκα φθονερῶν γειτόνων,

嫉妒的邻人中立刻有人暗中低语，

ὕδατος ὅτι σε πυρὶ ζέοισαν εἰς ἀκμὰν

说他们用刀将你肢解，投入

μαχαίρᾳ τάμον κάτα μέλη,

烈火上沸腾的水中，

τραπέζαισί τʼ, ἀμφὶ δεύτατα, κρεῶν

在餐桌旁，在最后的餐点里，

σέθεν διεδάσαντο καὶ φάγον.

分食了你的肉。

ἐμοὶ δʼ ἄπορα γαστρίμαργον μακάρων τινʼ εἰπεῖν. ἀφίσταμαι.

但对我来说，称任何一位幸福的神灵为饕餮是不可能的。我避而远之。

ἀκέρδεια λέλογχεν θαμινὰ κακαγόρους.

毫无利益的诽谤往往会给造谣者带来灾难。

εἰ δὲ δή τινʼ ἄνδρα θνατὸν Ὀλύμπου σκοποὶ

如果奥林匹斯的主宰们

ἐτίμασαν, ἦν Τάνταλος οὗτος· ἀλλὰ γὰρ καταπέψαι

曾重用过哪个凡人，那人就是坦塔洛斯。然而，他

μέγαν ὄλβον οὐκ ἐδυνάσθη, κόρῳ δʼ ἕλεν

无法消化这巨大的幸福，因骄奢而招致了

ἄταν ὑπέροπλον, ἅν οἱ πατὴρ ὑπερκρέμασε καρτερὸν αὐτῷ λίθον,

极大的毁灭。父亲（宙斯）在头上悬挂了一块巨石，

τὸν αἰεὶ μενοινῶν κεφαλᾶς βαλεῖν εὐφροσύνας ἀλᾶται.

他总想将其避开，因而流浪，失去了欢乐。

ἔχει δʼ ἀπάλαμον βίον τοῦτον ἐμπεδόμοχθον,

他过着这种无计可施、充满永恒劳苦的生活，

μετὰ τριῶν τέταρτον πόνον, ἀθανάτων ὅτι κλέψαις⁵

在三个痛苦之后承受第四个惩罚，因为他从不死的神明那里偷走了

ἁλίκεσσι συμπόταις

nectar 和 ambrosia，并分给

νέκταρ ἀμβροσίαν τε

与他同辈的

δῶκεν, οἷσιν ἄφθιτον

饮酒伙伴，而神明本已用这些使他

θῆκαν. εἰ δὲ θεὸν ἀνήρ τις ἔλπεταί τι λαθέμεν ἔρδων, ἁμαρτάνει.

永生不灭。如果有人希望做某事能瞒过神灵，他就错了。

τοὔνεκα προῆκαν υἱὸν ἀθάνατοί οἱ πάλιν

因此，不死的神明再次将他的儿子送回到

μετὰ τὸ ταχύποτμον αὖτις ἀνέρων ἔθνος.

命运短暂的人类世代之中。

πρὸς εὐάνθεμον δʼ ὅτε φυὰν

当他到了花一样的青春期，

λάχναι νιν μέλαν γένειον ἔρεφον.

黑色胡须覆盖了他年轻的下巴时，

ἑτοῖμον ἀνεφρόντισεν γάμον

他立刻想到了现成的婚姻，

Πισάτα παρὰ πατρὸς εὔδοξον Ἱπποδάμειαν

要从比萨的父亲手中赢得著名的希波达梅亚

σχεθέμεν. ἐγγὺς ἐλθὼν πολιᾶς ἁλὸς οἶος ἐν ὄρφνᾳ

为妻。他独自在黑暗中走向灰色的海洋，

ἄπυεν βαρύκτυπον

大声呼喊那发出沉重声响的

Εὐτρίαιναν· ὁ δʼ αὐτῷ

三叉戟之神；而神

πὰρ ποδὶ σχεδὸν φάνη.

