扑灭战船烈火与特洛伊军的溃退｜荷马《伊利亚特》第十六卷第296–368行希腊语原文·中文译文

296

νῆας ἀνὰ γλαφυράς· ὅμαδος δʼ ἀλίαστος ἐτύχθη.

穿过凹陷的战船之间；于是产生了一场无法退避的混乱。

ὡς δʼ ὅτʼ ἀφʼ ὑψηλῆς κορυφῆς ὄρεος μεγάλοιο

正如当从一座大山的高高山峰上，

κινήσῃ πυκινὴν νεφέλην στεροπηγερέτα Ζεύς,

聚集闪电的宙斯移开浓密的云雾，

ἔκ τʼ ἔφανεν πᾶσαι σκοπιαὶ καὶ πρώονες ἄκροι

所有的瞭望台、高峻的山脊

300

καὶ νάπαι, οὐρανόθεν δʼ ἄρʼ ὑπερράγη ἄσπετος αἰθήρ,

和深谷都显露出来，无尽的晴空从天际豁然裂开，

ὣς¹ Δαναοὶ νηῶν μὲν ἀπωσάμενοι δήϊον πῦρ

达奈人也如此，在从船旁驱逐了敌人的烈火之后，

τυτθὸν ἀνέπνευσαν, πολέμου δʼ οὐ γίγνετʼ ἐρωή·

稍微松了一口气，但战争并没有停息；

οὐ γάρ πώ τι Τρῶες ἀρηϊφίλων ὑπʼ Ἀχαιῶν

因为特洛伊人还没有被喜爱阿瑞斯的阿开亚人

προτροπάδην φοβέοντο μελαινάων ἀπὸ νηῶν,

从黑色的战船旁一败涂地地逃跑，

305

ἀλλʼ ἔτʼ ἄρʼ ἀνθίσταντο, νεῶν δʼ ὑπόεικον ἀνάγκῃ.

而是仍然进行抵抗，只是在迫不得已的情况下才从船旁退却。

ἔνθα δʼ ἀνὴρ ἕλεν ἄνδρα κεδασθείσης ὑσμίνης²

在那里，随着战斗的溃散，将领们

ἡγεμόνων. πρῶτος δὲ Μενοιτίου ἄλκιμος υἱὸς

各自击杀对手。首先是墨诺提俄斯那勇敢的儿子，

αὐτίκʼ ἄρα στρεφθέντος Ἀρηϊλύκου βάλε μηρὸν

在阿雷伊鲁科斯刚刚转身时，

ἔγχεϊ ὀξυόεντι, διὰ πρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσε·

用锋利的枪刺中他，使青铜枪尖透体而出；

310

ῥῆξεν δʼ ὀστέον ἔγχος, ὃ δὲ πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ

枪尖碎了骨头，他便向前扑倒在

κάππεσʼ· ἀτὰρ Μενέλαος ἀρήϊος οὖτα Θόαντα

地上。而好战的梅内劳斯刺中了托阿斯，

στέρνον γυμνωθέντα παρʼ ἀσπίδα, λῦσε δὲ γυῖα.

刺中了他那在盾牌旁裸露出来的胸部，使他肢体无力。

Φυλεΐδης δʼ Ἄμφικλον ἐφορμηθέντα δοκεύσας

菲琉斯之子瞅准向他扑来的安菲克洛斯，

ἔφθη ὀρεξάμενος πρυμνὸν σκέλος, ἔνθα πάχιστος

抢先一步刺中了他大腿的根部，那是人体肌肉最厚的地方；

315

μυὼν ἀνθρώπου πέλεται· περὶ δʼ ἔγχεος αἰχμῇ

在枪尖周围，肌腱

νεῦρα διεσχίσθη· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψε.

被割裂了；黑暗遮蔽了他的双眼。

Νεστορίδαι δʼ ὃ μὲν οὔτασʼ Ἀτύμνιον ὀξέϊ δουρὶ

内斯托尔的儿子们中，安提洛科斯用锋利的枪刺中了阿堤姆尼俄斯，

Ἀντίλοχος, λαπάρης δὲ διήλασε χάλκεον ἔγχος·

使得青铜枪尖刺穿了他的胁腹；

ἤριπε δὲ προπάροιθε. Μάρις δʼ αὐτοσχεδὰ δουρὶ

他倒在前面。马里斯见状，因兄弟被杀而发怒，

320

Ἀντιλόχῳ ἐπόρουσε κασιγνήτοιο χολωθεὶς

拿着枪径直冲向安提洛科斯，

στὰς πρόσθεν νέκυος· τοῦ δʼ ἀντίθεος Θρασυμήδης

挡在尸体前；但神一样的色拉叙墨得斯

ἔφθη ὀρεξάμενος πρὶν οὐτάσαι, οὐδʼ ἀφάμαρτεν,

在他能够刺杀之前抢先出手，并未失手，

ὦμον ἄφαρ· πρυμνὸν δὲ βραχίονα δουρὸς ἀκωκὴ

立刻刺中了他的肩膀；枪尖将大臂的肌肉

δρύψʼ ἀπὸ μυώνων, ἀπὸ δʼ ὀστέον ἄχρις ἄραξε·

从肌群上剥离下来，并彻底击碎了骨头；

325

δούπησεν δὲ πεσών, κατὰ δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν.

