赞颂阿波罗与勒托寻访提洛岛｜荷马诗颂《荷马诗颂 3：致阿波罗》第1–69行希腊语原文·中文译文

μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι¹ Ἀπόλλωνος ἑκάτοιο,

我将记起，并且不会忘记那远射的神明阿波罗，

ὅντε θεοὶ κατὰ δῶμα Διὸς τρομέουσιν ἰόντα·

众神在他穿过宙斯的殿堂时，都因他而战栗；

καί ῥά τʼ ἀναΐσσουσιν ἐπὶ σχεδὸν ἐρχομένοιο²

的确，当他走近时，他们全都

πάντες ἀφʼ ἑδράων, ὅτε φαίδιμα τόξα τιταίνει.

从座位上跃起，此时他正拉紧他那光辉的弓。

Λητὼ δʼ οἴη μίμνε παραὶ Διὶ τερπικεραύνῳ,

唯有勒托留在喜爱雷电的宙斯身旁，

ἥ ῥα βιόν τʼ ἐχάλασσε καὶ ἐκλήισσε φαρέτρην,

是她解下了他的弓，闭合了箭筒，

καί οἱ ἀπʼ ἰφθίμων ὤμων χείρεσσιν ἑλοῦσα

并用双手从他强健的双肩上取下它们，

τόξα κατεκρέμασε πρὸς κίονα πατρὸς ἑοῖο

将弓挂在他父亲的柱子上，

πασσάλου ἐκ χρυσέου· τὸν δʼ ἐς θρόνον εἷσεν ἄγουσα.

挂在一个黄金的挂钩上；随后她引导他走向王座，让他坐下。

τῷ δʼ ἄρα νέκταρ ἔδωκε πατὴρ δέπαϊ χρυσείῳ

父亲用金杯将神酿赐予他，

δεικνύμενος φίλον υἱόν· ἔπειτα δὲ δαίμονες ἄλλοι

欢迎他亲爱的儿子；接着，其他神明

ἔνθα καθίζουσιν· χαίρει δέ τε πότνια Λητώ,

也在那里坐下；而高贵的勒托心中欢喜，

οὕνεκα τοξοφόρον καὶ καρτερὸν υἱὸν ἔτικτε.

因为她生下了一个强健的、手持弓箭的儿子。

χαῖρε, μάκαιρʼ ὦ Λητοῖ, ἐπεὶ τέκες ἀγλαὰ τέκνα,

欢欣吧，幸福的勒托，因为你生下了显赫的儿女，

Ἀπόλλωνά τʼ ἄνακτα καὶ Ἄρτεμιν ἰοχέαιραν,

君王阿波罗和喜爱箭术的阿耳忒弥斯，

τὴν μὲν ἐν Ὀρτυγίῃ, τὸν δὲ κραναῇ ἐνὶ Δήλῳ,

她在俄耳堤癸亚，而他在崎岖的提洛，

κεκλιμένη πρὸς μακρὸν ὄρος καὶ Κύνθιον ὄχθον,

倚靠着高山和昆托斯的山冈，

ἀγχοτάτω φοίνικος, ἐπʼ Ἰνωποῖο ῥεέθροις.

极靠近一棵棕榈树，在伊诺波斯的溪流旁。

πῶς τʼ ἄρ σʼ ὑμνήσω³ πάντως εὔυμνον ἐόντα;

我该如何歌颂你，你这位在各方面都极值得赞美的人？

πάντη γάρ τοι, Φοῖβε, νόμοι βεβλήατʼ ἀοιδῆς,

因为，福玻斯啊，歌唱的路径已在各处为你铺就，

ἠμὲν ἀνʼ ἤπειρον πορτιτρόφον ἠδʼ ἀνὰ νήσους·

无论是在养育牛犊的大陆，还是在群岛上；

πᾶσαι δὲ σκοπιαί τοι ἅδον καὶ πρώονες ἄκροι

所有的观景处、高耸山峰的

ὑψηλῶν ὀρέων ποταμοί θʼ ἅλαδε προρέοντες

险峻峰峦、奔流入海的江河、

ἀκταί τʼ εἰς ἅλα κεκλιμέναι λιμένες τε θαλάσσης.