就在他的脚边显现。

τῷ μὲν εἶπε· φίλια δῶρα Κυπρίας ἄγʼ εἴ τι, Ποσείδαον, ἐς χάριν

他对神说：

τέλλεται, πέδασον ἔγχος Οἰνομάου χάλκεον,

“波塞冬，如果库普里亚（阿佛洛狄忒）的甜蜜礼物能带来恩惠，请阻挡奥伊诺马奥斯的青铜之枪，

ἐμὲ δʼ ἐπὶ ταχυτάτων πόρευσον ἁρμάτων

乘着最快的战车将我

ἐς Ἆλιν, κράτει δὲ πέλασον.

送往伊利斯，带我走向胜利。

ἐπεὶ τρεῖς τε καὶ δέκʼ ἄνδρας ὀλέσαις

因为他杀死了十三个

ἐρῶντας ἀναβάλλεται γάμον

追求他女儿的求婚者，从而拖延了

θυγατρός. ὁ μέγας δὲ κίνδυνος ἄναλκιν οὐ φῶτα λαμβάνει.

婚礼。巨大的危险不属于懦弱的人。

θανεῖν δʼ οἷσιν ἀνάγκα,⁶ τί κέ τις ἀνώνυμον

既然死亡是不可避免的，为什么有人要在黑暗中

γῆρας ἐν σκότῳ καθήμενος ἕψοι μάταν,

虚度无名的暮年，

ἁπάντων καλῶν ἄμμορος; ἀλλʼ ἐμοὶ μὲν οὗτος ἄεθλος

失去一切美好的事物？对我来说，这个竞技就在眼前，

ὑποκείσεται· τὺ δὲ πρᾶξιν φίλαν δίδοι.

愿你赐予我可亲的成就。”

ὣς ἔννεπεν· οὐδʼ ἀκράντοις ἐφάψατʼ ὦν ἔπεσι. τὸν μὲν ἀγάλλων θεὸς

他这样说，而他并没有徒劳地发出他的祈求。神使他荣光，

ἔδωκεν δίφρον τε χρύσεον πτεροῖσίν τʼ ἀκάμαντας ἵππους.

赐予他黄金的战车和长着翅膀、不知疲倦的骏马。

ἕλεν δʼ Οἰνομάου βίαν παρθένον τε σύνευνον·

他战胜了奥伊诺马奥斯的暴力，赢得了新娘，

τέκε τε λαγέτας ἓξ ἀρεταῖσι μεμαότας υἱούς.

