向雅典娜的祈祷与赫克托尔斥责帕里斯｜荷马《伊利亚特》第六卷第271–336行希腊语原文·中文译文

271

πέπλον δʼ, ὅς τίς τοι χαριέστατος ἠδὲ μέγιστος

至于那件在您殿中最美丽、最宽大、

ἔστιν ἐνὶ μεγάρῳ καί τοι πολὺ φίλτατος αὐτῇ,

且为您自己最钟爱的长袍，

τὸν θὲς¹ Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,

将它披在秀发阿典娜的膝上，

καί οἱ ὑποσχέσθαι δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ

并向她在神殿里许愿，将献祭十二头

275

ἤνις ἠκέστας ἱερευσέμεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃ

一岁大、未上过轭的母牛，只要她怜悯

ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα,

这座城邦、特洛伊人的妻子及幼小的孩童，

αἴ κεν Τυδέος υἱὸν ἀπόσχῃ Ἰλίου ἱρῆς

只要她能使提丢斯之子远离神圣的伊利奥斯，

ἄγριον αἰχμητὴν κρατερὸν μήστωρα φόβοιο.

那个凶猛的枪手、强大的惊恐制造者。

ἀλλὰ σὺ μὲν πρὸς νηὸν Ἀθηναίης ἀγελείης

但是，您且前往劫掠者雅典娜的神殿，

280

ἔρχευ, ἐγὼ δὲ Πάριν μετελεύσομαι ὄφρα καλέσσω

而我将去寻找帕里斯，去召集他，

αἴ κʼ ἐθέλῃσʼ εἰπόντος ἀκουέμεν· ὥς κέ οἱ αὖθι

若他肯听从我的规劝。但愿大地能立即

γαῖα χάνοι·² μέγα γάρ μιν Ὀλύμπιος ἔτρεφε πῆμα

在他身下裂开！因为奥林匹斯之神将他养大，成了极大的祸害，

Τρωσί τε καὶ Πριάμῳ μεγαλήτορι τοῖό τε παισίν.

祸及特洛伊人、宽宏有度的普里阿摩斯以及他的子孙。

εἰ κεῖνόν γε ἴδοιμι κατελθόντʼ Ἄϊδος εἴσω

若我能亲眼见他坠入哈得斯的幽冥，

285

φαίην κε φρένʼ ἀτέρπου ὀϊζύος ἐκλελαθέσθαι.

我便会说，自己的心灵已彻底忘却了那令人不悦的苦难。”

ὣς ἔφαθʼ, ἣ δὲ μολοῦσα ποτὶ μέγαρʼ ἀμφιπόλοισι

他这样说，她便走回宫殿，对女仆们

κέκλετο· ταὶ δʼ ἄρʼ ἀόλλισσαν κατὰ ἄστυ γεραιάς.

发出吩咐；而她们则在城中召集那些年长的妇人。

αὐτὴ δʼ ἐς θάλαμον κατεβήσετο κηώεντα,

她自己则下到那间芬芳的寝室，

ἔνθʼ ἔσάν οἱ πέπλοι παμποίκιλα ἔργα γυναικῶν

那里藏着她的许多长袍，是西顿妇女们

290

Σιδονίων, τὰς αὐτὸς Ἀλέξανδρος θεοειδὴς

巧手缝制的精美绝伦的刺绣织品，正是神一般的亚历山大

ἤγαγε Σιδονίηθεν ἐπιπλὼς εὐρέα πόντον,

自西顿带回来的，当时他正航行在宽阔的大海上，

τὴν ὁδὸν ἣν Ἑλένην περ ἀνήγαγεν εὐπατέρειαν·

正是那次他带回高贵门第的海伦的旅程。

τῶν ἕνʼ ἀειραμένη Ἑκάβη φέρε δῶρον Ἀθήνῃ,

赫卡贝从中挑出了一件，带去作为献给雅典娜的礼物，

ὃς κάλλιστος ἔην ποικίλμασιν ἠδὲ μέγιστος,

这件长袍在刺绣图案中最为美丽、也最为宽大，

295

ἀστὴρ δʼ ὣς ἀπέλαμπεν· ἔκειτο δὲ νείατος ἄλλων.

