奥德修斯击败伊罗斯并警告安菲诺莫斯｜《奥德赛》§18.72-18.139（荷马）希腊语原文与中文翻译

ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·

有人看着身旁的人，这样说道：

ἦ τάχα Ἶρος Ἄϊρος¹ ἐπίσπαστον κακὸν ἕξει,

“哎呀，很快伊罗斯就要变成‘非伊罗斯’，尝到自招的恶果了，

οἵην ἐκ ῥακέων ὁ γέρων ἐπιγουνίδα φαίνει.

瞧那老头从破衣烂衫中露出了何等壮硕的大腿。”

ὣς ἄρʼ ἔφαν, Ἴρῳ δὲ κακῶς ὠρίνετο θυμός.

他们这样说着，而伊罗斯的心中却充满了极度的恐惧和不安。

ἀλλὰ καὶ ὣς δρηστῆρες ἄγον ζώσαντες ἀνάγκῃ

尽管如此，仆人们还是强行给他束好腰带，把他拉了过去，

δειδιότα· σάρκες δὲ περιτρομέοντο μέλεσσιν.

他害怕极了，全身的肌肉都在四肢上瑟瑟发抖。

Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·

安提诺乌斯斥责他，开腔说道：

νῦν μὲν μήτʼ εἴης, βουγάϊε, μήτε γένοιο²,

“吹牛的懦夫啊，现在你干脆别活了，或者当初就不该出生，

εἰ δὴ τοῦτόν γε τρομέεις καὶ δείδιας αἰνῶς,

如果你真的对这个人生出如此战栗，害怕到这种地步，

ἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον, ἥ μιν ἱκάνει.

他只是一个饱受折磨的老头，正承受着向他袭来的痛苦。

ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·

但我要对你把话说清，而且这一定会成为事实：

αἴ κέν σʼ οὗτος νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,

要是这家伙打败了你，证明比你更强，

πέμψω σʼ ἤπειρόνδε, βαλὼν ἐν νηὶ μελαίνῃ,

我就把你扔进一艘黑船，送到大陆上去，

εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,

送到专爱残害凡人的国王埃克托斯那里，

ὅς κʼ ἀπὸ ῥῖνα τάμῃσι καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ,

他会用无情的青铜削掉你的鼻子和耳朵，

μήδεά τʼ ἐξερύσας δώῃ κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι.

还要扯下你的阳具，扔给狗群去生吞活剥。”

ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε γυῖα.

他这样说，而伊罗斯的四肢更加剧烈地战栗起来。

ἐς μέσσον δʼ ἄναγον· τὼ δʼ ἄμφω χεῖρας ἀνέσχον.

他们把两人拉到中间，两人便都举起了双手。

δὴ τότε μερμήριξε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺς

就在那时，历经磨难、神圣的奥德修斯思忖着，

ἢ ἐλάσειʼ ὥς μιν ψυχὴ λίποι αὖθι πεσόντα,

是该狠狠一击，让他倒在地上登时毙命，

ἦέ³ μιν ἦκʼ ἐλάσειε τανύσσειέν τʼ ἐπὶ γαίῃ.

还是轻轻打他一下，让他横躺在地上。

ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,

在他如此思量时，觉得这样更为有利：

ἦκʼ ἐλάσαι, ἵνα μή μιν ἐπιφρασσαίατʼ Ἀχαιοί.

那就是轻轻打击，免得阿开亚人看穿他的身份。

δὴ τότʼ ἀνασχομένω ὁ μὲν ἤλασε δεξιὸν ὦμον

两人随即摆开架势，伊罗斯一拳击中了他的右肩，

Ἶρος, ὁ δʼ αὐχένʼ ἔλασσεν ὑπʼ οὔατος, ὀστέα δʼ εἴσω

而奥德修斯则击中了他耳下的颈部，打碎了里面的骨头。

ἔθλασεν· αὐτίκα δʼ ἦλθε κατὰ στόμα φοίνιον αἷμα,

登时，殷红的鲜血从他口中喷涌而出，

κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, σὺν δʼ ἤλασʼ ὀδόντας

他发出一声惨叫，倒在尘土里，咬紧牙关，

λακτίζων ποσὶ γαῖαν· ἀτὰρ μνηστῆρες ἀγαυοὶ

双脚乱蹬着地面。而那些高傲的求婚者们，

χεῖρας ἀνασχόμενοι γέλῳ ἔκθανον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

举起双手，简直要笑断了气。然而奥德修斯

ἕλκε διὲκ προθύροιο λαβὼν ποδός, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,

抓起他的脚，拉着他穿过门廊，直到来到庭院

αἰθούσης τε θύρας· καί μιν ποτὶ ἑρκίον αὐλῆς

和回廊的门口；他把他靠在庭院的围墙上

εἷσεν ἀνακλίνας· σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρί,

坐好，把一根手杖塞进他的手里，

καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

接着开口对他吐出有翼飞翔的话语：

ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο σύας τε κύνας τʼ ἀπερύκων,

“现在你就坐在这儿吧，去驱赶猪和狗，

μηδὲ σύ γε ξείνων καὶ πτωχῶν κοίρανος εἶναι

莫要再充当异乡人和乞丐的头领，

λυγρὸς ἐών, μή πού τι κακὸν καὶ μεῖζον ἐπαύρῃ.

