喜剧的高雅、对克勒翁的批判与月亮的抗议｜阿里斯托芬《云》第539–620行希腊语原文·中文译文

539

ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου παχύ,¹ τοῖς παιδίοις ἵνʼ ᾖ γέλως·

（也没有缝着）顶端又红又粗的东西、好让小孩子们发笑；

540

οὐδʼ ἔσκωψε τοὺς φαλακρούς, οὐδὲ κόρδαχʼ εἵλκυσεν,

她既不嘲笑秃头，也不跳粗俗的康康舞，

οὐδὲ πρεσβύτης ὁ λέγων τἄπη τῇ βακτηρίᾳ

念台词的老人也没有用拐杖

τύπτει τὸν παρόντʼ ἀφανίζων πονηρὰ σκώμματα,

去打身旁的人以掩盖拙劣的笑话，

οὐδʼ εἰσῇξε δᾷδας ἔχουσʼ, οὐδʼ ἰοὺ ἰοὺ βοᾷ,

也没有手拿火把冲进来，也没有大喊“哎呀，哎呀！”，

ἀλλʼ αὑτῇ καὶ τοῖς ἔπεσιν πιστεύουσʼ ἐλήλυθεν.

而是单单凭着信赖自己和她的诗句而来到这里。

545

κἀγὼ μὲν τοιοῦτος ἀνὴρ ὢν ποιητὴς οὐ κομῶ,

而我，作为这样一个诗人和创作者，并不自负，

οὐδʼ ὑμᾶς ζητῶ ʼξαπατᾶν δὶς καὶ τρὶς ταὔτʼ εἰσάγων,

也不企图通过两遍三遍地引入同样的东西来欺骗你们，

ἀλλʼ ἀεὶ καινὰς ἰδέας ἐσφέρων σοφίζομαι,

而是不断引入全新的创意来施展才华，

οὐδὲν ἀλλήλαισιν ὁμοίας καὶ πάσας δεξιάς·

它们彼此毫无相似之处，并且全都充满智慧。

ὃς μέγιστον ὄντα Κλέωνʼ ἔπαισʼ ἐς τὴν γαστέρα,²

我曾在克勒翁势力最鼎盛时击中了他的腹部，

550

κοὐκ ἐτόλμησʼ αὖθις ἐπεμπηδῆσʼ αὐτῷ κειμένῳ.

却不敢在他倒地之后再次践踏他。

οὗτοι δʼ, ὡς ἅπαξ παρέδωκεν λαβὴν Ὑπέρβολος,

然而这些家伙，一旦许佩尔波洛斯露出了把柄，

τοῦτον δείλαιον κολετρῶσʼ ἀεὶ καὶ τὴν μητέρα.

便总是践踏这个可怜的家伙和他的母亲。

Εὔπολις μὲν τὸν Μαρικᾶν πρώτιστον παρείλκυσεν

欧波利斯首先拉扯出了他的《马里卡斯》，

ἐκστρέψας τοὺς ἡμετέρους Ἱππέας κακὸς κακῶς,

用极其卑劣的手法歪曲了我们的《骑士》，

555

προσθεὶς αὐτῷ γραῦν μεθύσην τοῦ κόρδακος οὕνεχʼ, ἣν

为了跳康康舞而给它加上了一个醉酒的老太婆，而这

Φρύνιχος πάλαι πεποίηχʼ, ἣν τὸ κῆτος ἤσθιεν.³

弗吕尼科斯很久以前就写过这个角色，就是那个差点被海怪吃掉的女人。

εἶθʼ Ἕρμιππος αὖθις ἐποίησεν εἰς Ὑπέρβολον,

接着，赫尔米波斯再次创作了针对许佩尔波洛斯的作品，

ἄλλοι τʼ ἤδη πάντες ἐρείδουσιν εἰς Ὑπέρβολον,

而现在其他所有人都在猛烈抨击许佩尔波洛斯，

τὰς εἰκοὺς τῶν ἐγχέλεων τὰς ἐμὰς μιμούμενοι.

模仿着我那个“浑水摸鱼（捉鳗鱼）”的比喻。

560

ὅστις οὖν τούτοισι γελᾷ, τοῖς ἐμοῖς μὴ χαιρέτω·

因此，凡是为那些家伙发笑的人，就不要因我的作品而高兴；

ἢν δʼ ἐμοὶ καὶ τοῖσιν ἐμοῖς εὐφραίνησθʼ εὑρήμασιν,

但如果你们喜欢我和我的发明，

ἐς τὰς ὥρας τὰς ἑτέρας εὖ φρονεῖν δοκήσετε.

