彻夜难眠的阿伽门农与墨涅拉奥斯之会｜荷马《伊利亚特》第十卷第1–74行希腊语原文·中文译文

ἄλλοι μὲν παρὰ νηυσὶν ἀριστῆες Παναχαιῶν

全阿开亚人的其他首领们，在船只旁

εὗδον παννύχιοι μαλακῷ δεδμημένοι ὕπνῳ·

整夜安睡，为温柔的睡眠所征服；

ἀλλʼ οὐκ Ἀτρεΐδην Ἀγαμέμνονα ποιμένα λαῶν

然而，阿特柔斯之子、众民的牧者阿伽门农，

ὕπνος ἔχε γλυκερὸς πολλὰ φρεσὶν ὁρμαίνοντα.

甘美的睡眠未能将他留住，因他心中正思虑万千。

ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀστράπτῃ¹ πόσις Ἥρης ἠϋκόμοιο

犹如秀发赫拉的丈夫闪耀起雷电，

τεύχων ἢ πολὺν ὄμβρον ἀθέσφατον ἠὲ χάλαζαν

或是降下无边无际的大雨，或是雹灾，

ἢ νιφετόν, ὅτε πέρ τε χιὼν ἐπάλυνεν ἀρούρας,

或是大雪——那时雪花正洒满田野，

ἠέ ποθι πτολέμοιο μέγα στόμα πευκεδανοῖο,

或是开启苦难战争的巨大巨口，

ὣς πυκίνʼ ἐν στήθεσσιν ἀνεστενάχιζʼ Ἀγαμέμνων

阿伽门农也这样在胸中频频叹息，

νειόθεν ἐκ κραδίης, τρομέοντο δέ οἱ φρένες ἐντός.

叹自心底，他的内心也在颤抖。

ἤτοι ὅτʼ ἐς πεδίον τὸ Τρωϊκὸν ἀθρήσειε,

每当他望向特洛伊平原，

θαύμαζεν πυρὰ πολλὰ τὰ καίετο Ἰλιόθι πρὸ

便对伊利翁战前燃起的熊熊篝火惊叹不已，

αὐλῶν συρίγγων τʼ ἐνοπὴν ὅμαδόν τʼ ἀνθρώπων.

还有长笛和排箫的齐奏，以及人声的嘈杂。

αὐτὰρ ὅτʼ ἐς νῆάς τε ἴδοι καὶ λαὸν Ἀχαιῶν,

而当他望向船只和阿开亚的军队时，

πολλὰς ἐκ κεφαλῆς προθελύμνους ἕλκετο χαίτας

他便从头上连根拔下大把头发，

ὑψόθʼ ἐόντι Διί, μέγα δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ.

献给高居上天的宙斯，他那高贵的心也发出沉重的呻吟。

ἥδε δέ οἱ κατὰ θυμὸν ἀρίστη φαίνετο βουλὴ

在他的心目中，这似乎是最好的计策：

Νέστορʼ ἔπι πρῶτον Νηλήϊον ἐλθέμεν ἀνδρῶν,

先去找那人间豪杰、涅琉斯之子涅斯托尔，

εἴ τινά οἱ σὺν μῆτιν ἀμύμονα τεκτήναιτο,

看能否与他共同商讨出一条绝妙的计策，

ἥ τις ἀλεξίκακος πᾶσιν Δαναοῖσι γένοιτο.

能为所有的达奈人消灾辟邪。

ὀρθωθεὶς δʼ ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα,

他翻身坐起，在胸前穿上长衫，

ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,

在光洁的双脚上系好美丽的凉鞋，

ἀμφὶ δʼ ἔπειτα δαφοινὸν ἑέσσατο δέρμα λέοντος

接着披上一张红褐色的狮皮，

αἴθωνος μεγάλοιο ποδηνεκές, εἵλετο δʼ ἔγχος.

那皮毛巨大斑斓、直垂到脚面；随后他拿起了长枪。

ὣς δʼ αὔτως Μενέλαον ἔχε τρόμος· οὐδὲ γὰρ αὐτῷ

同样地，恐惧也罩着墨涅拉奥斯；因为连他自己

ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἐφίζανε· μή τι πάθοιεν

眼睑上也未曾落下睡眠，他深恐出事，唯恐阿耳戈斯人

Ἀργεῖοι, τοὶ δὴ ἕθεν εἵνεκα πουλὺν ἐφʼ ὑγρὴν

他们正是为了他的缘故，越过辽阔的汪洋，

ἤλυθον ἐς Τροίην πόλεμον θρασὺν ὁρμαίνοντες.

