审讯使者与马基斯叛乱真相的大白｜希罗多德《历史》第三卷 3.63.1–3.63.4 希腊语原文·中文译文

§3.63.1

ταῦτα εἴπαντος Πρηξάσπεος, ἤρεσε γὰρ Καμβύσῃ, αὐτίκα μεταδίωκτος γενόμενος ὁ κῆρυξ ἧκε· ἀπιγμένον δέ μιν εἴρετο ὁ Πρηξάσπης τάδε. ὤνθρωπε, φὴς γὰρ ἥκειν παρὰ Σμέρδιος τοῦ Κύρου ἄγγελος· νῦν ὦν εἴπας τὴν ἀληθείην ἄπιθι χαίρων,¹ κότερα αὐτός τοι Σμέρδις φαινόμενος ἐς ὄψιν ἐνετέλλετο ταῦτα ἢ τῶν τις ἐκείνου ὑπηρετέων.

普雷克萨斯佩斯说了这些话，因为坎比西斯听了觉得满意，那名使者便立刻被追回并带了过来。当他到达时，普雷克萨斯佩斯向他盘问道： “喂，你，你声称自己是作为居鲁士之子斯梅尔迪斯的使者而来的。现在，你要是说出真话，就可以平安离去：是斯梅尔迪斯本人亲自显现在你眼前命令你做这些事的，还是他的部下之一？”

§3.63.2

ὅδὲ εἶπε ἐγὼ Σμέρδιν μὲν τὸν Κύρου, ἐξ ὅτευ βασιλεὺς Καμβύσης ἤλασε ἐς Αἴγυπτον, οὔκω ὄπωπα· ὁ δέ μοι Μάγος τὸν Καμβύσης ἐπίτροπον τῶν οἰκίων ἀπέδεξε, οὗτος ταῦτα ἐνετείλατο, φὰς Σμέρδιν τὸν Κύρου εἶναι τὸν ταῦτα ἐπιθέμενον εἶπαι² πρὸς ὑμέας.

使者回答说： “至于居鲁士之子斯梅尔迪斯，自从坎比西斯国王出兵埃及以来，我从未见过他。但是坎比西斯指派为王宫总管的那位马基斯，正是他命令我做这些事的，并说居鲁士之子斯梅尔迪斯才是托付他向你们宣告这些话的人。”

§3.63.3

ὃ μὲν δή σφι ἔλεγε οὐδὲν ἐπικατεψευσμένος, Καμβύσης δὲ εἶπε Πρήξασπες, σὺ μὲν οἷα ἀνὴρ ἀγαθὸς ποιήσας τὸ κελευόμενον αἰτίην ἐκπέφευγας· ἐμοὶ δὲ τίς ἂν εἴη Περσέων ὁ ἐπανεστεὼς ἐπιβατεύων τοῦ Σμέρδιος οὐνόματος;³ ὁ δὲ εἶπε ἐγώ μοι δοκέω συνιέναι τὸ γεγονὸς τοῦτο, ὦ βασιλεῦ· οἱ Μάγοι εἰσί τοι οἱ ἐπανεστεῶτες, τόν τε ἔλιπες μελεδωνὸν τῶν οἰκίων, Πατιζείθης, καὶ ὁ τούτου ἀδελφεὸς Σμέρδις.

他确实对他们说得毫无半句虚假，于是坎比西斯说： “普雷克萨斯佩斯，你作为一个忠实的人执行了命令，从而免于嫌疑。但对我而言，冒用斯梅尔迪斯的名义来反抗我的波斯人，到底会是谁呢？” 普雷克萨斯佩斯说：“大王，我想我明白这件已经发生的事了。起来反叛您的正是那几位马基斯——您留下来担任王宫总管的帕提济特斯，以及他的兄弟斯梅尔迪斯。”

语法注3 条

3.63.1ἄπιθι χαίρων
这是一个惯用表达，意为“平安离去”或“免受惩罚地离开”，而非字面上的“高兴地离去”。
3.63.2τὸν ταῦτα ἐπιθέμενον εἶπαι
分词 ἐπιθέμενον（动词 ἐπιτίθημι 的不定过去时中动分词）在此意为“强加、托付、命令者”，与不定式 εἶπαι 连用，表示“命令（托付）[我]宣告这些事的人”。
3.63.3ἐπιβατεύων τοῦ Σμέρδιος οὐνόματος
动词 ἐπιβατεύω 通常与属格连用，表示“登（船等）”，在此引申为“篡夺”、“冒用”或“利用”斯梅尔迪斯的名义。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:3.63.1-3.63.4