你这个卑微的家伙，免得你招来更大的灾祸。”

ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,

他说着，把那只破烂不堪、

πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ.

缀满破洞的口袋挂在肩上，上面系着一条拧成的背带。

ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοὶ δʼ ἴσαν εἴσω

随后他回到门槛上坐下。而那些人则走回大殿，

ἡδὺ γελώοντες καὶ δεικανόωντʼ ἐπέεσσι·

欢快地笑着，用言语向他致意道：

Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,

“外乡人啊，愿宙斯和其他永生的神明赐予你，

ὅττι μάλιστʼ ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,

你最渴望、最合你心意的东西，

ὃς τοῦτον τὸν ἄναλτον ἀλητεύειν ἀπέπαυσας

因为你让这个贪得无厌的家伙无法再在

ἐν δήμῳ· τάχα γάρ μιν ἀνάξομεν ἤπειρόνδε

乡间乞讨；我们很快就会把他带到大陆，

εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων.

送到专爱残害凡人的国王埃克托斯那里。”

ὣς ἄρʼ ἔφαν, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεύς.

他们这样说，而神圣的奥德修斯暗自为这预兆而高兴。

Ἀντίνοος δʼ ἄρα οἱ μεγάλην παρὰ γαστέρα θῆκεν,

于是安提诺乌斯在他身旁放了一个大肚子，

ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος· Ἀμφίνομος δὲ

里面灌满了油脂和鲜血；而安菲诺莫斯

ἄρτους ἐκ κανέοιο δύω παρέθηκεν ἀείρας

从篮子里拿起两个面包放在他面前，

καὶ δέπαϊ χρυσέῳ δειδίσκετο, φώνησέν τε·

用金杯向他敬酒致意，并说道：

χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε, γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω

“祝你健康，异乡的老人家，愿你将来

ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.

获得福运；尽管你现在正饱受许多苦难的折磨。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他，说道：

Ἀμφίνομʼ, ἦ μάλα μοι δοκέεις πεπνυμένος εἶναι·

“安菲诺莫斯，你看起来确实是个聪明通达的人；

τοίου γὰρ καὶ πατρός, ἐπεὶ κλέος ἐσθλὸν ἄκουον,

因为你的父亲名声极好，我曾听闻他的大名，

Νῖσον Δουλιχιῆα ἐΰν τʼ ἔμεν ἀφνειόν τε·

杜利基翁的尼索斯，他既勇敢又富有。

τοῦ σʼ ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπητῇ δʼ ἀνδρὶ ἔοικας.

人们说你是他的儿子，你看上去也像个通情达理的人。

τοὔνεκά τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·

因此我要对你说，你且记在心里，听我的话：

οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο,

在大地所养育的一切之中，没有比人类更脆弱的了，

πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.

在地上一切呼吸和蠕动的生物中。

οὐ μὲν γάρ ποτέ φησι κακὸν πείσεσθαι ὀπίσσω,

因为人类总以为自己未来绝不会遭受苦难，

ὄφρʼ ἀρετὴν παρέχωσι θεοὶ καὶ γούνατʼ ὀρώρῃ·

只要诸神还赐予他兴旺、他的双膝还灵便。

ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ λυγρὰ θεοὶ μάκαρες τελέσωσι,

可一旦福乐的神明降下灾祸，

καὶ τὰ φέρει ἀεκαζόμενος τετληότι θυμῷ·

他便只能硬着头皮，以隐忍的心去承受。

τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπων

因为凡人的心思，

οἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγησι⁴ πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.

正如诸神与人类之父每日带给他们的光景。

καὶ γὰρ ἐγώ ποτʼ ἔμελλον ἐν ἀνδράσιν ὄλβιος εἶναι,

过去我也曾有望在世人中享有幸福，

πολλὰ δʼ ἀτάσθαλʼ ἔρεξα βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων,

凭借着自己的强健和力量，做过许多狂妄放肆的恶事，

语法注4 条

§18.73Ἶρος Ἄϊρος
结合了名字“伊罗斯”和否定前缀 ἀ- 的造词 Ἄϊρος（意为“非伊罗斯的伊罗斯”），以此来嘲讽他徒有其名或即将走向毁灭。
§18.79μήτʼ εἴης... μήτε γένοιο
使用现在时和不定过去时祈愿式（εἴης 和 γένοιο）表示强烈的否定愿望，相当于诅咒：“愿你既不存在（死去），也未曾出生”。
§18.91ἢ ἐλάσειʼ... ἦέ
引导双重间接疑问从句的连词（ἢ ... ἦέ，“是……还是……”），受主句动词 μερμήριξε（“思量”）支配，从句使用祈愿式（ἐλάσειε, τανύσσειεν）。
§18.137οἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγησι
关系代词 οἷον（中性单数）与前句的形容词 τοῖος（“如此的”）相呼应。动词 ἄγησι 是荷马式的虚拟语气，意为“（父亲）所带来的那样的日子”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:18.72-18.139