欧律马科斯的嘲弄与掷凳风波｜《奥德赛》§18.358-18.428（荷马）希腊语原文与中文翻译

ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιῆς—μισθὸς δέ τοι ἄρκιος ἔσται—

“在田地的边缘——给你的报酬是足够的——

αἱμασιάς τε λέγων¹ καὶ δένδρεα μακρὰ φυτεύων;

捡石垒墙，并种植高大的树木？

ἔνθα κʼ ἐγὼ σῖτον μὲν ἐπηετανὸν παρέχοιμι,

在那里，我将为你提供充裕的粮食，

εἵματα δʼ ἀμφιέσαιμι ποσίν θʼ ὑποδήματα δοίην.

给你穿上衣服，并在脚上穿上鞋子。

ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθες, οὐκ ἐθελήσεις

但既然你只学会了游手好闲，你将不愿

ἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσειν κατὰ δῆμον

去干活，而是更想在乡间乞讨，

βούλεαι, ὄφρʼ ἄν ἔχῃς βόσκειν σὴν γαστέρʼ ἄναλτον.

好填饱你那永不满足的肚子。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·

足智多谋的奥德修斯回答他说道：

Εὐρύμαχʼ, εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτο²

“欧律马科斯啊，若我们两人之间能有一场农活的较量该多好。

ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται,

在春天的季节，当白昼变长的时候，

ἐν ποίῃ, δρέπανον μὲν ἐγὼν εὐκαμπὲς ἔχοιμι,

在草地上。我有一把弯曲得恰到好处的大镰刀，

καὶ δὲ σὺ τοῖον ἔχοις, ἵνα πειρησαίμεθα ἔργου

你也有同样的一把，好让我们能测试农活的能力，

νήστιες ἄχρι μάλα κνέφαος, ποίη δὲ παρείη.

挨饿一直干到夜色深沉，而草地上的草也很充足。

εἰ δʼ αὖ καὶ βόες εἶεν ἐλαυνέμεν, οἵ περ ἄριστοι,

或者，若还有牛供我们驱赶，那是最好的牛，

αἴθωνες, μεγάλοι, ἄμφω κεκορηότε ποίης,

毛色红亮、高大，两头都吃饱了草，

ἥλικες, ἰσοφόροι, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,

年龄相同、拉力均等，且力气毫无衰退，

τετράγυον δʼ εἴη, εἴκοι δʼ ὑπὸ βῶλος ἀρότρῳ·

并且有四吉尤安的田地，土块在犁下顺从；

τῷ κέ μʼ ἴδοις, εἰ ὦλκα διηνεκέα προταμοίμην.

那时你就会看到我，是否能切出一条连续而平直的犁沟。

εἰ δʼ αὖ καὶ πόλεμόν ποθεν ὁρμήσειε Κρονίων

或者，若克罗诺斯之子在今天

σήμερον, αὐτὰρ ἐμοὶ σάκος εἴη καὶ δύο δοῦρε

从某处挑起战争，而我有一面盾和两支矛，

καὶ κυνέη πάγχαλκος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖα,

还有一顶全青铜的兜鍪，紧贴在我的太阳穴上。

τῷ κέ μʼ ἴδοις πρώτοισιν ἐνὶ προμάχοισι μιγέντα,

那时你就会看到我，投身于最前线的勇士之中，

οὐδʼ ἄν μοι τὴν γαστέρʼ ὀνειδίζων ἀγορεύοις.

而你也不会再指责并嘲笑我的肚子。

ἀλλὰ μάλʼ ὑβρίξεις, καί τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής·

但你极其傲慢，而且心肠冷酷；

καί πού τις δοκέεις μέγας ἔμμεναι ἠδὲ κραταιός,

你想必自以为是某个伟大而强有力的人物，

οὕνεκα πὰρ παύροισι καὶ οὐκ ἀγαθοῖσιν ὁμιλεῖς.

因为你只与少数且并非优秀的人交往。

εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,

但如果奥德修斯归来并到达祖国的土地，

αἶψά κέ τοι τὰ θύρετρα, καὶ εὐρέα περ μάλʼ ἐόντα,

那些大门，尽管极为宽阔，

φεύγοντι στείνοιτο διὲκ προθύροιο θύραζε.

对于逃跑的你来说，穿过前庭逃往门外也会显得过于狭窄。”

ὣς ἔφατʼ, Εὐρύμαχος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,

他这样说着，欧律马科斯在心底更加愤怒，

καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·

狠狠瞪着他，说出了长翅膀的话语：

ἆ δείλʼ, ἦ τάχα τοι τελέω κακόν, οἷʼ ἀγορεύεις

“啊，可怜的家伙，你竟敢在一众男子面前

θαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷ

如此大胆地说话，心里一点也不害怕，

ταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶ

我很快就会让你尝到恶果。必定是酒水迷糊了你的神智，或是你一直

τοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.