在未来的岁月里，你们将被认为是有智慧的人。

ὑψιμέδοντα μὲν θεῶν

首先，在诸神中统治高天的

Ζῆνα τύραννον ἐς χορὸν

统治者宙斯，请到我们盛大的歌舞中来，

565

πρῶτα μέγαν κικλήσκω·

我首先召唤他；

τόν τε μεγασθενῆ τριαίνης ταμίαν,

还有那拥有强大力量的三叉戟守护者，

γῆς τε καὶ ἁλμυρᾶς θαλάσσης ἄγριον μοχλευτήν·

大地和咸涩海洋的狂暴震动者；

καὶ μεγαλώνυμον ἡμέτερον πατέρʼ

以及我们名声显赫的父亲，

570

Αἰθέρα σεμνότατον βιοθρέμμονα πάντων·

最神圣的、养育万物生命的埃忒尔；

τόν θʼ ἱππονώμαν, ὃς ὑπερλάμπροις

还有那驭马前行者，他以极璀璨的

ἀκτῖσιν κατέχει

光芒普照着

γῆς πέδον μέγας ἐν θεοῖς

大地的平原，在神明中也是伟大的神，

ἐν θνητοῖσί τε δαίμων.

在凡人中亦然。

575

ὦ σοφώτατοι θεαταὶ δεῦρο τὸν νοῦν προσέχετε.

最聪明的观众们啊，请把你们的注意力转向这里。

ἠδικημέναι γὰρ ὑμῖν μεμφόμεσθʼ ἐναντίον·⁴

因为我们受到了不公的对待，特在你们面前提出责备；

πλεῖστα γὰρ θεῶν ἁπάντων ὠφελούσαις τὴν πόλιν,

因为在所有神明中，我们是对这座城市帮助最多的，

δαιμόνων ἡμῖν μόναις οὐ θύετʼ οὐδὲ σπένδετε,

却唯独对我们这些神明，你们既不献祭也不敬酒，

αἵτινες τηροῦμεν ὑμᾶς. ἢν γὰρ ᾖ τις ἔξοδος

而我们一直在看守着你们。因为，如果有什么行动

580

μηδενὶ ξὺν νῷ, τότʼ ἢ βροντῶμεν ἢ ψακάζομεν.

是毫无理智的，那时我们要么打雷，要么下雨。

εἶτα τὸν θεοῖσιν ἐχθρὸν βυρσοδέψην Παφλαγόνα

接着，当你们选择那个神明所憎恶的皮匠帕夫拉戈尼亚人

ἡνίχʼ ᾑρεῖσθε στρατηγόν, τὰς ὀφρῦς συνήγομεν

作为将军时，我们皱紧了眉头，

κἀποιοῦμεν δεινά, βροντὴ δʼ ἐρράγη διʼ ἀστραπῆς·

并制造了可怕的异象，雷声夹杂着闪电轰鸣而起；

ἡ σελήνη δʼ ἐξέλειπε τὰς ὁδούς, ὁ δʼ ἥλιος

月亮偏离了她的轨道，而太阳

585

τὴν θρυαλλίδʼ εἰς ἑαυτὸν εὐθέως ξυνελκύσας

立刻把他的灯芯卷缩回自己体内，

οὐ φανεῖν ἔφασκεν ὑμῖν, εἰ στρατηγήσει Κλέων.

宣称如果克勒翁当选将军，他就绝不再照耀你们。

ἀλλʼ ὅμως εἵλεσθε τοῦτον. φασὶ γὰρ δυσβουλίαν

但即便如此，你们还是选了他。因为人们说，虽然愚蠢的决策

τῇδε τῇ πόλει προσεῖναι, ταῦτα μέντοι τοὺς θεοὺς

总是伴随着这座城市，但神明们

ἅττʼ ἂν ὑμεῖς ἐξαμάρτητʼ ἐπὶ τὸ βέλτιον τρέπειν.

总能将你们所犯的各种错误转化为更好的结果。

590

ὡς δὲ καὶ τοῦτο ξυνοίσει ῥᾳδίως διδάξομεν·

而这要如何变得对你们有利，我们也将轻松予以说明：

ἢν Κλέωνα τὸν λάρον δώρων ἑλόντες καὶ κλοπῆς

如果你们判定克勒翁这个贪婪的海鸥犯有受贿和盗窃罪，

εἶτα φιμώσητε τούτου τῷ ξύλῳ τὸν αὐχένα,

然后用枷锁套住这个家伙的脖子，

αὖθις ἐς τἀρχαῖον ὑμῖν, εἴ τι κἀξημάρτετε,

那么对你们来说，重回过去，即便你们犯了什么错，

ἐπὶ τὸ βέλτιον τὸ πρᾶγμα τῇ πόλει συνοίσεται.