他倒下发出重响，黑暗遮蔽了他的双眼。

ὣς τὼ μὲν δοιοῖσι κασιγνήτοισι δαμέντε³

这样，这两个人被两兄弟击败，

βήτην εἰς Ἔρεβος Σαρπηδόνος ἐσθλοὶ ἑταῖροι

走向了幽冥，他们是萨尔佩冬的优秀同伴，

υἷες ἀκοντισταὶ Ἀμισωδάρου, ὅς ῥα Χίμαιραν

阿米索达罗斯的擅长投枪的儿子们。正是他养育了

θρέψεν ἀμαιμακέτην πολέσιν κακὸν ἀνθρώποισιν.

难以制服的喀迈拉，给许多人带来了灾难。

330

Αἴας δὲ Κλεόβουλον Ὀϊλιάδης ἐπορούσας

欧伊琉斯之子埃阿斯冲向克勒俄布洛斯，

ζωὸν ἕλε βλαφθέντα κατὰ κλόνον· ἀλλά οἱ αὖθι

在混乱中趁他受困时活捉了他；但就在原地，

λῦσε μένος πλήξας ξίφει αὐχένα κωπήεντι.

他用带柄的宝剑砍击其颈部，夺去了他的生命。

πᾶν δʼ ὑπεθερμάνθη ξίφος αἵματι· τὸν δὲ κατʼ ὄσσε

整把剑都被鲜血染得温热；而在他的双眼上，

ἔλλαβε πορφύρεος θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή.

紫色的死亡和强大的命运攫住了他。

335

Πηνέλεως δὲ Λύκων τε συνέδραμον· ἔγχεσι μὲν γὰρ

佩涅勒俄斯与吕孔冲到了一起；因为在投枪时

ἤμβροτον ἀλλήλων, μέλεον δʼ ἠκόντισαν ἄμφω·

他们彼此错过了，双方都空投了一次；

τὼ δʼ αὖτις ξιφέεσσι συνέδραμον. ἔνθα Λύκων μὲν

于是他们又拔出宝剑冲在一起。在那里，吕孔

ἱπποκόμου κόρυθος φάλον ἤλασεν, ἀμφὶ δὲ καυλὸν

击中了马鬃头盔的尖角，但由于用力过猛，

φάσγανον ἐρραίσθη· ὃ δʼ ὑπʼ οὔατος αὐχένα θεῖνε

他的宝剑在手柄处碎裂了；而佩涅勒俄斯砍中了他耳朵下方的颈部，

340

Πηνέλεως, πᾶν δʼ εἴσω ἔδυ ξίφος, ἔσχεθε δʼ οἶον

整把剑都深深地陷了进去，只剩下皮肤

δέρμα,⁴ παρηέρθη δὲ κάρη, ὑπέλυντο δὲ γυῖα.

连着，头颅耷拉在一边，他的肢体瘫软下来。

Μηριόνης δʼ Ἀκάμαντα κιχεὶς ποσὶ καρπαλίμοισι

梅里奥内斯迈着轻快的步伐追上阿卡玛斯，

νύξʼ ἵππων ἐπιβησόμενον κατὰ δεξιὸν ὦμον·

在他正要登上战车时，刺中了他的右肩；

ἤριπε δʼ ἐξ ὀχέων, κατὰ δʼ ὀφθαλμῶν κέχυτʼ ἀχλύς.

他从战车上摔了下来，迷雾笼罩了他的双眼。

345

Ἰδομενεὺς δʼ Ἐρύμαντα κατὰ στόμα νηλέϊ χαλκῷ

伊多墨纽斯用无情的青铜刺中了埃里马斯的口中；

νύξε· τὸ δʼ ἀντικρὺ δόρυ χάλκεον ἐξεπέρησε

青铜枪尖径直穿透过去，

νέρθεν ὑπʼ ἐγκεφάλοιο, κέασσε δʼ ἄρʼ ὀστέα λευκά·

从脑下穿过，击碎了白色的骨头；

ἐκ δʼ ἐτίναχθεν ὀδόντες, ἐνέπλησθεν δέ οἱ ἄμφω

他的牙齿被震落，双眼

αἵματος ὀφθαλμοί· τὸ δʼ ἀνὰ στόμα καὶ κατὰ ῥῖνας

充满了鲜血；他张大嘴巴，从口中和鼻孔里

350

πρῆσε χανών· θανάτου δὲ μέλαν νέφος ἀμφεκάλυψεν.

