祈求女神与梅列阿格罗斯的故事｜荷马《伊利亚特》第九卷第500–571行希腊语原文·中文译文

500

λοιβῇ τε κνίσῃ τε παρατρωπῶσʼ ἄνθρωποι

人们用奠酒和牲脂的香气使他们回心转意，

λισσόμενοι, ὅτε κέν τις ὑπερβήῃ καὶ ἁμάρτῃ.

虔诚地祈求着，每当有人逾矩和犯错之时。

καὶ γάρ τε λιταί εἰσι Διὸς κοῦραι μεγάλοιο

因为，祈祷也是伟大宙斯的女儿，

χωλαί τε ῥυσαί τε παραβλῶπές τʼ ὀφθαλμώ,

跛足、满脸皱纹、双眼斜视，

αἵ ῥά τε καὶ μετόπισθʼ ἄτης ἀλέγουσι κιοῦσαι.¹

她们确实紧跟在‘破灭’之后，关切地行走着。

505

ἣ δʼ ἄτη σθεναρή τε καὶ ἀρτίπος, οὕνεκα πάσας

然而‘破灭’强壮且脚步敏捷，因此她远在所有人之前，

πολλὸν ὑπεκπροθέει, φθάνει δέ τε πᾶσαν ἐπʼ αἶαν

极力奔跑在前，先于众人来到整个大地，

βλάπτουσʼ ἀνθρώπους· αἳ δʼ ἐξακέονται ὀπίσσω.

伤害着人类；而她们则在事后进行医治。

ὃς μέν τʼ αἰδέσεται κούρας Διὸς ἆσσον ἰούσας,

凡是在宙斯的女儿们靠近时恭敬对待她们的人，

τὸν δὲ μέγʼ ὤνησαν καί τʼ ἔκλυον εὐχομένοιο·

她们会使他大获裨益，并在他祈祷时倾听他的心声；

510

ὃς δέ κʼ ἀνήνηται καί τε στερεῶς ἀποείπῃ,

但若是有人拒绝她们并断然回绝，

λίσσονται δʼ ἄρα ταί γε Δία Κρονίωνα κιοῦσαι

她们便会去向克罗诺斯之子宙斯祈求，

τῷ ἄτην ἅμʼ ἕπεσθαι, ἵνα βλαφθεὶς ἀποτίσῃ.

让‘破灭’随之紧跟其后，使他受到伤害并付出代价。

ἀλλʼ Ἀχιλεῦ πόρε καὶ σὺ Διὸς κούρῃσιν ἕπεσθαι

因此，阿喀琉斯啊，你也应当给予那伴随

τιμήν,² ἥ τʼ ἄλλων περ ἐπιγνάμπτει νόον ἐσθλῶν.

宙斯女儿们的尊荣，它甚至能感化其他杰出之士的心灵。

515

εἰ μὲν γὰρ μὴ δῶρα φέροι τὰ δʼ ὄπισθʼ ὀνομάζοι

因为，如果阿特柔斯之子不带礼物前来，且在日后不许下诺言，

Ἀτρεΐδης, ἀλλʼ αἰὲν ἐπιζαφελῶς χαλεπαίνοι,

而是始终狂怒不止，

οὐκ ἂν ἔγωγέ σε μῆνιν ἀπορρίψαντα κελοίμην

那我绝对不会劝你抛弃愤怒

Ἀργείοισιν ἀμυνέμεναι χατέουσί περ ἔμπης·

去拯救阿耳戈斯人，尽管他们无论如何都迫切地需要你；

νῦν δʼ ἅμα τʼ αὐτίκα πολλὰ διδοῖ τὰ δʼ ὄπισθεν ὑπέστη,

但如今，他立刻给予了许多，并且许下了日后的诺言，

520

ἄνδρας δὲ λίσσεσθαι ἐπιπροέηκεν ἀρίστους

并派遣了最杰出的人前来恳求你，

κρινάμενος κατὰ λαὸν Ἀχαιϊκόν, οἵ τε σοὶ αὐτῷ

他们是从阿开亚民众中挑选出来的，对你自己而言

φίλτατοι Ἀργείων· τῶν μὴ σύ γε μῦθον ἐλέγξῃς

是阿耳戈斯人中最亲爱的人；你切不可拒绝他们的言语，

μηδὲ πόδας· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.

也不要让他们徒劳往返；在此之前，你感到愤怒是完全无可指责的。

οὕτω καὶ τῶν πρόσθεν ἐπευθόμεθα κλέα ἀνδρῶν

我们也曾这样听闻过往昔那些英雄人物的名声，

525

ἡρώων, ὅτε κέν τινʼ ἐπιζάφελος χόλος ἵκοι·

每当激烈的愤怒降临在某人身上时；

δωρητοί τε πέλοντο παράρρητοί τʼ ἐπέεσσι.

