欧律克勒娅的安慰与佩涅罗佩娅的祈祷｜《奥德赛》§4.707-4.776（荷马）希腊语原文与中文翻译

κῆρυξ, τίπτε δέ μοι πάϊς οἴχεται; οὐδέ τί μιν χρεὼ¹

“传令官，为什么我的儿子离去了？他根本不需要

νηῶν ὠκυπόρων ἐπιβαινέμεν, αἵ θʼ ἁλὸς ἵπποι

乘坐快速的船只，它们是海上的马匹

ἀνδράσι γίγνονται, περόωσι δὲ πουλὺν ἐφʼ ὑγρήν.

供人类御使，越过广阔无垠的水域。

ἦ ἵνα μηδʼ ὄνομʼ αὐτοῦ ἐν ἀνθρώποισι λίπηται;

难道是要让他的名字在人间也荡然无存吗？”

τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·

懂得以睿智道理的梅东回答她说：

οὐκ οἶδʼ ἤ τίς μιν θεὸς ὤρορεν, ἦε καὶ αὐτοῦ

“我不知道是哪位神明驱使着他，还是他自己的

θυμὸς ἐφωρμήθη ἴμεν ἐς Πύλον, ὄφρα πύθηται

心意被驱使着前往派罗斯，以便打听

πατρὸς ἑοῦ ἢ νόστον ἢ ὅν τινα πότμον ἐπέσπεν.

他父亲的归途，或者是他遭遇了怎样的命运。”

ὣς ἄρα φωνήσας ἀπέβη κατὰ δῶμʼ Ὀδυσῆος.

他这样说着，便走出了奥德修斯的宫殿。

τὴν δʼ ἄχος ἀμφεχύθη θυμοφθόρον, οὐδʼ ἄρʼ ἔτʼ ἔτλη

而摧心折骨的痛苦笼罩了她，她甚至再也无法忍受

δίφρῳ ἐφέζεσθαι πολλῶν κατὰ οἶκον ἐόντων,

坐在那屋中许多张椅子上，

ἀλλʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδοῦ ἷζε πολυκμήτου θαλάμοιο

而是瘫坐在那精雕细琢的卧房门槛上，

οἴκτρʼ ὀλοφυρομένη· περὶ δὲ δμῳαὶ μινύριζον

哀伤地哭泣着；而在她身旁，婢女们都在低声啜泣，

πᾶσαι, ὅσαι κατὰ δώματʼ ἔσαν νέαι ἠδὲ παλαιαί.

所有在宫殿里的女子，无论少长。

τῇς δʼ ἁδινὸν γοόωσα μετηύδα Πηνελόπεια·

佩涅罗佩娅向她们痛哭着说道：

κλῦτε, φίλαι· πέρι γάρ μοι Ὀλύμπιος ἄλγεʼ ἔδωκεν

“听着，我的姐妹们！奥林匹斯的神明赐给我的痛苦，

ἐκ πασέων, ὅσσαι² μοι ὁμοῦ τράφεν ἠδʼ ἐγένοντο·

远超那些与我一同成长和出生的人。

ἣ πρὶν μὲν πόσιν ἐσθλὸν ἀπώλεσα θυμολέοντα,

以前我先是失去了一位勇猛如狮的高贵丈夫，

παντοίῃς ἀρετῇσι κεκασμένον ἐν Δαναοῖσιν,

在达奈人中，他以各种美德而首屈一指，

ἐσθλόν, τοῦ κλέος εὐρὺ καθʼ Ἑλλάδα καὶ μέσον Ἄργος.

高贵的人，他的名声传遍了希腊和阿耳戈斯中部。

νῦν αὖ παῖδʼ ἀγαπητὸν ἀνηρείψαντο θύελλαι

如今暴风又把我的爱子劫走，

ἀκλέα ἐκ μεγάρων, οὐδʼ ὁρμηθέντος ἄκουσα.

使他无声无息地离开了宫殿，他出发时我甚至没有听闻。

σχέτλιαι, οὐδʼ ὑμεῖς περ ἐνὶ φρεσὶ θέσθε ἑκάστη

无情的人啊，你们每个人都不曾在心中想过

ἐκ λεχέων μʼ ἀνεγεῖραι, ἐπιστάμεναι σάφα θυμῷ,

把我从床上唤醒，即便你们心中确切知道，

ὁππότʼ ἐκεῖνος ἔβη κοίλην ἐπὶ νῆα μέλαιναν.

