阿开亚军的攻势与阿德拉斯托斯之死｜荷马《伊利亚特》第六卷第1–68行希腊语原文·中文译文

Τρώων δʼ οἰώθη¹ καὶ Ἀχαιῶν φύλοπις αἰνή·

特洛伊人与阿开亚人之间可怕的厮杀如今只剩下了他们自己；

πολλὰ δʼ ἄρʼ ἔνθα καὶ ἔνθʼ ἴθυσε μάχη πεδίοιο²

战火在平原上到处蔓延，忽东忽西，

ἀλλήλων ἰθυνομένων χαλκήρεα δοῦρα

他们彼此对准了青铜装头的长枪，

μεσσηγὺς Σιμόεντος ἰδὲ Ξάνθοιο ῥοάων.

在西摩伊斯河与克桑托斯河的流澜之间。

Αἴας δὲ πρῶτος Τελαμώνιος ἕρκος Ἀχαιῶν

特拉蒙之子埃阿斯，阿开亚人的屏障，首先

Τρώων ῥῆξε φάλαγγα, φόως δʼ ἑτάροισιν ἔθηκεν,

突破了特洛伊人的方阵，给同伴们带来了生还的光芒，

ἄνδρα βαλὼν ὃς ἄριστος ἐνὶ Θρῄκεσσι τέτυκτο

他击中了一个在色雷斯人中最为优秀的人，

υἱὸν Ἐϋσσώρου Ἀκάμαντʼ ἠΰν τε μέγαν τε.

即埃乌索罗斯之子阿卡马斯，一个骁勇而魁梧的汉子。

τόν ῥʼ ἔβαλε πρῶτος κόρυθος φάλον ἱπποδασείης,

埃阿斯首先击中了他那饰有浓密马鬃的头盔的护额，

ἐν δὲ μετώπῳ πῆξε, πέρησε δʼ ἄρʼ ὀστέον εἴσω

刺入了他的额头，青铜枪尖透入骨内，

αἰχμὴ χαλκείη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.

黑暗遮蔽了他的双眼。

Ἄξυλον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε βοὴν ἀγαθὸς Διομήδης

善于呐喊的迪奥墨得斯杀死了阿克叙洛斯，

Τευθρανίδην, ὃς ἔναιεν ἐϋκτιμένῃ ἐν Ἀρίσβῃ

他是特乌特拉斯之子，居住在建设良好的阿里斯贝，

ἀφνειὸς βιότοιο, φίλος δʼ ἦν ἀνθρώποισι.

家产殷实，深受人们喜爱。

πάντας γὰρ φιλέεσκεν ὁδῷ ἔπι οἰκία ναίων.

因为他住在路旁的居所，热忱款待所有的过客。

ἀλλά οἱ οὔ τις τῶν γε³ τότʼ ἤρκεσε λυγρὸν ὄλεθρον

然而，在那些人中，当时却没有一个站出来为他抵挡悲惨的毁灭，

πρόσθεν ὑπαντιάσας, ἀλλʼ ἄμφω θυμὸν ἀπηύρα

而是两人都被夺去了生命，

αὐτὸν καὶ θεράποντα Καλήσιον, ὅς ῥα τόθʼ ἵππων

既包括他自己，也包括他的侍从卡莱西奥斯，此人当时

ἔσκεν ὑφηνίοχος· τὼ δʼ ἄμφω γαῖαν ἐδύτην.

正是驾驭战车的御者；他们俩便一同遁入了大地。

Δρῆσον δʼ Εὐρύαλος καὶ Ὀφέλτιον ἐξενάριξε·

欧律阿洛斯杀死了德雷索斯和奥斐尔提奥斯；

βῆ δὲ μετʼ Αἴσηπον καὶ Πήδασον, οὕς ποτε νύμφη

接着他又去追击艾塞波斯和培达索斯，他们曾是水泽仙女

νηῒς Ἀβαρβαρέη τέκʼ ἀμύμονι Βουκολίωνι.

阿巴尔巴雷阿为无瑕的布科利翁所生的双胞胎。

Βουκολίων δʼ ἦν υἱὸς ἀγαυοῦ Λαομέδοντος

布科利翁是显赫的拉奥墨冬的儿子，

πρεσβύτατος γενεῇ, σκότιον⁴ δέ ἑ γείνατο μήτηρ·

按辈分是长子，但他的母亲是秘密生下了他；

ποιμαίνων δʼ ἐπʼ ὄεσσι μίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,

在放牧羊群时，他与水泽仙女相爱并同床共枕，

ἣ δʼ ὑποκυσαμένη διδυμάονε γείνατο παῖδε.

