奥德修斯于河口登陆并在灌木丛中沉睡｜《奥德赛》§5.427-5.493（荷马）希腊语原文与中文翻译

εἰ μὴ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε¹ θεά, γλαυκῶπις Ἀθήνη·

若不是明眸女神雅典娜将（这想法）放入他的心中。

ἀμφοτέρῃσι δὲ χερσὶν ἐπεσσύμενος λάβε πέτρης,

他猛冲上前，用双手紧紧抓住岩石，

τῆς ἔχετο στενάχων, ἧος μέγα κῦμα παρῆλθε.

他呻吟着紧抓不放，直到巨浪过去。

καὶ τὸ μὲν ὣς ὑπάλυξε, παλιρρόθιον δέ μιν αὖτις

这样他确实避开了这波浪，但退潮的巨浪再次

πλῆξεν ἐπεσσύμενον, τηλοῦ δέ μιν ἔμβαλε πόντῳ.

朝他猛冲并打在他身上，将他远远抛回大海。

ὡς δʼ ὅτε πουλύποδος θαλάμης ἐξελκομένοιο

正如当章鱼被从它的巢穴拉出时，

πρὸς κοτυληδονόφιν πυκιναὶ λάιγγες ἔχονται,

许多小石子粘在它的吸盘上一样，

ὣς τοῦ πρὸς πέτρῃσι θρασειάων ἀπὸ χειρῶν

在岩石的作用下，他那有力的双手上

ῥινοὶ ἀπέδρυφθεν· τὸν δὲ μέγα κῦμα κάλυψεν.

皮肉被撕裂开来。随后巨浪将他淹没。

ἔνθα κε δὴ δύστηνος ὑπὲρ μόρον ὤλετʼ² Ὀδυσσεύς,

在那里，不幸的奥德修斯本会超越命运而毁灭，

εἰ μὴ ἐπιφροσύνην δῶκε γλαυκῶπις Ἀθήνη.

若不是明眸女神雅典娜赐予他智慧。

κύματος ἐξαναδύς, τά τʼ ἐρεύγεται ἤπειρόνδε,

他从涌向陆地的波涛中浮出，

νῆχε παρέξ, ἐς γαῖαν ὁρώμενος, εἴ που ἐφεύροι

顺着岸边游去，目视着陆地，看看能否找到

ἠιόνας τε παραπλῆγας λιμένας τε θαλάσσης.

平缓的沙滩和海洋的港湾。

ἀλλʼ ὅτε δὴ ποταμοῖο κατὰ στόμα καλλιρόοιο

但当他游到一条流水平缓的美丽河流的河口时，

ἷξε νέων, τῇ δή οἱ ἐείσατο χῶρος ἄριστος,

在那里，那地方似乎对他最为适宜，

λεῖος πετράων, καὶ ἐπὶ σκέπας ἦν ἀνέμοιο,

没有岩石，十分平坦，且有避风之所，

ἔγνω δὲ προρέοντα καὶ εὔξατο ὃν κατὰ θυμόν·

他认出了那流动的河水，便在心中祈祷：

κλῦθι, ἄναξ, ὅτις ἐσσί· πολύλλιστον δέ σʼ ἱκάνω,

“请听我祈求，主宰，无论您是谁。我带着无数祈求来到您这里，

φεύγων ἐκ πόντοιο Ποσειδάωνος ἐνιπάς.

逃离了大海，逃离了波塞冬的威胁。

αἰδοῖος μέν τʼ ἐστὶ καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσιν

即使对于不死的神明来说，也是值得敬重的，

ἀνδρῶν ὅς τις ἵκηται ἀλώμενος, ὡς καὶ ἐγὼ νῦν

那流浪而来的凡人。如同我现在这样，

σόν τε ῥόον σά τε γούναθʼ ἱκάνω πολλὰ μογήσας.

历经重重磨难，来到您的溪流和您的双膝之下。

ἀλλʼ ἐλέαιρε, ἄναξ· ἱκέτης δέ τοι εὔχομαι εἶναι.