倾斜向海洋的海岸以及大海的港口都令你欢喜。

ἦ ὥς σε πρῶτον Λητὼ τέκε, χάρμα βροτοῖσι,

或者，我是否该歌唱勒托如何最初生下你，作为凡人的喜悦，

κλινθεῖσα πρὸς Κύνθου ὄρος κραναῇ ἐνὶ νήσῳ,

倚靠着昆托斯山，在崎岖的岛上，

Δήλῳ ἐν ἀμφιρύτῃ; ἑκάτερθε δὲ κῦμα κελαινὸν

在环流的提洛？两旁黑色的波涛

ἐξῄει χέρσονδε λιγυπνοίοις ἀνέμοισιν,

在尖锐的风声中向着陆地涌起，

ἔνθεν ἀπορνύμενος πᾶσι θνητοῖσιν ἀνάσσεις.

你从那里起步，统治着所有的凡人。

ὅσσους Κρήτη τʼ ἐντὸς ἔχει καὶ δῆμος Ἀθηνῶν

凡是克里特岛所包容之地，以及雅典的领地，

νῆσός τʼ Αἰγίνη ναυσικλειτή τʼ Εὔβοια,

埃癸那岛，和以船只闻名的优波亚，

Αἰγαί, Πειρεσίαι τε καὶ ἀγχιάλη Πεπάρηθος

埃阶、培雷斯亚和临海的培帕雷托斯，

Θρηίκιός τʼ Ἀθόως καὶ Πηλίου ἄκρα κάρηνα

色雷斯的阿索斯山，和培利翁的高耸山巅，

Θρηικίη τε Σάμος Ἴδης τʼ ὄρεα σκιόεντα,

色雷斯的萨摩斯，和伊达的阴暗群山，

Σκῦρος καὶ Φώκαια καὶ Αὐτοκάνης ὄρος αἰπύ,

斯库罗斯、珀卡亚和奥托卡内的陡峭山峰，

Ἴμβρος τʼ εὐκτιμένη καὶ Λῆμνος ἀμιχθαλόεσσα

建造良好的伊姆布罗斯和烟雾弥漫的莱姆诺斯，

Λέσβος τʼ ἠγαθέη, Μάκαρος ἕδος Αἰολίωνος,

圣洁的莱斯博斯，埃俄罗斯之子马卡尔的居所，

καὶ Χίος, ἣ νήσων λιπαρωτάτη εἰν ἁλὶ κεῖται,

以及海中最富庶的岛屿希俄斯，

παιπαλόεις τε Μίμας καὶ Κωρύκου ἄκρα κάρηνα

崎岖的米马斯和科律科斯的高耸山巅，

καὶ Κλάρος αἰγλήεσσα καὶ Αἰσαγέης ὄρος αἰπὺ

辉煌的克拉罗斯和埃萨革埃的陡峭山峰，

καὶ Σάμος ὑδρηλὴ Μυκάλης τʼ αἰπεινὰ κάρηνα

水流充沛的萨摩斯和米卡勒的险峻山巅，

Μίλητός τε Κόως τε, πόλις Μερόπων ἀνθρώπων,

米利都、科斯，美罗普斯人的城市，

καὶ Κνίδος αἰπεινὴ καὶ Κάρπαθος ἠνεμόεσσα

陡峭的克尼多斯和风大作的喀帕苏斯，

Νάξος τʼ ἠδὲ Πάρος Ῥήναιά τε πετρήεσσα,

纳克索斯、帕罗斯，以及多岩石的勒奈亚。

τόσσον ἔπʼ ὠδίνουσα Ἑκηβόλον ἵκετο Λητώ,

勒托在阵痛中走了这么远的路，寻找

εἴ τίς οἱ γαιέων υἱεῖ θέλοι οἰκία θέσθαι.⁴

是否有哪片土地愿意为她的儿子建造住所。

αἳ δὲ μάλʼ ἐτρόμεον καὶ ἐδείδισαν, οὐδέ τις ἔτλη

但她们都极度战栗和害怕，没有一个敢于

Φοῖβον δέξασθαι, καὶ πιοτέρη περ ἐοῦσα·

接纳福玻斯，即使她自己更为富庶；

πρίν γʼ ὅτε δή ῥʼ ἐπὶ Δήλου ἐβήσατο πότνια Λητὼ

直到高贵的勒托终于踏上了提洛岛，

καί μιν ἀνειρομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

并向她发问，说出如翼的言语：

δῆλʼ, εἰ γάρ κʼ ἐθέλοις ἕδος ἔμμεναι υἷος ἐμοῖο,

“提洛啊，若你愿意成为我儿子的居所，

Φοίβου Ἀπόλλωνος, θέσθαι τʼ ἔνι πίονα νηόν, —

福玻斯·阿波罗的居所，并在你这里建造一座丰裕的神殿，——

ἄλλος δʼ οὔτις σεῖό ποθʼ ἅψεται, οὐδέ σε λήσει·

绝无他人会触碰你，也绝不会忽视你；

οὐδʼ εὔβων σέ γʼ ἔσεσθαι ὀίομαι οὔτʼ εὔμηλον,

我并不认为你会富于牛羊，

οὐδὲ τρύγην οἴσεις οὔτʼ ἂρ φυτὰ μυρία φύσεις.

