艾奥路斯的款待与风囊的灾祸｜《奥德赛》§10.1-10.71（荷马）希腊语原文与中文翻译

Αἰολίην δʼ ἐς νῆσον ἀφικόμεθʼ· ἔνθα δʼ ἔναιεν

“我们来到了艾奥利亚岛；在那里居住着

Αἴολος Ἱπποτάδης, φίλος ἀθανάτοισι θεοῖσιν,

希波塔斯之子艾奥路斯，他为不死的神明所钟爱，

πλωτῇ ἐνὶ νήσῳ¹· πᾶσαν δέ τέ μιν πέρι τεῖχος

在一座漂浮的岛上；整座岛的周围环绕着

χάλκεον ἄρρηκτον, λισσὴ δʼ ἀναδέδρομε πέτρη.

无法攻破的青铜城墙，光滑的岩壁陡峭地耸立着。

τοῦ καὶ δώδεκα παῖδες ἐνὶ μεγάροις γεγάασιν,

他的十二个孩子在馆中诞生，

ἓξ μὲν θυγατέρες, ἓξ δʼ υἱέες ἡβώοντες·

六个女儿，六个年轻力壮的儿子；

ἔνθʼ ὅ γε θυγατέρας πόρεν υἱάσιν εἶναι ἀκοίτις.

在那里，他把女儿们赐给儿子们为妻。

οἱ δʼ αἰεὶ παρὰ πατρὶ φίλῳ καὶ μητέρι κεδνῇ

他们总是陪在亲爱的父亲和贤惠的母亲身旁

δαίνυνται, παρὰ δέ σφιν ὀνείατα μυρία κεῖται,

共享宴席，在他们面前摆放着无数的美味，

κνισῆεν δέ τε δῶμα περιστεναχίζεται αὐλῇ²

充满烤肉香气的馆宇，在白天里

ἤματα· νύκτας δʼ αὖτε παρʼ αἰδοίῃς ἀλόχοισιν

与中庭一同回荡着声音。而到了夜晚，他们便在贞洁的妻子身旁，

εὕδουσʼ ἔν τε τάπησι καὶ ἐν τρητοῖσι λέχεσσι.

在地毯上和雕刻精致的床榻上安睡。

καὶ μὲν τῶν³ ἱκόμεσθα πόλιν καὶ δώματα καλά.

我们确实来到了他们的城市和美丽的馆宇。

μῆνα δὲ πάντα φίλει με καὶ ἐξερέεινεν ἕκαστα,

他整整一个月热情地款待我，并详细地询问每一件事，

Ἴλιον Ἀργείων τε νέας καὶ νόστον Ἀχαιῶν·

询问伊利翁（特洛伊）、阿耳戈斯人的船只以及阿开亚人的归航；

καὶ μὲν ἐγὼ τῷ πάντα κατὰ μοῖραν κατέλεξα.

我确实按顺序向他诉说了这一切。

ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ ἐγὼν ὁδὸν ᾔτεον ἠδʼ ἐκέλευον

但当我请求启程并促请他

πεμπέμεν, οὐδέ τι κεῖνος ἀνήνατο, τεῦχε δὲ πομπήν.

送行时，他也没有任何拒绝，反而为我准备了送行。

δῶκε δέ μʼ ἐκδείρας ἀσκὸν βοὸς ἐννεώροιο,

他把一个剥自九岁公牛皮制成的皮袋送给了我，

ἔνθα δὲ βυκτάων ἀνέμων κατέδησε κέλευθα·

在那里他捆绑锁闭了狂风的路径；

κεῖνον γὰρ ταμίην ἀνέμων ποίησε Κρονίων,

因为克罗诺斯之子（宙斯）让他做了风的掌管者，

ἠμὲν παυέμεναι ἠδʼ ὀρνύμεν⁴, ὅν κʼ ἐθέλῃσι.

无论是平息还是唤醒风，皆凭他的意愿。

νηὶ δʼ ἐνὶ γλαφυρῇ κατέδει μέρμιθι φαεινῇ

他在空心的船中用一根闪亮的银

ἀργυρέῃ, ἵνα μή τι παραπνεύσῃ ὀλίγον περ·

绳将（那皮袋）紧紧系住，不让一丝微风漏出；

αὐτὰρ ἐμοὶ πνοιὴν Ζεφύρου προέηκεν ἀῆναι,

但他却为我派出了西风的微风吹拂，

ὄφρα φέροι νῆάς τε καὶ αὐτούς· οὐδʼ ἄρʼ ἔμελλεν

以便带走船只和我们自己。然而这却没能

ἐκτελέειν· αὐτῶν γὰρ ἀπωλόμεθʼ ἀφραδίῃσιν⁵.