她为他生下了六个渴望美德的民众领袖之子。

νῦν δʼ ἐν αἱμακουρίαις

如今他在闪耀的

ἀγλααῖσι μέμικται,

血祭中

Ἀλφεοῦ πόρῳ κλιθείς,

享有荣耀，安息在阿尔斐俄斯河畔，

τύμβον ἀμφίπολον ἔχων πολυξενωτάτῳ παρὰ βωμῷ. τὸ δὲ κλέος

在宾客众多的祭坛旁拥有一个受人守护的陵墓。而佩洛普斯的

τηλόθεν δέδορκε τᾶν Ὀλυμπιάδων ἐν δρόμοις

荣耀在奥林匹亚的赛跑中远扬，

Πέλοπος, ἵνα ταχυτὰς ποδῶν ἐρίζεται

那里竞逐着双脚的迅捷

ἀκμαί τʼ ἰσχύος θρασύπονοι·

和勇于面对劳苦的力量之巅。

ὁ νικῶν δὲ λοιπὸν ἀμφὶ βίοτον

战胜者在余生中，

ἔχει μελιτόεσσαν εὐδίαν

享有着如蜜般甘甜的

ἀέθλων γʼ ἕνεκεν. τὸ δʼ αἰεὶ παράμερον ἐσλὸν

宁静，这皆因竞技之故。而每天一日的善，

100

ὕπατον ἔρχεται παντὶ βροτῶν. ἐμὲ δὲ στεφανῶσαι

是凡人所能达到的最高境界。对我来说，用马术的曲调

κεῖνον ἱππίῳ νόμῳ

伴随埃奥利斯的歌声

Αἰοληΐδι μολπᾷ

来为他冠冕

χρή· πέποιθα δὲ ξένον

是必须的。我相信在当今的人当中，

μή τινʼ, ἀμφότερα καλῶν τε ἴδριν ἁμᾷ καὶ δύναμιν κυριώτερον,

我不会再用著名的赞歌来装点任何一位在美德和权力上都更优越的

105

τῶν γε νῦν κλυταῖσι δαιδαλωσέμεν ὕμνων πτυχαῖς.

异邦主人。

θεὸς ἐπίτροπος ἐὼν τεαῖσι μήδεται

一位守护你的神正关注着这些，

ἔχων τοῦτο κᾶδος, Ἱέρων,

希伦，他把这关怀

μερίμναισιν· εἰ δὲ μὴ ταχὺ λίποι,

放在心上。如果他不急于离去，

ἔτι γλυκυτέραν κεν ἔλπομαι

我希望乘着快捷的战车，

110

σὺν ἅρματι θοῷ κλεΐξειν, ἐπίκουρον εὑρὼν ὁδὸν λόγων

唱出更加甘美的话语，寻找一条词章的开路，

παρʼ εὐδείελον ἐλθὼν Κρόνιον. ἐμοὶ μὲν ὦν

来到阳光充足的克洛诺斯之丘。对我而言，

Μοῖσα καρτερώτατον βέλος ἀλκᾷ τρέφει·

缪斯孕育着力量中最强劲的飞矢；

ἐπʼ ἄλλοισι δʼ ἄλλοι μεγάλοι. τὸ δʼ ἔσχατον

有人在某些方面伟大，而另一些人在其他方面伟大，而最顶峰的

κορυφοῦται βασιλεῦσι. μηκέτι πάπταινε πόρσιον.

则是属于君王。不要再向更远眺望。

115

εἴη σέ τε τοῦτον ὑψοῦ χρόνον πατεῖν, ἐμέ τε τοσσάδε νικαφόροις

愿你在此生中步步高升，而我

ὁμιλεῖν, πρόφαντον σοφίᾳ καθʼ Ἕλλανας ἐόντα παντᾷ.

愿能与胜利者们为伍，在智慧上永远在希腊人中首屈一指。

语法注6 条

1.3γαρύεν
多里斯方言的不定式，相当于雅典方言的 γηρύειν。在此作为后续动词 ἔλδεαι 的宾语。
1.8ἀμφιβάλλεται
被动语态，意为“（赞歌）环绕、包围”。其支配的与格为 σοφῶν μητίεσσι（智者的智慧）。
1.28ὑπὲρ τὸν ἀλαθῆ λόγον
前置词 ὑπέρ 伴随宾格，意为“超越、多于”。修饰超越了真实言说（ἀλαθῆ λόγον）的凡人传闻（φάτις）。
1.36σὲ δʼ, ἀντία προτέρων, φθέγξομαι
宾格代词 σέ 是 φθέγξομαι 的直接宾语。ἀντία 是中性复数宾格的副词性用法，意为“与前人相反”。这是诗人宣告修正传统神话的核心句式。
1.60ὅτι κλέψαις
连词 ὅτι 引导原因从句（因为），其中不定过去时主动分词 κλέψαις（阳性单数主格，意为“偷盗后”）表示在主动词 δῶκεν 动作之前发生的事情。
1.82θανεῖν δʼ οἷσιν ἀνάγκα
包含与格关系代词 οἷσιν（代指 ἐκείνοις οἷς）与不定式 θανεῖν 的无人称结构，意为“对于那些死是不可避免的人来说”。这为接下来的主句 τί κέ τις... 提供了前提条件。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0033.tlg001.humanitext-grc2:1.1-1.116