你也不会带来葡萄的丰收，更不会长出无数的植物。

εἰ δέ κʼ Ἀπόλλωνος ἑκαέργου νηὸν ἔχῃσθα,

但若你拥有远射的阿波罗的神殿，

ἄνθρωποί τοι πάντες ἀγινήσουσʼ ἑκατόμβας

所有的人都会为你送来百牛大祭，

ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, κνίσση δέ τοι ἄσπετος αἰεὶ

聚集在这里，而祭肉的无尽香气将永远

δημοῦ ἀναΐξει βοσκήσεις θʼ οἵ κέ σʼ ἔχωσι⁵

向上升腾。你将供养那些占有你的人，

χειρὸς ἀπʼ ἀλλοτρίης, ἐπεὶ οὔ τοι πῖαρ ὑπʼ οὖδας.

依靠他人的手，因为你的土地之下没有肥沃的土壤。”

ὣς φάτο· χαῖρε δὲ Δῆλος, ἀμειβομένη δὲ προσηύδα·

她这样说；提洛满心欢喜，回答说道：

Λητοῖ, κυδίστη θύγατερ μεγάλου Κοίοιο,

“勒托，伟大的科俄斯的高贵女儿，

ἀσπασίη κεν ἐγώ γε γονὴν ἑκάτοιο ἄνακτος

我将十分乐意地接纳这位远射君王的诞生；

δεξαίμην· αἰνῶς γὰρ ἐτήτυμόν εἰμι δυσηχὴς

因为我在凡人之中

ἀνδράσιν· ὧδε δέ κεν περιτιμήεσσα γενοίμην.

的确名声极坏；但若是这样，我将会变得极其尊贵。

ἀλλὰ τόδε τρομέω, Λητοῖ, ἔπος, οὐδέ σε κεύσω·

然而，勒托，我害怕这个预言，我不想对你隐瞒；

λίην γάρ τινά φασιν ἀτάσθαλον Ἀπόλλωνα

因为他们说，阿波罗将会成为一个极其傲慢的人，

ἔσσεσθαι, μέγα δὲ πρυτανευσέμεν ἀθανάτοισι

并将在神明中

καὶ θνητοῖσι βροτοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.

以及在赐予生命的土地上的死凡人中行使巨大的统治。”

语法注5 条

1μνήσομαι οὐδὲ λάθωμαι
直陈语气将来时（μνήσομαι）与表示强烈否定的不定过去时虚拟语气（οὐδὲ λάθωμαι）并列。否定小词 οὐδὲ 与虚拟语气连用，表达未来的坚定意志：“绝不会忘记”。
3ἐρχομένοιο
属格绝对分词短语，逻辑主语为阿波罗（前句中的 ὅν）。作为时间状语从句（“当他走近时”），解释众神起立的原由。
19ὑμνήσω
第一人称单数不定过去时虚拟语气，用于表达自问或审议（审议虚拟语气），展示叙事者对于如何赞美神明的探索：“我该如何歌颂你？”
46εἴ τίς οἱ γαιέων υἱεῖ θέλοι οἰκία θέσθαι
使用祈愿语气（θέλοι）的从属子句，被解释为表示期待或尝试的间接疑问句（“寻找是否有哪片土地愿意……”）。由于时态一致，它在过去时主句动词 ἵκετο（不定过去时）之后使用了祈愿语气。
59βοσκήσεις θʼ οἵ κέ σʼ ἔχωσι
关系代词引导的从句（οἵ κέ σʼ ἔχωσι，“占有你的人/你的居民”）作及物动词 βοσκήσεις（“你将供养”）的直接宾语。这表达了一种反差式的恩惠：提洛岛虽不毛，却能通过外来供物供养本岛居民。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0013.tlg003.humanitext-grc2:1-69