闪烁如同一颗明星；它曾被压在所有长袍的最下层。

βῆ δʼ ἰέναι, πολλαὶ δὲ μετεσσεύοντο γεραιαί.

她举步前行，许多年长的妇人紧随其后。

αἱ δʼ ὅτε νηὸν ἵκανον Ἀθήνης ἐν πόλει ἄκρῃ,

当她们来到位于城邦高处的雅典娜神殿时，

τῇσι θύρας ὤϊξε Θεανὼ καλλιπάρῃος

脸颊美丽的泰阿诺为她们开启了庙门，

Κισσηῒς ἄλοχος Ἀντήνορος ἱπποδάμοιο·

她是基塞乌斯的女儿，驯马手安忒诺尔的妻子；

300

τὴν γὰρ Τρῶες ἔθηκαν Ἀθηναίης ἱέρειαν.

因为特洛伊人立她为雅典娜的女祭司。

αἳ δʼ ὀλολυγῇ πᾶσαι Ἀθήνῃ χεῖρας ἀνέσχον·

随后，她们全都发出祈祷的哀呼，向雅典娜高举双手；

ἣ δʼ ἄρα πέπλον ἑλοῦσα Θεανὼ καλλιπάρῃος

脸颊美丽的泰阿诺接过了那件长袍，

θῆκεν Ἀθηναίης ἐπὶ γούνασιν ἠϋκόμοιο,

将它披在秀发阿典娜的膝上，

εὐχομένη δʼ ἠρᾶτο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο·

并向伟大宙斯的女儿作出了祈祷和恳求：

305

πότνιʼ Ἀθηναίη ἐρυσίπτολι δῖα θεάων

“守护城邦的尊贵雅典娜啊，女神中高贵的一员，

ἆξον δὴ ἔγχος Διομήδεος, ἠδὲ καὶ αὐτὸν

请折断迪奥墨德斯的长枪，并使他本人

πρηνέα δὸς πεσέειν Σκαιῶν προπάροιθε πυλάων,

倒地不起，俯首跌落在斯开亚门前，

ὄφρά τοι αὐτίκα νῦν δυοκαίδεκα βοῦς ἐνὶ νηῷ

好让我们现在便立即在神殿里，为您献祭十二头

ἤνις ἠκέστας ἱερεύσομεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃς

一岁大、未上过轭的母牛，只要您怜悯

310

ἄστύ τε καὶ Τρώων ἀλόχους καὶ νήπια τέκνα.

这座城邦、特洛伊人的妻子及幼小的孩童。”

ὣς ἔφατʼ εὐχομένη, ἀνένευε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη.

她以此祈求祷告，但帕拉斯·雅典娜却摇头拒绝。

ὣς αἳ μέν ῥʼ εὔχοντο Διὸς κούρῃ μεγάλοιο,

当她们如此向伟大宙斯的女儿祈祷时，

Ἕκτωρ δὲ πρὸς δώματʼ Ἀλεξάνδροιο βεβήκει

赫克托尔则已前往亚历山大那美丽的宫殿，

καλά, τά ῥʼ αὐτὸς ἔτευξε σὺν ἀνδράσιν οἳ τότʼ ἄριστοι

这座宫殿是他在多膏的特洛伊，与当时最杰出的

315

ἦσαν ἐνὶ Τροίῃ ἐριβώλακι τέκτονες ἄνδρες,

匠人们一起，亲手建造起来的；

οἵ οἱ ἐποίησαν θάλαμον καὶ δῶμα καὶ αὐλὴν

他们为他在城邦高处，靠近普里阿摩斯和赫克托尔的地方，

ἐγγύθι τε Πριάμοιο καὶ Ἕκτορος ἐν πόλει ἄκρῃ.

建造了寝室、大殿和中庭。

ἔνθʼ Ἕκτωρ εἰσῆλθε Διῒ φίλος, ἐν δʼ ἄρα χειρὶ

蒙宙斯爱怜的赫克托尔步入其中，他手里

ἔγχος ἔχʼ ἑνδεκάπηχυ· πάροιθε δὲ λάμπετο δουρὸς

攥着一柄十一肘长的长枪；枪杆的前端闪耀着

320

αἰχμὴ χαλκείη, περὶ δὲ χρύσεος θέε πόρκης.