他们亦可通过礼物被挽回，并可通过言语被劝说。

μέμνημαι τόδε ἔργον ἐγὼ πάλαι οὔ τι νέον γε

我还记得这件很久以前的事，绝非近来的新闻，

ὡς ἦν· ἐν δʼ ὑμῖν ἐρέω πάντεσσι φίλοισι.

它是怎样的；我将在你们所有朋友中间述说。

Κουρῆτές τʼ ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι

库雷忒斯人与好战的埃托利亚人曾进行交战，

530

ἀμφὶ πόλιν Καλυδῶνα καὶ ἀλλήλους ἐνάριζον,

在卡吕冬城周围互相残杀，

Αἰτωλοὶ μὲν ἀμυνόμενοι Καλυδῶνος ἐραννῆς,

埃托利亚人守卫着可爱的卡吕冬，

Κουρῆτες δὲ διαπραθέειν μεμαῶτες Ἄρηϊ.

而库雷忒斯人则渴望在战争中将其彻底摧毁。

καὶ γὰρ τοῖσι κακὸν χρυσόθρονος Ἄρτεμις ὦρσε

因为，金宝座的阿耳忒弥斯曾给他们降下灾祸，

χωσαμένη ὅ οἱ οὔ τι θαλύσια γουνῷ ἀλωῆς

她因愤怒而起，盖因奥伊纽斯未曾在果园的沃土上

535

Οἰνεὺς ῥέξʼ· ἄλλοι δὲ θεοὶ δαίνυνθʼ ἑκατόμβας,

向她献祭初熟之物；而其他神明都享用了百牲祭，

οἴῃ δʼ οὐκ ἔρρεξε Διὸς κούρῃ μεγάλοιο.

唯独对她，伟大宙斯的女儿，他没有进行献祭。

ἢ λάθετʼ ἢ οὐκ ἐνόησεν· ἀάσατο δὲ μέγα θυμῷ.

他或者是忘了，或者是没有注意到；但在心中他犯下了大错。

ἣ δὲ χολωσαμένη δῖον γένος ἰοχέαιρα

而她，那愤怒的、射矢的崇高神明，

ὦρσεν ἔπι χλούνην σῦν ἄγριον ἀργιόδοντα,

放出一只白牙的、凶猛的野猪前去蹂躏，

540

ὃς κακὰ πόλλʼ ἕρδεσκεν ἔθων Οἰνῆος ἀλωήν·

它习惯于在奥伊纽斯的果园中作恶，造成了极多的灾祸；

πολλὰ δʼ ὅ γε προθέλυμνα χαμαὶ βάλε δένδρεα μακρὰ

它将许多高大的树木连根拔起摔在地上，

αὐτῇσιν ῥίζῃσι καὶ αὐτοῖς ἄνθεσι μήλων.

连同它们自身的树根和苹果树的繁茂花朵。

τὸν δʼ υἱὸς Οἰνῆος ἀπέκτεινεν Μελέαγρος

然而，奥伊纽斯之子梅列阿格罗斯杀死了它，

πολλέων ἐκ πολίων θηρήτορας ἄνδρας ἀγείρας

从许多城市召集来猎人和猎犬；

545

καὶ κύνας· οὐ μὲν γάρ κε δάμη παύροισι βροτοῖσι·

因为凭着少数凡人是无法制服它的；

τόσσος ἔην, πολλοὺς δὲ πυρῆς ἐπέβησʼ ἀλεγεινῆς.

它是如此庞大，使许多人登上了痛苦的火葬堆。

ἣ δʼ ἀμφʼ αὐτῷ θῆκε πολὺν κέλαδον καὶ ἀϋτὴν

而女神围绕着它引起了巨大的喧嚣和呼喊，

ἀμφὶ συὸς κεφαλῇ καὶ δέρματι λαχνήεντι,

争夺那野猪的头部和毛茸茸的皮，

Κουρήτων τε μεσηγὺ καὶ Αἰτωλῶν μεγαθύμων.