来到特洛伊，筹划这场凶险的战争。

παρδαλέῃ μὲν πρῶτα μετάφρενον εὐρὺ κάλυψε

他先用一张斑驳的豹皮遮住宽阔的后背，

ποικίλῃ, αὐτὰρ ἐπὶ στεφάνην κεφαλῆφιν ἀείρας

以斑斓的豹皮。随后抬起一顶青铜头盔

θήκατο χαλκείην, δόρυ δʼ εἵλετο χειρὶ παχείῃ.

戴在头上，用粗壮的手握住一柄长枪。

βῆ δʼ ἴμεν ἀνστήσων ὃν ἀδελφεόν, ὃς μέγα πάντων

他举步前去唤醒他的兄长，那位在所有

Ἀργείων ἤνασσε, θεὸς δʼ ὣς τίετο δήμῳ.

阿耳戈斯人中享有至高权力、被民众奉若神明的人。

τὸν δʼ εὗρʼ ἀμφʼ ὤμοισι τιθήμενον ἔντεα καλὰ

他在船尾旁找到了他，他正把精美的铠甲

νηῒ πάρα πρύμνῃ· τῷ δʼ ἀσπάσιος γένετʼ ἐλθών.

披上肩膀；见他到来，兄长心中十分欣喜。

τὸν πρότερος προσέειπε βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·

长于呐喊的墨涅拉奥斯先开口说道：

τίφθʼ οὕτως ἠθεῖε κορύσσεαι; ἦ τινʼ ἑταίρων

“亲爱的哥哥，你为何如此全副武装？难道你是在督促

ὀτρυνέεις Τρώεσσιν ἐπίσκοπον; ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς

哪位同伴去当特洛伊人的探子吗？但我却极其

δείδω μὴ οὔ τίς τοι ὑπόσχηται τόδε ἔργον

担忧，唯恐没人向你承诺承接这桩差事，

ἄνδρας δυσμενέας σκοπιαζέμεν οἶος ἐπελθὼν

只身一人前去打探敌方的虚实，

νύκτα διʼ ἀμβροσίην· μάλα τις θρασυκάρδιος ἔσται.

在这神圣的夜色中；那人必须是个胆大包天之辈。”

τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη κρείων Ἀγαμέμνων·

主帅阿伽门农回答他说道：

χρεὼ βουλῆς ἐμὲ καὶ σὲ διοτρεφὲς ὦ Μενέλαε

“你我都需要一条良策，神育的墨涅拉奥斯啊，

κερδαλέης, ἥ τίς κεν ἐρύσσεται ἠδὲ σαώσει

需要一条巧妙的计策来保护和挽救

Ἀργείους καὶ νῆας, ἐπεὶ Διὸς ἐτράπετο φρήν.

阿耳戈斯人和船只，因为宙斯的心意已经转变。

Ἑκτορέοις ἄρα μᾶλλον ἐπὶ φρένα θῆχʼ ἱεροῖσιν·

看来，他更倾心于赫克托尔的神圣祭献；

οὐ² γάρ πω ἰδόμην, οὐδʼ ἔκλυον αὐδήσαντος

因为我从未见过，也未曾听任何人说过，

ἄνδρʼ ἕνα τοσσάδε μέρμερʼ ἐπʼ ἤματι μητίσασθαι,

有哪一个凡人能在一天之内筹划出如此多的惊天大难，

ὅσσʼ Ἕκτωρ ἔρρεξε Διῒ φίλος υἷας Ἀχαιῶν

就像宙斯所眷顾的赫克托尔对阿开亚的子孙们所做的那样，

αὔτως, οὔτε θεᾶς υἱὸς φίλος οὔτε θεοῖο.

凭他一己之力，而他既非女神之子，亦非神明后裔。

ἔργα δʼ ἔρεξʼ ὅσα φημὶ μελησέμεν Ἀργείοισι

他所建立的战绩，我敢说会让阿耳戈斯人记住

δηθά τε καὶ δολιχόν· τόσα γὰρ κακὰ μήσατʼ Ἀχαιούς.

