迪奥墨得斯负伤退却与奥德修斯的苦战｜荷马《伊利亚特》第十一卷第357–423行希腊语原文·中文译文

357

ὄφρα δὲ Τυδεΐδης μετὰ δούρατος ᾤχετʼ ἐρωὴν¹

当提丢斯之子跟随着投出的枪矛轨迹，

τῆλε διὰ προμάχων, ὅθι οἱ καταείσατο γαίης

走向那深深插入大地的最前线远处时，

τόφρʼ Ἕκτωρ ἔμπνυτο, καὶ ἂψ ἐς δίφρον ὀρούσας

在此期间，赫克托尔苏醒过来，他跳上战车，

360

ἐξέλασʼ ἐς πληθύν, καὶ ἀλεύατο κῆρα μέλαιναν.

驶入兵卒的人群中，逃脱了黑色的死难。

δουρὶ δʼ ἐπαΐσσων προσέφη κρατερὸς Διομήδης·

强壮的迪奥墨得斯手持长枪冲上前去，对他喊道：

ἐξ αὖ νῦν ἔφυγες θάνατον κύον· ἦ τέ τοι ἄγχι

“狗一样的东西，你这次又逃脱了死亡；灾难确实

ἦλθε κακόν· νῦν αὖτέ σʼ ἐρύσατο Φοῖβος Ἀπόλλων

已经逼近了你。但这次又是福玻斯·阿波罗救了你，

ᾧ μέλλεις εὔχεσθαι ἰὼν ἐς δοῦπον ἀκόντων.

当你走向枪林弹雨时，你必定会向他祈求。

365

ἦ θήν σʼ ἐξανύω γε καὶ ὕστερον ἀντιβολήσας,

下次我们再相遇时，我一定会结果了你，

εἴ πού τις καὶ ἔμοιγε θεῶν ἐπιτάρροθός ἐστι.

只要神明中也有人作我的帮手。

νῦν αὖ τοὺς ἄλλους ἐπιείσομαι, ὅν κε κιχείω.

现在，我要去追击其他能被我遇上的人。”

ἦ, καὶ Παιονίδην δουρὶ κλυτὸν ἐξενάριζεν.

他说完，便结果了那以枪法闻名的派翁之子。

αὐτὰρ Ἀλέξανδρος Ἑλένης πόσις ἠϋκόμοιο

这时，美发海伦的丈夫亚历山德罗斯，

370

Τυδεΐδῃ ἔπι τόξα τιταίνετο ποιμένι λαῶν,

正向着那人民的牧者提丢斯之子拉开弓箭。

στήλῃ κεκλιμένος ἀνδροκμήτῳ ἐπὶ τύμβῳ

他倚靠在达耳达诺斯之子、古老的部族长者伊罗斯

Ἴλου Δαρδανίδαο, παλαιοῦ δημογέροντος.

那人工筑成的陵墓石碑旁。

ἤτοι ὃ μὲν θώρηκα Ἀγαστρόφου ἰφθίμοιο

迪奥墨得斯当时正从强悍的阿加斯特罗波斯胸前剥下

αἴνυτʼ ἀπὸ στήθεσφι παναίολον ἀσπίδα τʼ ὤμων

那闪亮的胸甲，并从其双肩剥下盾牌

375

καὶ κόρυθα βριαρήν· ὃ δὲ τόξου πῆχυν ἄνελκε

和沉重的头盔；而帕里斯则拉满弓弦，

καὶ βάλεν, οὐδʼ ἄρα μιν ἅλιον βέλος ἔκφυγε χειρός,

射出一箭。那箭并没有虚发，没有从他手中白白溜走，

ταρσὸν δεξιτεροῖο ποδός· διὰ δʼ ἀμπερὲς ἰὸς

射中了迪奥墨得斯右脚的脚背；箭矢穿透过去，

ἐν γαίῃ κατέπηκτο· ὃ δὲ μάλα ἡδὺ γελάσσας

插在泥土中。帕里斯极其得意地大笑着，

ἐκ λόχου ἀμπήδησε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·

从埋伏处跳了出来，口出狂言：

380

βέβληαι οὐδʼ ἅλιον βέλος ἔκφυγεν· ὡς ὄφελόν² τοι

“你中箭了！我的箭没有虚发！要是我能

νείατον ἐς κενεῶνα βαλὼν ἐκ θυμὸν ἑλέσθαι.