就是这种脾气，所以才胡言乱语。

ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;

你是因为打败了流浪汉伊罗斯，就得意忘形了吗？”

ὣς ἄρα φωνήσας σφέλας ἔλλαβεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς

他说完便抓起一把足凳；而奥德修斯

Ἀμφινόμου πρὸς γοῦνα καθέζετο Δουλιχιῆος,

躲到了杜利基翁人阿姆菲诺乌斯的膝下，

Εὐρύμαχον δείσας· ὁ δʼ ἄρʼ οἰνοχόον βάλε χεῖρα

惧怕欧律马科斯。那足凳打中了斟酒人的右

δεξιτερήν³· πρόχοος δὲ χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα,

手；酒壶落地，发出清脆的响声，

αὐτὰρ ὅ γʼ οἰμώξας πέσεν ὕπτιος ἐν κονίῃσι.

那人呻吟着仰面跌倒在尘土中。

μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,

求婚者们在昏暗的大殿里喧嚷起来，

ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·

有人看着身边的人这样说道：

αἴθʼ ὤφελλʼ ὁ ξεῖνος ἀλώμενος ἄλλοθʼ ὀλέσθαι⁴

“但愿那个流浪的外邦人在来到这里之前，死在别的地方。

πρὶν ἐλθεῖν· τῷ οὔ τι τόσον κέλαδον μετέθηκε.

这样他就不会给我们带来如此大的喧闹。

νῦν δὲ περὶ πτωχῶν ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι δαιτὸς

如今我们却在为乞丐争吵，这美好的

ἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.

宴会乐趣也将荡然无存，因为坏事占了上风。”

τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο

对他们，尊贵的特勒马科斯的神圣力量开口说道：

δαιμόνιοι, μαίνεσθε καὶ οὐκέτι κεύθετε θυμῷ

“疯子们，你们已经狂妄了，不再把心中的

βρωτὺν οὐδὲ ποτῆτα· θεῶν νύ τις ὔμμʼ ὀροθύνει.

饮食餍足隐藏起来；必定是某位神明在驱使你们。

ἀλλʼ εὖ δαισάμενοι κατακείετε οἴκαδʼ ἰόντες,

既然已经饱餐，你们就各自回家睡觉去吧，

ὁππότε θυμὸς ἄνωγε· διώκω δʼ οὔ τινʼ ἐγώ γε.

当你们的心意驱使你们时；而我绝不会驱逐任何人。”

ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες

他这样说着，所有人惊奇得咬紧嘴唇，

Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.

赞叹特勒马科斯竟然如此大胆地说话。

τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε

在他们之中，阿姆菲诺乌斯开口向他们说话，

Νίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος·

他是尼索斯辉煌的儿子，其父是君主阿雷托斯：

ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ

“朋友们，对于说得公正的话，

ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·

任何人都不应该用敌对的话语去责难并动怒；

μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον

既不要虐待这位外邦人，也不要虐待任何

δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.

在神圣奥德修斯府上服务的奴仆。

ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,

来吧，让斟酒人为杯子注入第一滴酒，

ὄφρα σπείσαντες κατακείομεν οἴκαδʼ ἰόντες·

好让我们奠酒后，各自回家去睡觉；

τὸν ξεῖνον δὲ ἐῶμεν ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος

至于这位外邦人，就让他留在奥德修斯的大殿里，

Τηλεμάχῳ μελέμεν· τοῦ γὰρ φίλον ἵκετο δῶμα.

托付给特勒马科斯照料，因为他来到了特勒马科斯亲切的家中。”

ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπε.

他这样说着，他的话让所有人满意。

τοῖσιν δὲ κρητῆρα κεράσσατο Μούλιος ἥρως,

英雄穆利奥斯为他们调和了混酒缸，

κῆρυξ Δουλιχιεύς· θεράπων δʼ ἦν Ἀμφινόμοιο·

他是杜利基翁的传令官，也是阿姆菲诺乌斯的侍从；

νώμησεν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσι

他依次为所有人分发了酒；他们向幸福的

σπείσαντες μακάρεσσι πίον μελιηδέα οἶνον.

众神奠酒后，饮下了如蜜般甘甜的美酒。

αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,

奠酒并随心所欲地饮酒之后，

βάν ῥʼ ἴμεναι κείοντες ἑὰ πρὸς δώμαθʼ ἕκαστος.

他们便动身前去睡觉，各自回到了自己的家中。

语法注4 条

§§18.359αἱμασιάς τε λέγων
这里的现在分词 λέγων 并非取自“说话”之意，而是源于古老的诗歌用法，即 λέγω 意为“收集、采集”，因此指“收集石头以修筑石墙”。
§§18.366εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτο
愿望小词 εἰ γάρ 后接祈愿式（γένοιτο），表示一种假设性或难以实现的愿望（“如果我们两人之间能有一场农活的较量该多好”）。
§§18.396οἰνοχόον βάλε χεῖρα / δεξιτερήν
整体与部分的名词双宾格（又称作“整体与部分结构”）。动词 βάλε（击中）同时以受害者整体（οἰνοχόον）和具体被击中的身体部位（χεῖρα δεξιτερήν）作为宾格。
§§18.401αἴθʼ ὤφελλʼ ... ὀλέσθαι
表示过去未实现的愿望。感叹词 αἴθε（或 εἴθε）与 ὤφελλε（动词 ὀφείλω 的不定过去时形式）及不定式（ὀλέσθαι）连用，表示“要是……就好了（但实际上没有）”。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:18.358-18.428