事情最终也会朝着对这座城市更有利的方向转化。

595

ἀμφί μοι αὖτε Φοῖβʼ ἄναξ

请再次临到我身边，主宰斐玻斯，

Δήλιε Κυνθίαν ἔχων

统治着金索斯的

ὑψικέρατα πέτραν,

巍峨岩石的提洛岛之神。

ἥ τʼ Ἐφέσου μάκαιρα πάγχρυσον ἔχεις

还有你，以弗所的福乐女神，你拥有那

600

οἶκον ἐν ᾧ κόραι σε Λυδῶν μεγάλως σέβουσιν,

黄金神殿，在那里吕底亚的少女们极度尊崇你；

ἥ τʼ ἐπιχώριος ἡμετέρα θεὸς

以及我们本地的女神，

αἰγίδος ἡνίοχος πολιοῦχος Ἀθάνα,

手持埃癸斯的御手、城市的守护者雅典娜；

Παρνασσίαν θʼ ὃς κατέχων

还有你，统治着帕纳塞斯

πέτραν σὺν πεύκαις σελαγεῖ

岩石、高举松明闪耀光芒的，

605

Βάκχαις Δελφίσιν ἐμπρέπων,

在德尔斐的狂女中格外引人瞩目的，

κωμαστὴς Διόνυσος.

狂欢者迪奥尼索斯。

ἡνίχʼ ἡμεῖς δεῦρʼ ἀφορμᾶσθαι παρεσκευάσμεθα,

当我们准备动身来这里的时候，

ἡ σελήνη συντυχοῦσʼ ἡμῖν ἐπέστειλεν φράσαι,

月亮与我们相遇，嘱托我们转告，

πρῶτα μὲν χαίρειν Ἀθηναίοισι καὶ τοῖς ξυμμάχοις·

首先，向雅典市民及其盟友致以问候；

610

εἶτα θυμαίνειν ἔφασκε· δεινὰ γὰρ πεπονθέναι

接着，她说她非常生气；因为她遭受了可怕的不公待遇，

ὠφελοῦσʼ ὑμᾶς ἅπαντας οὐ λόγοις ἀλλʼ ἐμφανῶς.

用行动而非言语给你们所有人带来好处，却受到了可怕的对待。

πρῶτα μὲν τοῦ μηνὸς ἐς δᾷδʼ οὐκ ἔλαττον ἢ δραχμήν,

首先，每个月至少让你们省下了一德拉克马买火把的钱，

ὥστε καὶ λέγειν ἅπαντας ἐξιόντας ἑσπέρας,

以至于每个人在黄昏出门时都会说：

μὴ πρίῃ παῖ δᾷδʼ, ἐπειδὴ φῶς σεληναίας καλόν.

“仆人，别买火把了，因为月光正美。”

615

ἄλλα τʼ εὖ δρᾶν φησιν, ὑμᾶς δʼ οὐκ ἄγειν τὰς ἡμέρας

她还说她做了其他许多好事，而你们却完全没有

οὐδὲν ὀρθῶς, ἀλλʼ ἄνω τε καὶ κάτω κυδοιδοπᾶν·

正确地安排日子，反而把它们搞得颠三倒四；

ὥστʼ ἀπειλεῖν φησιν αὐτῇ τοὺς θεοὺς ἑκάστοτε

因此，她说神明们每次都会威吓她，

ἡνίκʼ ἂν ψευσθῶσι δείπνου κἀπίωσιν οἴκαδε,

每当他们被骗了晚饭、两手空空回家时，

τῆς ἑορτῆς μὴ τυχόντες κατὰ λόγον τῶν ἡμερῶν.

因为没有按照日子的计算赶上祭典。

620

κᾆθʼ ὅταν θύειν δέῃ, στρεβλοῦτε καὶ δικάζετε·

然而，当应该献祭的时候，你们却在刑讯和审判；

语法注4 条

539ἐρυθρὸν ἐξ ἄκρου παχύ
中性单数宾格形容词短语，修饰前一行（538行）的 σκυτίον καθειμένον（垂挂着的皮制阳具）。直译为“顶端又红又粗的东西”，是用以强调诗人并未在这部喜剧中使用低俗道具。
549ὃς μέγιστον ὄντα Κλέωνʼ ἔπαισʼ ἐς τὴν γαστέρα
关系代词 ὅς 以545行的第一人称主语（κἀγὼ... ποιητής，“我，诗人”）为先行词，指代阿里斯托芬本人。分词短语 μέγιστον ὄντα（“正值全盛时期”）修饰克勒翁（Κλέωνα），强调诗人在克勒翁极有权势时对其发起了攻击。
555ἣν Φρύνιχος πάλαι πεποίηχʼ, ἣν τὸ κῆτος ἤσθιεν
两个关系从句 ἣν... πεποίηχʼ（“弗吕尼科斯很久以前创造的”）和 ἣν... ἤσθιεν（“海怪曾要吃掉的”）并列修饰同一个先行词 γραῦν μεθύσην（“醉酒的老妇”），用以批判对手欧波利斯对陈旧创意的双重剽窃。
576ἠδικημέναι γὰρ ὑμῖν μεμφόμεσθʼ ἐναντίον
完成时态被动分词 ἠδικημέναι 是阴性复数主格，指代合唱队“云（νεφέλαι）”自身。与格代词 ὑμῖν 是动词 μεμφόμεσθʼ（“抱怨、责备”）的宾语。全句意为“我们（云神们）受到了不公对待，特在你们面前提出责备”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0019.tlg003.humanitext-grc2:539-620