射中你小腹的深处，夺走你的性命该有多好。

οὕτω κεν καὶ Τρῶες ἀνέπνευσαν κακότητος,

这样特洛伊人也能从灾难中喘过气来，

οἵ τέ σε πεφρίκασι λέονθʼ ὡς μηκάδες αἶγες.

他们现在怕你，就像咩咩叫的羊群怕狮子一样。”

τὸν δʼ οὐ ταρβήσας προσέφη κρατερὸς Διομήδης·

强壮的迪奥墨得斯毫无惧色地对他说：

385

τοξότα λωβητὴρ κέρᾳ ἀγλαὲ παρθενοπῖπα

“弓箭手、无赖、以弓角自夸的窥女之徒！

εἰ μὲν δὴ ἀντίβιον σὺν τεύχεσι πειρηθείης,

如果你敢身披铠甲，与我正面交锋，

οὐκ ἄν τοι χραίσμῃσι βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί·

你的弓和密集的箭矢绝救不了你。

νῦν δέ μʼ ἐπιγράψας ταρσὸν ποδὸς εὔχεαι αὔτως.

如今你只是擦伤了我的脚背，就在那里空自夸耀。

οὐκ ἀλέγω, ὡς εἴ με γυνὴ βάλοι ἢ πάϊς ἄφρων·

我根本不在乎，就像被女人或无知的小儿射中一样；

390

κωφὸν γὰρ βέλος ἀνδρὸς ἀνάλκιδος οὐτιδανοῖο.

因为无能、无用之辈的箭是软弱无力的。

ἦ τʼ ἄλλως ὑπʼ ἐμεῖο, καὶ εἴ κʼ ὀλίγον περ ἐπαύρῃ,³

但我的武器却截然不同，即便只是稍微碰触，

ὀξὺ βέλος πέλεται, καὶ ἀκήριον αἶψα τίθησι.

它也是锋利的，能瞬间令人丧命。

τοῦ δὲ γυναικὸς μέν τʼ ἀμφίδρυφοί εἰσι παρειαί,

那人的妻子脸上会因悲伤而抓出血痕，

παῖδες δʼ ὀρφανικοί· ὃ δέ θʼ αἵματι γαῖαν ἐρεύθων

孩子们将成为孤儿；而他自己，则用鲜血染红大地

395

πύθεται, οἰωνοὶ δὲ περὶ πλέες ἠὲ γυναῖκες.

腐烂而去，围着他的飞鸟比女人还要多。”

ὣς φάτο, τοῦ δʼ Ὀδυσεὺς δουρικλυτὸς ἐγγύθεν ἐλθὼν

他这样说，枪法闻名的奥德修斯便走近前来，

ἔστη πρόσθʼ· ὃ δʼ ὄπισθε καθεζόμενος βέλος ὠκὺ

挡在他的身前；迪奥墨得斯坐在他身后，迅速

ἐκ ποδὸς ἕλκʼ, ὀδύνη δὲ διὰ χροὸς ἦλθʼ ἀλεγεινή.

从脚上拔出那支飞箭，一阵剧痛传遍全身。

ἐς δίφρον δʼ ἀνόρουσε, καὶ ἡνιόχῳ ἐπέτελλε

他跃上战车，命令驭手

400

νηυσὶν ἔπι γλαφυρῇσιν ἐλαυνέμεν· ἤχθετο γὰρ κῆρ.

驾车驶向中空的船只；因为他心怀痛楚。

οἰώθη δʼ Ὀδυσεὺς δουρὶ κλυτός, οὐδέ τις αὐτῷ

枪法闻名的奥德修斯孤身一人留下了，没有一个

Ἀργείων παρέμεινεν, ἐπεὶ φόβος ἔλλαβε πάντας·

阿耳戈斯人留在他身边，因为恐惧笼罩了所有人。

ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·

他感到愤懑，对自己那高傲的心灵说道：

ὤ μοι ἐγὼ τί πάθω; μέγα μὲν κακὸν αἴ κε φέβωμαι

“悲哉，我将如何是好？如果因为害怕人群而

405

πληθὺν ταρβήσας· τὸ δὲ ῥίγιον αἴ κεν ἁλώω

逃跑，那是极大的耻辱；但若是孤身一人

μοῦνος· τοὺς δʼ ἄλλους Δαναοὺς ἐφόβησε Κρονίων.

