大流士的夜间撤退与营地伪装｜希罗多德《历史》第四卷 4.135.1–4.135.3 希腊语原文·中文译文

§4.135.1

Γοβρύης μὲν ταῦτα συνεβούλευε. μετὰ δὲ νύξ τε ἐγίνετο καὶ Δαρεῖος ἐχρᾶτο τῇ γνώμῃ ταύτῃ· τοὺς μὲν καματηροὺς τῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν ἦν ἐλάχιστος ἀπολλυμένων λόγος,¹ καὶ τοὺς ὄνους πάντας καταδήσας κατέλιπε αὐτοῦ ἐν τῷ στρατοπέδω.

戈布里亚斯提出了这些建议。随后夜幕降临，大流士采纳了这一意见：他将士兵中疲惫不堪的人和那些即使死去也最不值一提的人留下，并且把所有的驴子都拴好，留在了营地里。

§4.135.2

κατέλιπε δὲ τούς τε ὄνους καὶ τοὺς ἀσθενέας τῆς στρατιῆς τῶνδε εἵνεκεν, ἵνα οἱ μὲν ὄνοι βοὴν παρέχωνται· οἱ δὲ ἄνθρωποι ἀσθενείης μὲν εἵνεκεν κατελείποντο, προφάσιος δὲ τῆσδε δηλαδή, ὡς² αὐτὸς μὲν σὺν τῷ καθαρῷ τοῦ στρατοῦ³ ἐπιθήσεσθαι μέλλοι τοῖσι Σκύθῃσι, οὗτοι δὲ τὸ στρατόπεδον τοῦτον τὸν χρόνον ῥυοίατο.

他之所以留下驴子和军队中虚弱的人，原因如下：让驴子发出叫声，而至于人，他们虽因虚弱而被留下，但显然是用这样一个借口：大流士本人将率领军队的精锐去攻击斯基泰人，而他们则在此期间留守营地。

§4.135.3

ταῦτα τοῖσι ὑπολελειμμένοισι ὑποθέμενος ὁ Δαρεῖος καὶ πυρὰ ἐκκαύσας τὴν ταχίστην ἐπείγετο ἐπὶ τὸν Ἴστρον. οἱ δὲ ὄνοι ἐρημωθέντες τοῦ ὁμίλου οὕτω δὴ μᾶλλον πολλῷ ἵεσαν τῆς φωνῆς· ἀκούσαντες δὲ οἱ Σκύθαι τῶν ὄνων πάγχυ κατὰ χώρην⁴ ἤλπιζον τοὺς Πέρσας εἶναι.

大流士向留守的人交代了这些话，并点燃了营火，随即以最快的速度赶往伊斯特罗斯河。而那些被人群遗弃的驴子，正因为如此，叫得比平时更响亮了。斯基泰人听到驴叫声，确信波斯人还留在原地。

语法注4 条

4.135.1τῶν ἦν ἐλάχιστος ἀπολλυμένων λόγος
属格关系代词 τῶν 引导一个省去了先行词 [ἐκείνων] 的关系从句，并与前面的 καματηροὺς τῶν ἀνδρῶν 并列。分词 ἀπολλυμένων 具有条件意味（“即使死去”）或作为修饰 λόγος（“顾虑、看重”）的宾格性属格，意为“那些即使死去了也最不受人在意（最无足轻重）的人”。
4.135.2προφάσιος δὲ τῆσδε δηλαδή, ὡς...
προφάσιος τῆσδε 是表示借口的属格，与前面的 ἀσθενείης εἵνεκεν（表示原因）相对照，两者共同受 εἵνεκεν 支配，或是作为独立的属格使用。ὡς 引导同格从句以说明借口的具体内容；由于主句动词为过去时，从句中使用了间接引语中的希求法 μέλλοι 和 ῥυοίατο（伊奥尼亚方言的复数第三人称，相当于 -οιντο）。
4.135.2τῷ καθαρῷ τοῦ στρατοῦ
字面意思是“军队中干净、无瑕的部分”。这是一个中性名词化表达，指代没有受到生病或疲惫影响、保持完整战斗力的“健康士兵”或“精兵”。
4.135.3κατὰ χώρην
意为“在原地”或“在岗位上”的惯用表达。与不定式 εἶναι 连用，表示斯基泰人判断波斯军队依然停留在原地而未撤退。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:4.135.1-4.135.3