青铜的枪尖，其外围箍着一圈金质的套环。

τὸν δʼ εὗρʼ ἐν θαλάμῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἕποντα

赫克托尔发现他正在居室里，摆弄着极其美艳的盔甲、

ἀσπίδα καὶ θώρηκα, καὶ ἀγκύλα τόξʼ ἁφόωντα·

盾牌和胸甲，并抚摸着弯曲的弓背；

Ἀργείη δʼ Ἑλένη μετʼ ἄρα δμῳῇσι γυναιξὶν

阿尔戈斯的海伦则正同她的女仆们

ἧστο καὶ ἀμφιπόλοισι περικλυτὰ ἔργα κέλευε.

坐在一起，分派她们制作精美的手艺活。

325

τὸν δʼ Ἕκτωρ νείκεσσεν ἰδὼν αἰσχροῖς ἐπέεσσι·

赫克托尔一见他，便用羞辱的话语责备他：

δαιμόνιʼ οὐ μὲν καλὰ χόλον τόνδʼ ἔνθεο θυμῷ,

“造孽的人啊，你在心中怀着如此怨恨，实在是不合时宜；

λαοὶ μὲν φθινύθουσι περὶ πτόλιν αἰπύ τε τεῖχος

族人们正围着城邦和险峻的城墙激战，

μαρνάμενοι· σέο δʼ εἵνεκʼ ἀϋτή τε πτόλεμός τε

并日渐消亡；而正因为你，战吼与战火

ἄστυ τόδʼ ἀμφιδέδηε· σὺ δʼ ἂν μαχέσαιο καὶ ἄλλῳ,

正在这座城郊熊熊燃烧；若你见到任何一个人

330

ὅν τινά που μεθιέντα ἴδοις³ στυγεροῦ πολέμοιο.

在可恶的战争中懈怠，你都会上前与他争执。

ἀλλʼ ἄνα μὴ τάχα ἄστυ πυρὸς δηΐοιο θέρηται.

快起来吧，免得城邦很快就被敌人的烈火吞噬！”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν Ἀλέξανδρος θεοειδής·

对此，神一般的亚历山大回答道：

Ἕκτορ ἐπεί με κατʼ αἶσαν ἐνείκεσας οὐδʼ ὑπὲρ αἶσαν,

“赫克托尔，既然你对我的责备合情合理、并不过分，

τοὔνεκά τοι ἐρέω· σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·

因此我便向你直言；请你留神听我分辩。

335

οὔ τοι ἐγὼ Τρώων τόσσον χόλῳ οὐδὲ νεμέσσι

我坐在这居室里，并非出于对特洛伊人的忿恨或怨尤，

ἥμην ἐν θαλάμῳ, ἔθελον δʼ ἄχεϊ προτραπέσθαι.

而是因为我渴望向自己的悲哀低头，沉浸在痛苦之中。

语法注3 条

6.271πέπλον ... τὸν θὲς
置于句首的宾格名词 πέπλον 在经过关系从句（ὅς... αὐτῇ）的间隔后，在第273行被指示代词 τὸν（宾格）重新接回。这种结构属于一种破格现象（anacoluthon）或先行置入，用于在伴随长修饰语时强调核心名词。
6.281ὥς κέ οἱ αὖθι / γαῖα χάνοι
连词 ὥς 结合语气小词 κέ（相当于 ἄν）以及祈愿式 χάνοι，表达了无法实现的强烈愿望（“但愿大地能立即在他身下裂开”）。在荷马史诗中，ὥς + ἄν/κε 加上祈愿式常用于独立句中表示强烈的祝愿或愿望。
6.329σὺ δʼ ἂν μαχέσαιο καὶ ἄλλῳ, / ὅν τινά που μεθιέντα ἴδοις
主句中 ἄν 搭配祈愿式 μαχέσαιο，与关系从句中伴有分词 μεθιέντα 的祈愿式 ἴδοις 相结合。这构成了一个潜在的条件句结构（“如果你碰巧看到任何人懈怠，你都会与他争执”），用作对比以谴责帕里斯本人的消极怠战。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:6.271-6.336