她怀了孕，生下了一对孪生子。

καὶ μὲν τῶν ὑπέλυσε μένος καὶ φαίδιμα γυῖα

迈基斯丢斯之子夺去了他们的气力和光辉的肢体，

Μηκιστηϊάδης καὶ ἀπʼ ὤμων τεύχεʼ ἐσύλα.

并从他们的肩膀上剥下了盔甲。

Ἀστύαλον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε μενεπτόλεμος Πολυποίτης·

坚守战阵的波吕波伊特斯杀死了阿斯提阿洛斯；

Πιδύτην δʼ Ὀδυσεὺς Περκώσιον ἐξενάριξεν

奥德修斯用青铜长枪杀死了佩尔科特人皮迪特斯，

ἔγχεϊ χαλκείῳ, Τεῦκρος δʼ Ἀρετάονα δῖον.

特乌克罗斯则杀死了高贵的阿雷塔翁。

Ἀντίλοχος δʼ Ἄβληρον ἐνήρατο δουρὶ φαεινῷ

涅斯托尔之子安提洛科斯用闪亮的长枪杀死了阿布勒罗斯，

Νεστορίδης, Ἔλατον δὲ ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·

人众之王阿伽门农则杀死了埃拉托斯；

ναῖε δὲ Σατνιόεντος ἐϋρρείταο παρʼ ὄχθας

他曾居住在流澜秀美的萨特尼奥埃斯河畔，

Πήδασον αἰπεινήν. Φύλακον δʼ ἕλε Λήϊτος ἥρως

在陡峭的培达索斯。英雄雷伊托斯击中了正在逃跑的菲拉科斯；

φεύγοντʼ· Εὐρύπυλος δὲ Μελάνθιον ἐξενάριξεν.

欧律皮洛斯则杀死了墨兰提奥斯。

Ἄδρηστον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος

接着，善于呐喊的梅涅劳斯生擒了

ζωὸν ἕλʼ· ἵππω γάρ οἱ ἀτυζομένω πεδίοιο

阿德拉斯托斯；因为他的马匹在平原上惊慌乱窜，

ὄζῳ ἔνι βλαφθέντε μυρικίνῳ ἀγκύλον ἅρμα

绊在了一棵柽柳的树枝上，折断了弯曲战车

ἄξαντʼ ἐν πρώτῳ ῥυμῷ αὐτὼ μὲν ἐβήτην

车辕的顶端，马儿自己则奔向了

πρὸς πόλιν, ᾗ περ οἱ ἄλλοι ἀτυζόμενοι φοβέοντο,

城邦，正如其他惊恐奔逃的人们那样，

αὐτὸς δʼ ἐκ δίφροιο παρὰ τροχὸν ἐξεκυλίσθη

而他自己则从车座上滚落到车轮旁，

πρηνὴς ἐν κονίῃσιν ἐπὶ στόμα· πὰρ δέ οἱ ἔστη

面朝下趴在尘土里；这时立在他身旁的

Ἀτρεΐδης Μενέλαος ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος.

正是阿特柔斯之子梅涅劳斯，手执长影森森的枪矛。

Ἄδρηστος δʼ ἄρʼ ἔπειτα λαβὼν ἐλίσσετο γούνων·

阿德拉斯托斯随即抱住他的双膝哀求道：

ζώγρει Ἀτρέος υἱέ, σὺ δʼ ἄξια δέξαι ἄποινα·

“阿特柔斯之子啊，饶我一命，你将得到丰厚的赎金；

πολλὰ δʼ ἐν ἀφνειοῦ πατρὸς κειμήλια κεῖται

在我富有的父亲家里，藏有许多财宝，

χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος,

既有青铜，也有黄金，还有精工锻铁，

τῶν κέν τοι χαρίσαιτο⁵ πατὴρ ἀπερείσιʼ ἄποινα

如果我父亲得知我还活着，被带到了

εἴ κεν ἐμὲ ζωὸν πεπύθοιτʼ ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιῶν.