达成；因为由于我们自己的愚蠢，我们毁灭了。

ἐννῆμαρ μὲν ὁμῶς πλέομεν νύκτας τε καὶ ἦμαρ,

整整九天九夜，我们同样地航行着，

τῇ δεκάτῃ δʼ ἤδη ἀνεφαίνετο πατρὶς ἄρουρα,

到了第十天，祖国的田野已经显现，

καὶ δὴ πυρπολέοντας⁶ ἐλεύσσομεν ἐγγὺς ἐόντες·

我们甚至在临近时看到了人们点燃的篝火。

ἔνθʼ ἐμὲ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπήλυθε κεκμηῶτα,

那时，甘甜的睡意袭向了疲惫不堪的我，

αἰεὶ γὰρ πόδα⁷ νηὸς ἐνώμων, οὐδέ τῳ ἄλλῳ

因为我一直亲自掌管着船的帆脚绳，没有把它交给

δῶχʼ ἑτάρων, ἵνα θᾶσσον ἱκοίμεθα πατρίδα γαῖαν·

伙伴中的任何其他人，为了让我们更快地到达祖国土地；

οἱ δʼ ἕταροι ἐπέεσσι πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,

但伙伴们却用言语互相对话，

καί μʼ ἔφασαν χρυσόν τε καὶ ἄργυρον οἴκαδʼ ἄγεσθαι

纷纷说我带着金银回家，

δῶρα παρʼ Αἰόλου μεγαλήτορος Ἱπποτάδαο.

那是来自宽宏的希波塔斯之子艾奥路斯的礼物。

ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·

有人看着身边的旁人这样说道：

ὦ πόποι, ὡς ὅδε πᾶσι φίλος καὶ τίμιός ἐστιν

‘天哪，这个人是多么为所有

ἀνθρώποις, ὅτεών τε πόλιν καὶ γαῖαν ἵκηται.

人所喜爱和重看，无论他到了谁的城市和土地！

πολλὰ μὲν ἐκ Τροίης ἄγεται κειμήλια καλὰ

他确实从特洛伊带回了许多美丽的战利品珍宝，

ληίδος, ἡμεῖς δʼ αὖτε ὁμὴν ὁδὸν ἐκτελέσαντες

而我们，虽然完成了同样的旅程，

οἴκαδε νισσόμεθα κενεὰς σὺν χεῖρας ἔχοντες·

却空着双手返回家园；

καὶ νῦν οἱ τάδʼ ἔδωκε χαριζόμενος φιλότητι

如今艾奥路斯出于好意与友谊，又把这些

Αἴολος. ἀλλʼ ἄγε θᾶσσον ἰδώμεθα ὅττι τάδʼ ἐστίν,

赠予了他。来吧，让我们快看看这是什么，

ὅσσος τις χρυσός τε καὶ ἄργυρος ἀσκῷ ἔνεστιν.

袋子里有多少金子和银子。’

ὣς ἔφασαν, βουλὴ δὲ κακὴ νίκησεν ἑταίρων·

他们这样说，而伙伴们的恶毒主意得逞了；

ἀσκὸν μὲν λῦσαν, ἄνεμοι δʼ ἐκ πάντες ὄρουσαν.

他们解开了皮袋，所有的风顿时一拥而出。

τοὺς δʼ αἶψʼ ἁρπάξασα φέρεν πόντονδε θύελλα

暴风随即卷起他们，将痛哭流涕的他们带向大海，

κλαίοντας, γαίης ἄπο πατρίδος. αὐτὰρ ἐγώ γε

远离了祖国的土地。但我，

ἐγρόμενος κατὰ θυμὸν ἀμύμονα μερμήριξα,

醒来后，在完美的心中思量，

ἠὲ πεσὼν ἐκ νηὸς ἀποφθίμην ἐνὶ πόντῳ,

究竟是应该从船上跳下死在海里，

ἦ ἀκέων τλαίην καὶ ἔτι ζωοῖσι μετείην.

还是默默忍受，继续留在活人之中。

ἀλλʼ ἔτλην καὶ ἔμεινα, καλυψάμενος δʼ ἐνὶ νηὶ

但我忍受住了并留下来，在船中蒙上头

κείμην. αἱ δʼ ἐφέροντο κακῇ ἀνέμοιο θυέλλῃ

躺着。船只在恶劣的暴风裹挟下，

αὖτις ἐπʼ Αἰολίην νῆσον, στενάχοντο δʼ ἑταῖροι.

重新回到了艾奥利亚岛，伙伴们悲痛哀号。

ἔνθα δʼ ἐπʼ ἠπείρου βῆμεν καὶ ἀφυσσάμεθʼ ὕδωρ,

我们在那里登上陆地并汲取了水，

αἶψα δὲ δεῖπνον ἕλοντο θοῇς παρὰ νηυσὶν ἑταῖροι.