很久很远；他给阿开亚人造成了如此深重的灾难。

ἀλλʼ ἴθι νῦν Αἴαντα καὶ Ἰδομενῆα κάλεσσον

但现在快去，召唤埃阿斯和伊多墨纽斯，

ῥίμφα θέων παρὰ νῆας· ἐγὼ δʼ ἐπὶ Νέστορα δῖον

沿着船只快跑；而我将去找那神圣的涅斯托尔，

εἶμι, καὶ ὀτρυνέω ἀνστήμεναι, αἴ κʼ ἐθέλῃσιν

催促他起身，看他是否愿意

ἐλθεῖν ἐς φυλάκων ἱερὸν τέλος ἠδʼ ἐπιτεῖλαι.

前往守卫的神圣前哨并向他们下达命令。

κείνῳ γάρ κε μάλιστα πιθοίατο· τοῖο γὰρ υἱὸς

因为守卫们最听他的话，毕竟他的儿子

σημαίνει φυλάκεσσι καὶ Ἰδομενῆος ὀπάων

正统领着守卫，还有伊多墨纽斯的随从

Μηριόνης· τοῖσιν γὰρ ἐπετράπομέν γε μάλιστα.

梅里奥内斯；因为我们最信任他们，将此任托付。”

τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα βοὴν ἀγαθὸς Μενέλαος·

长于呐喊的墨涅拉奥斯接着回答他说道：

πῶς γάρ μοι μύθῳ ἐπιτέλλεαι ἠδὲ κελεύεις;

“那么，你对我有何训示和吩咐？

αὖθι μένω μετὰ τοῖσι δεδεγμένος εἰς ὅ κεν ἔλθῃς,

我是留在那里和他们一起等候你来，

ἦε θέω μετὰ σʼ αὖτις, ἐπὴν εὖ τοῖς ἐπιτείλω;

还是在对他们作了交代之后，再跑回来找你？”

τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων,

众民的国王阿伽门农回答他说道：

αὖθι μένειν, μή πως ἀβροτάξομεν³ ἀλλήλοιιν

“留在那里，免得我们彼此错过了路，

ἐρχομένω· πολλαὶ γὰρ ἀνὰ στρατόν εἰσι κέλευθοι.

在我们走的时候；因为营帐之中道路纵横。

φθέγγεο δʼ ᾗ κεν ἴῃσθα καὶ ἐγρήγορθαι ἄνωχθι

你走到哪里，就高声呼喊，吩咐他们保持清醒，

πατρόθεν ἐκ γενεῆς ὀνομάζων ἄνδρα ἕκαστον

按他们父辈的族系，唤出每个人的名字，

πάντας κυδαίνων· μηδὲ μεγαλίζεο θυμῷ,

对所有人都要表示敬重；切不可心存傲慢，

ἀλλὰ καὶ αὐτοί περ πονεώμεθα· ὧδέ που ἄμμι

我们也当亲历其劳；我想，正是这样，

Ζεὺς ἐπὶ γιγνομένοισιν ἵει κακότητα βαρεῖαν.

宙斯在我们一降生时便降下了沉重的灾难。”

ὣς εἰπὼν ἀπέπεμπεν ἀδελφεὸν εὖ ἐπιτείλας·

他说完，便仔细叮嘱后打发走了兄弟；

αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰέναι μετὰ Νέστορα ποιμένα λαῶν·

随后他自己朝众民的牧者涅斯托尔那儿走去。

τὸν δʼ εὗρεν παρά τε κλισίῃ καὶ νηῒ μελαίνῃ

他发现涅斯托尔正待在营帐和黑色船只旁，

语法注3 条

10.5ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀστράπτῃ
这是一个由 ὡς δʼ ὅτʼ 做出假设并以 ὣς 呼应的长喻。虚拟语气 ἀστράπτῃ 与 ἄν 连用，表示普遍或假设性的状况，强调自然现象的反复发生。
10.39δείδω μὴ οὐ
紧跟在表示担忧的动词 δείδω 之后的 μὴ οὐ 表示强烈的担忧（双重否定），即“唯恐某事不发生”。其后接虚拟语气 ὑπόσχηται。
10.65ἀβροτάξομεν
过去时虚拟语气主动语态第一人称复数。这是荷马方言特有的短元音（ο）虚拟语气，用以代替标准的 ἀβροτάξωμεν。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:10.1-10.74