德尔斐神谕对吉格斯王位的确认与复仇预言｜希罗多德《历史》第一卷 1.13.1–1.13.2 希腊语原文·中文译文

§1.13.1

ἔσχε δὲ τὴν βασιληίην καὶ ἐκρατύνθη ἐκ τοῦ ἐν Δελφοῖσι χρηστηρίου. ὡς γὰρ δὴ οἱ Λυδοὶ δεινόν ἐποιεῦντο τὸ Κανδαύλεω πάθος καὶ ἐν ὅπλοισι ἦσαν, συνέβησαν ἐς τὠυτὸ οἳ τε τοῦ Γύγεω στασιῶται καί οἱ λοιποὶ Λυδοί, ἤν μὲν τὸ χρηστήριον ἀνέλῃ¹ μιν βασιλέα εἶναι Λυδῶν, τόν δὲ βασιλεύειν, ἤν δὲ μή, ἀποδοῦναι² ὀπίσω ἐς Ἡρακλείδας τὴν ἀρχήν.

他取得了王权，并凭借德尔斐的神谕巩固了其统治。因为当时吕底亚人对坎达乌列斯的悲惨遭遇感到愤慨并拿起武器，吉格斯的党羽和其余的吕底亚人便达成了一项协议：如果神谕宣告他是吕底亚人的国王，那么他就做国王；如果不是，则把统治权归还给赫拉克勒斯后裔。

§1.13.2

ἀνεῖλέ τε δὴ τὸ χρηστήριον καὶ ἐβασίλευσε οὕτω Γύγης. τοσόνδε μέντοι εἶπε ἡ Πυθίη, ὡς Ἡρακλείδῃσι τίσις ἥξει ἐς τὸν πέμπτον ἀπόγονον³ Γύγεω. τούτου τοῦ ἔπεος Λυδοί τε καί οἱ βασιλέες αὐτῶν λόγον οὐδένα ἐποιεῦντο, πρὶν δὴ ἐπετελέσθη.

神谕确实作出了如此宣告，吉格斯便这样成为了国王。然而，皮提亚却说了这样的话：为赫拉克勒斯后裔复仇，将落到吉格斯的第五代子孙身上。吕底亚人和他们的国王对这句话毫不在意，直到它最终被履行。

语法注3 条

1.13.1ἤν μὲν τὸ χρηστήριον ἀνέλῃ
ἀνέλῃ 是 ἀναιρέω（在此指神谕“宣告”或“判定”）的第三人称单数不定过去时主动虚拟语气，与连词 ἤν（即 ἐάν）连用，引入一个条件从句。
1.13.1συνέβησαν ἐς τὠυτὸ ... βασιλεύειν ... ἀποδοῦναι
动词 συνέβησαν（συμβαίνω“达成协议”的第三人称复数不定过去时）后面直接跟不定式结构（τόν δὲ βασιλεύειν“他作为国王统治”、ἀποδοῦναι“归还”），用以说明协议的具体内容。τόν 是指示代词宾格，作为不定式 βασιλεύειν 的逻辑主语，指代吉格斯。
1.13.2ἐς τὸν πέμπτον ἀπόγονον
“到第五代子孙”这一表达采用了将始祖吉格斯本人算作第一代的包括性计数法（inclusive counting）。其顺序为：吉格斯（1）、阿尔迪斯（2）、萨迪亚特斯（3）、阿利亚特斯（4）、克罗伊索斯（5），因此第五代即指克罗伊索斯。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-25 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0016.tlg001.humanitext-grc2:1.13.1-1.13.2