喷出鲜血；死亡的黑云将他笼罩。

οὗτοι ἄρʼ ἡγεμόνες Δαναῶν ἕλον ἄνδρα ἕκαστος.

这些达奈人的领袖们，就这样每人击杀了一名对手。

ὡς δὲ λύκοι ἄρνεσσιν ἐπέχραον ἢ ἐρίφοισι

正如凶残的狼群扑向羊羔或山羊，

σίνται ὑπʼ ἐκ μήλων αἱρεύμενοι, αἵ τʼ ἐν ὄρεσσι

从山上的群羊中挑选捕食，那些羊因为

ποιμένος ἀφραδίῃσι διέτμαγεν· οἳ δὲ ἰδόντες

牧人的疏忽而走散；狼群看见了，

355

αἶψα διαρπάζουσιν ἀνάλκιδα θυμὸν ἐχούσας·

立刻将那些生性怯懦的生灵撕碎夺走；

ὣς Δαναοὶ Τρώεσσιν ἐπέχραον· οἳ δὲ φόβοιο

达奈人也这样扑向特洛伊人；特洛伊人

δυσκελάδου μνήσαντο, λάθοντο δὲ θούριδος ἀλκῆς.

想起了凄厉喧嚣的逃亡，忘记了狂热的勇气。

Αἴας δʼ ὃ μέγας αἰὲν ἐφʼ Ἕκτορι χαλκοκορυστῇ

大埃阿斯始终盯着戴青铜盔的赫克托尔，

ἵετʼ ἀκοντίσσαι· ὃ δὲ ἰδρείῃ πολέμοιο

企图向他投枪；但赫克托尔凭借其丰富的战术经验，

360

ἀσπίδι ταυρείῃ κεκαλυμμένος εὐρέας ὤμους

用牛皮盾牌紧紧遮掩住宽阔的双肩，

σκέπτετʼ ὀϊστῶν τε ῥοῖζον καὶ δοῦπον ἀκόντων.

警戒着箭矢的啸叫和标枪的轰鸣。

ἦ μὲν δὴ γίγνωσκε μάχης ἑτεραλκέα νίκην·

他确实已经看出战斗中胜利的天平已偏向另一方；

ἀλλὰ καὶ ὧς ἀνέμιμνε, σάω δʼ ἐρίηρας ἑταίρους.

但即使如此，他依然坚守，并拯救着心爱的同伴。

ὡς δʼ ὅτʼ ἀπʼ Οὐλύμπου νέφος ἔρχεται οὐρανὸν εἴσω

正如当一朵云从奥林匹斯升入天空，

365

αἰθέρος ἐκ δίης, ὅτε τε Ζεὺς λαίλαπα τείνῃ,

离开晴朗的太空，那时宙斯正在伸展暴风雨，

ὣς τῶν ἐκ νηῶν γένετο ἰαχή τε φόβος τε,

战船旁也同样升起了他们的呼喊和恐慌，

οὐδὲ κατὰ μοῖραν πέραον πάλιν. Ἕκτορα δʼ ἵπποι

他们没有按秩序退回去。捷足的骏马

ἔκφερον ὠκύποδες σὺν τεύχεσι, λεῖπε δὲ λαὸν

带着铠甲将赫克托尔带走，而他撇下了特洛伊的军队，

语法注4 条

16.297–300ὡς δʼ ὅτʼ ... ὣς ...
展示从山顶云雾消散、晴空展露的直喻。这里的 κινήσῃ 是虚拟语气（不定过去时），是在由 ὡς δʼ ὅτʼ 引导的史诗直喻中用于表示普遍或重复动作的标准句式。
16.306κεδασθείσης ὑσμίνης
独立属格结构，由阴性单数属格名词 ὑσμίνη 和不定过去时被动分词 κεδασθείσης 构成。它描述了独立于主句主语或宾语的背景情况（“当战斗溃散时”）。
16.326δαμέντε
动词 δάμνημι 的不定过去时被动分词的阳性双数主格形式。它直接指代被击杀的马里斯和阿堤姆尼俄斯“两人”，展示了史诗希腊语中双数（dual）的使用。
16.340ἔσχεθε δʼ οἶον δέρμα
动词 ἔσχεθε（ἔχω 的史诗/诗歌体扩展形式）在此处意为“拉住、留住”。主语是中性名词 δέρμα（皮肤），字面意思是“只有皮肤连着[头颅]”，生动地描绘了头颅几乎被砍断、仅靠皮肉相连的惨烈战死场景。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:16.296-16.368