他何时登上了那艘中空的黑船。

εἰ γὰρ ἐγὼ πυθόμην ταύτην ὁδὸν ὁρμαίνοντα,

如果我得知他正筹划着这次旅程，

τῷ κε μάλʼ ἤ κεν ἔμεινε³ καὶ ἐσσύμενός περ ὁδοῖο,

那他纵然多么渴望出发，也一定会留下来，

ἤ κέ με τεθνηκυῖαν ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπεν.

否则他就只能把我死在宫殿里的尸骨留下了。

ἀλλά τις ὀτρηρῶς Δολίον καλέσειε γέροντα,

但是来人啊，快去叫老人多利奥斯来，

δμῶʼ ἐμόν, ὅν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,

他是我的仆人，在我来此地时，父亲将他赠予我，

καί μοι κῆπον ἔχει πολυδένδρεον, ὄφρα τάχιστα

他为我掌管着树木茂密的果园，让他立刻

Λαέρτῃ τάδε πάντα παρεζόμενος καταλέξῃ,

坐在拉埃尔特斯身旁，向他陈述这一切，

εἰ δή πού τινα κεῖνος ἐνὶ φρεσὶ μῆτιν ὑφήνας

或许他在心中筹划好某种计策，

ἐξελθὼν λαοῖσιν ὀδύρεται, οἳ μεμάασιν

走出去向城邦的人民诉说哀悼，那些人正急于

ὃν καὶ Ὀδυσσῆος φθῖσαι γόνον ἀντιθέοιο.

将他以及神圣奥德修斯的子嗣一同灭绝。”

τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·

亲爱的乳母欧律克勒娅回答她说：

νύμφα φίλη, σὺ μὲν ἄρ με κατάκτανε νηλέι χαλκῷ

“亲爱的女主人，你大可用无情的青铜杀死我，

ἢ ἔα ἐν μεγάρῳ· μῦθον δέ τοι οὐκ ἐπικεύσω.

或者让我留在殿中；但我绝不向你隐瞒实情。

ᾔδεʼ ἐγὼ τάδε πάντα, πόρον δέ οἱ ὅσσʼ ἐκέλευε,

我知晓这一切，并按照他的吩咐给了他所需的一切，

σῖτον καὶ μέθυ ἡδύ· ἐμεῦ δʼ ἕλετο μέγαν ὅρκον

粮食和甜美的酒；但他让我立下重誓，

μὴ πρὶν σοὶ ἐρέειν, πρὶν δωδεκάτην γε γενέσθαι

在第十二天到来之前，不向你诉说，

ἢ σʼ αὐτὴν ποθέσαι καὶ ἀφορμηθέντος ἀκοῦσαι⁴,

或者直到你自己想念他并听闻他已出发，

ὡς ἂν μὴ κλαίουσα κατὰ χρόα καλὸν ἰάπτῃς.

免得你哭泣，损伤了你美丽的肌肤。

ἀλλʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα,

但如今请你沐浴更衣，换上洁净的衣裳，

εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν

与侍女们一同登上楼上的居室，

εὔχεʼ Ἀθηναίῃ κούρῃ Διὸς αἰγιόχοιο·

向携带埃吉斯的宙斯之女雅典娜祈祷；

ἡ γάρ κέν μιν ἔπειτα καὶ ἐκ θανάτοιο σαώσαι.

因为她随后定能救他脱离死亡。

μηδὲ γέροντα κάκου κεκακωμένον· οὐ γὰρ ὀίω

也不要让那本已饱受折磨的老人更加痛苦；因为我不相信

πάγχυ θεοῖς μακάρεσσι γονὴν Ἀρκεισιάδαο

阿尔克伊西奥斯的子嗣会被福乐的神明们

ἔχθεσθʼ, ἀλλʼ ἔτι πού τις ἐπέσσεται ὅς κεν ἔχῃσι

彻底憎恶，想必将来仍会有人拥有

δώματά θʼ ὑψερεφέα καὶ ἀπόπροθι πίονας ἀγρούς.

这高耸的宫殿和远处的肥沃田园。”

ὣς φάτο, τῆς δʼ εὔνησε γόον, σχέθε δʼ ὄσσε γόοιο.