在库雷忒斯人与豪迈的埃托利亚人之间。

550

ὄφρα μὲν οὖν Μελέαγρος ἄρηι φίλος πολέμιζε,

因此，只要好战的梅列阿格罗斯还在战斗，

τόφρα δὲ Κουρήτεσσι κακῶς ἦν, οὐδὲ δύναντο

库雷忒斯人的处境就十分不妙，他们即便人数众多

τείχεος ἔκτοσθεν μίμνειν πολέες περ ἐόντες·

也无法在城墙外坚守；

ἀλλʼ ὅτε δὴ Μελέαγρον ἔδυ χόλος, ὅς τε καὶ ἄλλων

但当愤怒侵入梅列阿格罗斯时，这愤怒即便对其他

οἰδάνει ἐν στήθεσσι νόον πύκα περ φρονεόντων,

心思极为严缜之人，亦会在其胸中胀大并使其失去理智，

555

ἤτοι ὃ μητρὶ φίλῃ Ἀλθαίῃ χωόμενος κῆρ

他因对亲爱的母亲阿尔泰亚怀恨在心，

κεῖτο παρὰ μνηστῇ ἀλόχῳ καλῇ Κλεοπάτρῃ

躺在娶来的妻子、美丽的克列奥帕特拉身旁。

κούρῃ Μαρπήσσης καλλισφύρου Εὐηνίνης

她是拥有美踝的、欧埃诺斯之女马耳佩萨，

Ἴδεώ θʼ, ὃς κάρτιστος ἐπιχθονίων γένετʼ ἀνδρῶν

与伊达斯的女儿。伊达斯曾是当时地上最强壮的凡人；

τῶν τότε· καί ῥα ἄνακτος ἐναντίον εἵλετο τόξον

他甚至曾向王者张弓对峙，

560

Φοίβου Ἀπόλλωνος καλλισφύρου εἵνεκα νύμφης,

为了那美踝的新娘，向斐玻斯·阿波罗对峙。

τὴν δὲ τότʼ ἐν μεγάροισι πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ

当时在府邸中，她的父亲和高贵的母亲

Ἀλκυόνην καλέεσκον ἐπώνυμον, οὕνεκʼ ἄρʼ αὐτῆς

叫她‘阿尔库俄涅’这个别名，因为为了她，她的

μήτηρ ἀλκυόνος πολυπενθέος οἶτον ἔχουσα

母亲曾承受着悲伤的海燕的命运，

κλαῖεν ὅ μιν ἑκάεργος ἀνήρπασε Φοῖβος Ἀπόλλων·

在远射者斐玻斯·阿波罗将她掠走时痛哭流涕。

565

τῇ ὅ γε παρκατέλεκτο χόλον θυμαλγέα πέσσων³

他就躺在她的身边，默默忍受着那折磨心灵的怒火，

ἐξ ἀρέων μητρὸς κεχολωμένος, ἥ ῥα θεοῖσι

因他母亲的诅咒而愤怒不已。她曾向神明

πόλλʼ ἀχέουσʼ ἠρᾶτο κασιγνήτοιο φόνοιο,

痛陈兄弟被杀的悲哀，多方进行诅咒；

πολλὰ δὲ καὶ γαῖαν πολυφόρβην χερσὶν ἀλοία

她无数次用双手捶击着养育万物的土地，

κικλήσκουσʼ Ἀΐδην καὶ ἐπαινὴν Περσεφόνειαν

呼唤着哈得斯和令人敬畏的珀耳塞福涅，

570

πρόχνυ καθεζομένη, δεύοντο δὲ δάκρυσι κόλποι,

长跪不起，泪水打湿了衣襟，

παιδὶ δόμεν θάνατον· τῆς δʼ ἠεροφοῖτις Ἐρινὺς

乞求他们赐予她的儿子死亡；而那在黑暗中行走的复仇女神听到了她的祈求，

语法注3 条

9.504ἀλέγουσι κιοῦσαι
分词 κιοῦσαι（行走）与主动词 ἀλέγουσι（关切、照料）相连，表示“她们在［破灭的］后面关切地/忧心忡忡地行走”。虽然 ἀλέγω 意为“关心、在意”，但在此处它刻画了拟人化的“祈祷”（Litai）那种顺从且试图修复阿忒（破灭）给人类带来的创伤与痛苦的温和姿态。
9.513Διὸς κούρῃσιν ἕπεσθαι / τιμήν
不定式 ἕπεσθαι（伴随、跟随）修饰名词 τιμήν（尊荣、敬意），或者作为命令式 πόρε（给予）的补足性不定式。此处最自然地理解为“伴随宙斯女儿们的尊荣”。第514行中关系代词 ἥ 的先行词是 τιμήν，表明这种尊荣/敬意能够“感化其他杰出之士的心灵”。
9.565χόλον θυμαλγέα πέσσων
这是一个表示“默默忍受（或抑制）折磨心灵的怒火”的习惯表达。动词 πέσσω 字面意思是“消化、烹煮、使成熟”，但当用于情绪（特别是愤怒）时，表示不让其向外爆发，而是“深藏于心中默默忍受、消化并克制”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:9.500-9.571