但请怜悯我，主宰；我自荐作为您的求助者。”

ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὐτίκα παῦσεν ἑὸν ῥόον, ἔσχε δὲ κῦμα,

他这样说着，河神立刻停止了溪流的奔涌，平息了波浪，

πρόσθε δέ οἱ ποίησε γαλήνην, τὸν δʼ ἐσάωσεν

在他面前化为平静，拯救了他，

ἐς ποταμοῦ προχοάς. ὁ δʼ ἄρʼ ἄμφω γούνατʼ ἔκαμψε

引导他进入河口。于是奥德修斯双膝弯曲，

χεῖράς τε στιβαράς. ἁλὶ γὰρ δέδμητο φίλον κῆρ.

垂下了有力的双手；因为他的心已被大海折服。

ᾤδεε δὲ χρόα πάντα, θάλασσα δὲ κήκιε πολλὴ

他的全身皮肤红肿，大量的海水

ἂν στόμα τε ῥῖνάς θʼ· ὁ δʼ ἄρʼ ἄπνευστος καὶ ἄναυδος

从口鼻中喷涌而出；他毫无气息，也无法言语，

κεῖτʼ ὀλιγηπελέων, κάματος δέ μιν αἰνὸς ἵκανεν.

软弱地躺着，可怕的疲惫席卷了他。

ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἄμπνυτο καὶ ἐς φρένα θυμὸς ἀγέρθη,

但当他终于缓过气来，心灵恢复了神智时，

καὶ τότε δὴ κρήδεμνον ἀπὸ ἕο λῦσε θεοῖο.

正是在那时，他从身上解下了女神的面纱。

καὶ τὸ μὲν ἐς ποταμὸν ἁλιμυρήεντα μεθῆκεν,

他将其放回流向大海的河流中，

ἂψ δʼ ἔφερεν μέγα κῦμα κατὰ ῥόον, αἶψα δʼ ἄρʼ Ἰνὼ

巨浪顺流将它带回，伊诺立刻

δέξατο χερσὶ φίλῃσιν· ὁ δʼ ἐκ ποταμοῖο λιασθεὶς

用她亲切的双手接住了它。而他则离开河流，

σχοίνῳ ὑπεκλίνθη, κύσε δὲ ζείδωρον ἄρουραν.

躺在芦苇丛中，亲吻着赐予谷物的土地。

ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·

他叹息着，对自我的伟大心灵说道：

ὤ μοι ἐγώ, τί πάθω; τί νύ μοι μήκιστα γένηται;

“哎呀，我该怎么办？最后我会有怎样的结局？

εἰ μέν κʼ ἐν ποταμῷ δυσκηδέα νύκτα φυλάσσω,

如果我在这河床里度过这痛苦的夜晚，

μή μʼ ἄμυδις στίβη τε κακὴ καὶ θῆλυς ἐέρση

我担心有害的严霜与寒冷的露水会一起

ἐξ ὀλιγηπελίης δαμάσῃ³ κεκαφηότα θυμόν·

因我的虚脱而摧毁我奄奄一息的灵魂；

αὔρη δʼ ἐκ ποταμοῦ ψυχρὴ πνέει ἠῶθι πρό.

况且黎明前河上正吹着寒凉的微风。

εἰ δέ κεν ἐς κλιτὺν ἀναβὰς καὶ δάσκιον ὕλην

但如果我爬上斜坡，进入阴暗的森林，

θάμνοις ἐν πυκινοῖσι καταδράθω, εἴ με μεθείη

躺在茂密的灌木丛中入睡，即使寒冷

ῥῖγος καὶ κάματος, γλυκερὸς δέ μοι ὕπνος ἐπέλθῃ,

与疲惫离我而去，甜美的睡眠降临，

δείδω, μὴ θήρεσσιν ἕλωρ καὶ κύρμα γένωμαι.

我又担心自己会成为野兽的猎物和食粮。”

ὣς ἄρα οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι·

在他思索时，这似乎对他更为有利；

βῆ ῥʼ ἴμεν εἰς ὕλην· τὴν δὲ σχεδὸν ὕδατος εὗρεν

他走向森林；他发现它就在水边，

ἐν περιφαινομένῳ· δοιοὺς δʼ ἄρʼ ὑπήλυθε θάμνους,

视野开阔的地方；他钻进了两丛灌木之下，

ἐξ ὁμόθεν πεφυῶτας· ὁ μὲν φυλίης, ὁ δʼ ἐλαίης.