她这样说，便抚平了她的哀恸，使她的双眼不再流泪。

ἡ δʼ ὑδρηναμένη, καθαρὰ χροῒ εἵμαθʼ ἑλοῦσα

于是佩涅罗佩娅沐浴更衣，换上洁净的衣裳，

εἰς ὑπερῷʼ ἀνέβαινε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν,

与侍女们一同登上了楼上的居室，

ἐν δʼ ἔθετʼ οὐλοχύτας κανέῳ, ἠρᾶτο δʼ Ἀθήνῃ·

她把大麦粒放入篮中，向雅典娜祈求：

κλῦθί μευ, αἰγιόχοιο Διὸς τέκος, Ἀτρυτώνη,

“听我祈祷，携带埃吉斯的宙斯之女，不倦的女神！

εἴ ποτέ τοι πολύμητις ἐνὶ μεγάροισιν Ὀδυσσεὺς

若足智多谋的奥德修斯曾在这宫殿里

ἢ βοὸς ἢ ὄϊος κατὰ πίονα μηρίʼ ἔκηε,

为你烧献过牛或羊的肥美大腿骨，

τῶν νῦν μοι μνῆσαι, καί μοι φίλον υἷα σάωσον,

求你如今眷顾这些，拯救我的爱子，

μνηστῆρας δʼ ἀπάλαλκε κακῶς ὑπερηνορέοντας.

击退那些横暴无耻的求婚者。”

ὣς εἰποῦσʼ ὀλόλυξε, θεὰ δέ οἱ ἔκλυεν ἀρῆς.

她说完便发出祭祀的呼号，女神听到了她的祈祷。

μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα·

而求婚者们在阴暗的殿堂里喧嚣起来，

ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·

那些狂妄的青年中有人这样说道：

ἦ μάλα δὴ γάμον ἄμμι πολυμνήστη βασίλεια

“看来，这位备受求婚的王妃正在为我们筹备婚礼，

ἀρτύει, οὐδέ τι οἶδεν ὅ οἱ φόνος υἷι τέτυκται.

她却根本不知道，针对她儿子的杀戮早已准备就绪。”

ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.

他们这样议论着，却不知道事情其实是怎样安排的。

τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε·

而安提诺乌斯向他们发言并说道：

δαιμόνιοι, μύθους μὲν ὑπερφιάλους ἀλέασθε

“糊涂的人啊，你们要把所有狂妄的言语都避开，

πάντας ὁμῶς, μή πού τις ἀπαγγείλῃσι καὶ εἴσω.

全都免去，免得有人去里面通风报信。

ἀλλʼ ἄγε σιγῇ τοῖον⁵ ἀναστάντες τελέωμεν

来吧，让我们静悄悄地站起来，去完成这件事。”

语法注5 条

4.707οὐδέ τί μιν χρεὼ
无人称的 `χρεώ`（“需要”）带宾格 `μιν`（他，指忒勒马科斯）和不定式 `ἐπιβαινέμεν`，构成“他根本没有必要登上……”的句式。`τί` 是副词性宾格（“一点也不”）。
4.723ἐκ πασέων, ὅσσαι
`πασέων`（阴性复数属格）暗示了与她同辈的女性们（`γυναικῶν`），并充当关系代词 `ὅσσαι` 的先行词。前面的 `πέρι` 不是介词，而是作副词用，表示“格外地”、“极度地”。
4.733τῷ κε μάλʼ ἤ κεν ἔμεινε
这是承接第732行中 `εἰ γάρ`（引导条件）的过去虚拟条件句的结句（主句）。`τῷ` 是指示代词的与格，意为“因此、若是那样”。语气助词 `κε` / `κεν` 重复出现，分别修饰动词 `ἔμεινε` 和 `ἔλειπεν`（第734行），并由表示选择的 `ἤ... ἤ...`（“要么……要么……”）连接。
4.748ἀφορμηθέντος ἀκοῦσαι
`ἀφορμηθέντος` 是表示出发的分词（无定过去时被动分词），省略了代名词 `αὐτοῦ`（他）。它作为表示感官知觉的动词 `ἀκοῦσαι`（“听闻”）的宾语，因而使用属格。
4.776σιγῇ τοῖον
指示形容词的中性单数宾格 `τοῖον` 在此作副词用，意为“这样地”、“如此地”，用以加强同样作副词性使用的与格 `σιγῇ`（“安静地”）的语气。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:4.707-4.776