被擒，则更加可怕；而其他达奈人已经被克罗诺斯之子惊退。

ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;

可是，我的心为何要纠结于这些事情呢？

οἶδα γὰρ ὅττι κακοὶ μὲν ἀποίχονται πολέμοιο,

因为我知道，胆小鬼才会逃避战争，

ὃς δέ κʼ ἀριστεύῃσι μάχῃ ἔνι τὸν δὲ μάλα χρεὼ

但凡是在战斗中杰出的人，他必定要

410

ἑστάμεναι κρατερῶς, ἤ τʼ ἔβλητʼ ἤ τʼ ἔβαλʼ ἄλλον.

顽强地挺立，无论是被击中，还是击中别人。”

εἷος ὃ ταῦθʼ ὥρμαινε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,

正当他心中如此思量时，

τόφρα δʼ ἐπὶ Τρώων στίχες ἤλυθον ἀσπιστάων,

手持盾牌的特洛伊人的队伍已经逼近，

ἔλσαν δʼ ἐν μέσσοισι, μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες.⁴

将他围在中间，把一个灾星（奥德修斯）置于他们自己当中。

ὡς δʼ ὅτε κάπριον ἀμφὶ κύνες θαλεροί τʼ αἰζηοὶ

宛如猎犬和强壮的青年

415

σεύωνται, ὃ δέ τʼ εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο

包围一头野猪，野猪从深林中走出来，

θήγων λευκὸν ὀδόντα μετὰ γναμπτῇσι γένυσσιν,

在弯曲的颌骨间磨砺着白色的獠牙，

ἀμφὶ δέ τʼ ἀΐσσονται, ὑπαὶ δέ τε κόμπος ὀδόντων

他们在它周围扑袭，在它脚下獠牙发出咯咯声，

γίγνεται, οἳ δὲ μένουσιν ἄφαρ δεινόν περ ἐόντα,

但即使它十分可怕，他们依然坚守在原地；

ὥς ῥα τότʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα Διῒ φίλον ἐσσεύοντο

同样，特洛伊人那时也包围了深受宙斯钟爱的奥德修斯。

420

Τρῶες· ὃ δὲ πρῶτον μὲν ἀμύμονα Δηϊοπίτην

而他首先用尖锐的长枪

οὔτασεν ὦμον ὕπερθεν ἐπάλμενος ὀξέϊ δουρί,

跃向无可挑剔的德伊奥皮特斯，刺伤了他的肩膀上方，

αὐτὰρ ἔπειτα Θόωνα καὶ Ἔννομον ἐξενάριξε.

随后又结果了托翁和恩诺莫斯。

Χερσιδάμαντα δʼ ἔπειτα καθʼ ἵππων ἀΐξαντα

接着是赫尔西达马斯，当他从战车上跳下来时，……

语法注4 条

11.357ᾤχετʼ ἐρωὴν
ᾤχετο 是 ᾤχομαι（离去、前往）的未完成过去时。ἐρωήν 意为“（枪矛的）冲力、飞行轨迹”，在此作为方向状语或同族宾格，意为“跟随着枪矛飞去的方向”。后文的 καταείσατο 是 κατά 和 εἴδομαι（显现、似乎，在此意为“扎入”）的复合动词不定过去时中动态第三人称单数，γαίης 是部分属格，意为“（扎入）大地之中”。
11.380ὡς ὄφελόν
ὄφελον（源自 ὀφείλω“欠、有义务”的不定过去时）由 ὡς（或 αἴθε）引导，用于表示过去无法实现的愿望（“要是……就好了”）。此处它与动词不定式 ἑλέσθαι（第381行）连用，意为“要是当时夺走了你的性命该有多好”。
11.391εἴ κʼ ὀλίγον περ ἐπαύρῃ
εἴ κε (εἴ κʼ) 搭配虚拟语气 ἐπαύρῃ（ἐπαυρίσκω“触碰、享有”的不定过去时中动态第三人称单数），表示一般性条件（“即使只是稍微碰触到”）。主句 ὀξὺ βέλος πέλεται（第392行）使用现在时直陈语气，以陈述普遍真理。
11.413μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες
πῆμα（灾难、祸害）在此指代奥德修斯本人。特洛伊人将他围在中间（ἔλσαν ἐν μέσσοισι），但这种“包围”行为本身，无异于在他们自己内部安放了一个“祸星”。因此，分词短语 μετὰ σφίσι πῆμα τιθέντες（“在他们自己中间安放了灾祸”）带有强烈的讽刺意味。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（2 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处

urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:11.357-11.423