它们从同一个地方长出，一丛是野生橄榄树，一丛是栽培橄榄树。

τοὺς μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάη μένος ὑγρὸν ἀέντων,

穿过它们，既没有吹着湿气的狂风的威力，

οὔτε ποτʼ ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,

也没有闪耀的太阳曾用光线照射，

οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνοὶ

雨水也无法渗透过去；它们长得如此茂密，

ἀλλήλοισιν ἔφυν ἐπαμοιβαδίς· οὓς ὑπʼ Ὀδυσσεὺς

彼此交错交叠。在其下方，奥德修斯

δύσετʼ. ἄφαρ δʼ εὐνὴν ἐπαμήσατο χερσὶ φίλῃσιν

钻了进去。他立刻用双手为自己扫出了一张宽大的床；

εὐρεῖαν· φύλλων γὰρ ἔην χύσις ἤλιθα πολλή,

因为那里有极多的落叶，

ὅσσον τʼ ἠὲ δύω ἠὲ τρεῖς ἄνδρας ἔρυσθαι⁴

足以在冬季保护两三个男人，

ὥρῃ χειμερίῃ, εἰ καὶ μάλα περ χαλεπαίνοι.

即使天气非常严酷。

τὴν μὲν ἰδὼν γήθησε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,

看到这些，备尝艰辛的高贵奥德修斯十分高兴，

ἐν δʼ ἄρα μέσσῃ λέκτο, χύσιν δʼ ἐπεχεύατο φύλλων.

他躺在中间，把落叶盖在自己身上。

ὡς δʼ ὅτε τις δαλὸν σποδιῇ ἐνέκρυψε μελαίνῃ

正如有人在田野边际，在没有其他邻居的地方，

ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιῆς, ᾧ μὴ πάρα γείτονες ἄλλοι,

将火把藏在黑色的灰烬中，

σπέρμα πυρὸς σώζων, ἵνα μή ποθεν ἄλλοθεν αὔοι,

保存火种，以免需要从别处点燃一样；

ὣς Ὀδυσεὺς φύλλοισι καλύψατο· τῷ δʼ ἄρʼ Ἀθήνη

奥德修斯就这样用落叶盖住自己；而雅典娜

ὕπνον ἐπʼ ὄμμασι χεῦʼ, ἵνα μιν παύσειε τάχιστα

将睡眠倾注在他的眼睛上，好让他能尽快

δυσπονέος καμάτοιο φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας.

从痛苦的疲惫中解脱，盖住了他亲爱的双眼。

语法注4 条

5.427εἰ μὴ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε
对应于前一行 §5.426 中的主句（带有 `κʼ` 和过去时直陈语气的 `ἔνθα κʼ ... δρύφθη`），构成了一个由 `εἰ μὴ` 接过去时直陈语气（`θῆκε`）引导的过去虚拟条件句（违背过去事实的条件句）。
5.436ἔνθα κε δὴ δύστηνος ὑπὲρ μόρον ὤλετʼ
一个过去虚拟结构，其中语气小词 `κε` 配合过去时直陈语气动词 `ὤλετʼ` 表达了“超越命运”（违背实际发生的事实）本会发生的事，并与下一行的条件从句 `εἰ μὴ ... δῶκε` 构成完整的过去虚拟条件句。
5.467μή μʼ ... δαμάσῃ
在独立句中，语气词 `μή` 与过去时虚拟语气 `δαμάσῃ` 连用，表达说话者强烈的客观担忧或害怕（“唯恐……将我征服”）。
5.484ὅσσον τʼ ἠὲ δύω ἠὲ τρεῖς ἄνδρας ἔρυσθαι
关系代词 `ὅσσον` 与不定式 `ἔρυσθαι` 连用，表示程度或结果（“足以容纳两三个凡人”）。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:5.427-5.493