阿开亚人的战船旁，他定会乐意奉上无数的赎金。”

ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθε·

他这样说着，打动了对方胸中的心房；

καὶ δή μιν τάχʼ ἔμελλε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν

梅涅劳斯本已准备将他交给随从，

δώσειν ᾧ θεράποντι καταξέμεν· ἀλλʼ Ἀγαμέμνων

带回阿开亚人的迅疾船队中；然而阿伽门农

ἀντίος ἦλθε θέων, καὶ ὁμοκλήσας ἔπος ηὔδα·

奔跑迎上前来，厉声高呼，开口说道：

ὦ πέπον ὦ Μενέλαε, τί ἢ δὲ σὺ κήδεαι οὕτως

“温和的梅涅劳斯啊，你为何这样怜惜

ἀνδρῶν; ἦ σοὶ ἄριστα πεποίηται⁶ κατὰ οἶκον

这些人？难道特洛伊人在你家里

πρὸς Τρώων; τῶν μή τις ὑπεκφύγοι αἰπὺν ὄλεθρον

做了什么大恩大德的好事吗？愿他们谁也无法逃脱凄惨的毁亡

χεῖράς θʼ ἡμετέρας, μηδʼ ὅν τινα γαστέρι μήτηρ

与我们的大手，即便是母亲腹中

κοῦρον ἐόντα φέροι, μηδʼ ὃς φύγοι, ἀλλʼ ἅμα πάντες

尚未出世的男婴，也绝不能放过，而是所有人

Ἰλίου ἐξαπολοίατʼ ἀκήδεστοι καὶ ἄφαντοι.

都从伊利昂彻底毁灭，无人哀悼，形影全无。”

ὣς εἰπὼν ἔτρεψεν ἀδελφειοῦ φρένας ἥρως

英雄这样说着，用合宜的话语动摇了兄弟的心意；

αἴσιμα παρειπών· ὃ δʼ ἀπὸ ἕθεν ὤσατο χειρὶ

梅涅劳斯用手推开了

ἥρωʼ Ἄδρηστον· τὸν δὲ κρείων Ἀγαμέμνων

英雄阿德拉斯托斯；随后，君王阿伽门农

οὖτα κατὰ λαπάρην· ὃ δʼ ἀνετράπετʼ, Ἀτρεΐδης δὲ

刺穿了他的肋腹；他便向后倒下，阿特柔斯之子则

λὰξ ἐν στήθεσι βὰς ἐξέσπασε μείλινον ἔγχος.

用脚踩住他的胸膛，拔出了梣木长枪。

Νέστωρ δʼ Ἀργείοισιν ἐκέκλετο μακρὸν ἀΰσας·

涅斯托尔大声呼喊，向阿耳戈斯人唤道：

ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος

“朋友们，达奈人的英雄，阿耳斯的侍从们，

μή τις νῦν ἐνάρων ἐπιβαλλόμενος μετόπισθε

此时绝不要有人贪图战利品而留在后方，

语法注6 条

6.1οἰώθη
意为“被留下、孤立”。由于奥林波斯诸神已撤离战场，凡人之间的厮杀（φύλοπις αἰνή）在没有神明干预的情况下“只剩下他们自己”继续进行。
6.2πεδίοιο
空间性格，表示动作发生的范围（“在平原上”）。接下来的 ἰθυνομένων 是属格绝对构文，其逻辑主语为两军的战士们。
6.16τῶν γε
作指示代名词而非关系代名词，在此处起部分属格的作用（“在那些[阿克叙洛斯曾经款待过的]人当中”）。其后由分词 ὑπαντιάσας 来修饰。
6.24σκότιον
形容词中性单数形式在此作副词，意为“在黑暗中”，即“秘密地、作为私生子”。表明其母亲在未公开或不被承认的关系下诞下了他。
6.49χαρίσαιτο
主句由带 κέν（荷马时期的 ἄν）的潜在祈愿语气组成，从句由 εἰ 加上 κέν 与祈愿语气构成。在古典时期的散文中，此类条件句通常仅用 εἰ 配合祈愿语气，但在荷马史诗中，条件从句中也常加入 κέν。它表达了对未来的某种假设性可能。
6.56ἦ σοὶ ἄριστα πεποίηται
字面意思是“特洛伊人确实在你家里对你行了最好的事情吗？”，实际上是极具讽刺意味的反问。阿伽门农通过提醒梅涅劳斯，特洛伊人在其家中犯下的滔天罪行（拐走海伦），来谴责他的软弱和怜悯。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:6.1-6.68