伙伴们随即在轻快的船旁进餐。

αὐτὰρ ἐπεὶ σίτοιό τʼ ἐπασσάμεθʼ ἠδὲ ποτῆτος,

当我们尝过了食物和饮料之后，

δὴ τότʼ ἐγὼ κήρυκά τʼ ὀπασσάμενος καὶ ἑταῖρον

就在那时，我带上一名传令官和一名伙伴，

βῆν εἰς Αἰόλου κλυτὰ δώματα· τὸν δʼ ἐκίχανον

走向艾奥路斯名闻遐迩的馆宇。我发现他

δαινύμενον παρὰ ᾗ τʼ ἀλόχῳ καὶ οἷσι τέκεσσιν.

正在妻子和孩子们身旁共享宴席。

ἐλθόντες δʼ ἐς δῶμα παρὰ σταθμοῖσιν ἐπʼ οὐδοῦ

我们来到馆中，在门柱旁的门槛上

ἑζόμεθʼ· οἱ δʼ ἀνὰ θυμὸν ἐθάμβεον ἔκ τʼ ἐρέοντο·

坐了下来。他们心中惊异，并询问道：

πῶς ἦλθες, Ὀδυσεῦ; τίς τοι κακὸς ἔχραε δαίμων;

‘奥德修斯，你是怎么来的？什么恶神袭击了你？

ἦ μέν σʼ ἐνδυκέως ἀπεπέμπομεν, ὄφρʼ ἀφίκοιο

我们明明非常周到地送你启程，为了让你能到达

πατρίδα σὴν καὶ δῶμα καὶ εἴ πού τοι φίλον ἐστίν.

你的祖国、你的家园，以及任何你所钟爱的地方。’

ὣς φάσαν, αὐτὰρ ἐγὼ μετεφώνεον ἀχνύμενος κῆρ·

他们这样说，我便心中悲痛地对他们说：

ἄασάν μʼ ἕταροί τε κακοὶ πρὸς τοῖσί τε ὕπνος

‘是恶毒的伙伴们害了我，此外还有那无情的

σχέτλιος. ἀλλʼ ἀκέσασθε, φίλοι· δύναμις γὰρ ἐν ὑμῖν.

睡眠。但是，朋友们，求你们救救我们，因为力量就在你们手中。’

ὣς ἐφάμην μαλακοῖσι καθαπτόμενος ἐπέεσσιν,

我用温和的言辞恳求着这样说道，

οἱ δʼ ἄνεῳ ἐγένοντο· πατὴρ δʼ ἠμείβετο μύθῳ·

他们却沉默无声；而父亲用言语回答道：”

语法注7 条

10.3πλωτῇ ἐνὶ νήσῳ
意为“在一座漂浮的岛上”。形容词 πλωτός（漂浮的、可航行的）的与格形式，凸显了艾奥路斯之岛的神话与超自然特质。
10.10περιστεναχίζεται αὐλῇ
意为“（馆宇）与中庭一同回荡着声音”。αὐλῇ 是阴性单数与格（意为“中庭”），在此作伴随或场所与格。主语是馆宇（δῶμα），生动地描绘了宴会的欢闹声回荡在整个府邸之中的场景。
10.13τῶν
关系代词的复数属格，指代前文（10.5–12）所描绘的艾奥路斯及其子女的整个家庭，意为“他们的（城市）”。
10.22παυέμεναι ἠδʼ ὀρνύμεν
荷马方言的不定式形式（相当于常规的 -ειν）。修饰前文的名词 ταμίην（意为“掌管者”），作为目的或结果不定式，用以具体说明宙斯赋予艾奥路斯平息或唤醒风的权力内容。
10.27αὐτῶν ... ἀφραδίῃσιν
意为“由于我们自己的愚蠢”。αὐτῶν 是复数属格，起所有或强调作用（指“我们自己”），修饰原因/手段与格复数词 ἀφραδίῃσιν（意为“愚蠢、无知”）。
10.30πυρπολέοντας
动词 πυρπολέω（意为“点火、值守篝火”）的现在分词主动语态复数宾格形式。在此作名词性用法，指代“点火的人们”（如伊萨卡的牧人或哨兵），作为感官动词 ἐλεύσσομεν（意为“我们看见”）的直接宾语或宾语补足语。
10.32πόδα
此处并非解剖学上的“脚”，而是航海术语中的“帆脚绳”（用于控制风帆下端以调整风向的绳索）。单数宾格形式在此表明奥德修斯为了尽快返乡，不眠不休地亲自操纵帆脚绳的艰辛过程。

模型：gemini-3.5-flashurn:cts:greekLit:tlg0012.tlg002.humanitext-grc2:10.1-10.71