← 荷马

伊利亚特

§1.1-1.69

阿波罗降下瘟疫与阿基琉斯召集军会

在阿开亚军营中爆发瘟疫之际，阿基琉斯召集大会，并提议向先知或祭司请教以查明阿波罗发怒的原因。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

μῆνιν ἄειδε θεὰ Πηληϊάδεω Ἀχιλῆος

女神啊，请歌唱佩琉斯之子阿基琉斯的愤怒，

οὐλομένην, ἣ μυρίʼ Ἀχαιοῖς ἄλγεʼ ἔθηκε,

这愤怒带来了毁灭，给阿开亚人造成了无数的苦难，

πολλὰς δʼ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προΐαψεν

它把无数英雄强健的灵魂送往哈得斯的冥界，

ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν

而让他们自己成为犬只的猎物

5

οἰωνοῖσί τε πᾶσι, Διὸς δʼ ἐτελείετο βουλή,1

以及百鸟的食粮——宙斯的意志借此得以实现——

ἐξ οὗ δὴ τὰ πρῶτα διαστήτην ἐρίσαντε

自从最初他们两人在争吵中决裂，

Ἀτρεΐδης τε ἄναξ ἀνδρῶν καὶ δῖος Ἀχιλλεύς.

那统领群雄的阿特柔斯之子与高贵的阿基琉斯。

τίς τʼ ἄρ σφωε θεῶν ἔριδι ξυνέηκε μάχεσθαι;

究竟是哪位神明促使他们两人在争执中开战？

Λητοῦς καὶ Διὸς υἱός· ὃ γὰρ βασιλῆϊ χολωθεὶς

是勒托与宙斯之子。因为他对国王动怒，

10

νοῦσον ἀνὰ στρατὸν ὄρσε κακήν, ὀλέκοντο δὲ λαοί,

在军中降下恶性的瘟疫，致使人民纷纷死去，

οὕνεκα τὸν Χρύσην ἠτίμασεν ἀρητῆρα

因为阿特柔斯之子侮辱了祭司克律塞斯。

Ἀτρεΐδης· ὃ γὰρ ἦλθε θοὰς ἐπὶ νῆας Ἀχαιῶν

他来到阿开亚人疾驰的船只旁，

λυσόμενός τε θύγατρα φέρων τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα,

为了赎回他的女儿，带来了无数的赎金，

στέμματʼ ἔχων ἐν χερσὶν ἑκηβόλου Ἀπόλλωνος

手中拿着远射神阿波罗的冠冕，

15

χρυσέῳ ἀνὰ σκήπτρῳ, καὶ λίσσετο πάντας Ἀχαιούς,

系在黄金的权杖上，并向所有的阿开亚人恳求，

Ἀτρεΐδα δὲ μάλιστα δύω, κοσμήτορε λαῶν·

尤其是向两位阿特柔斯之子，人民的统帅。

Ἀτρεΐδαι τε καὶ ἄλλοι ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοί,

“阿特柔斯之子们，以及其他胫甲精美的阿开亚人，

ὑμῖν μὲν θεοὶ δοῖεν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες

愿住在奥林匹斯宫殿的神明们保佑你们

ἐκπέρσαι Πριάμοιο πόλιν, εὖ δʼ οἴκαδʼ ἱκέσθαι·

毁灭普里阿摩斯的城邦，并平安返回家园；

20

παῖδα δʼ ἐμοὶ λύσαιτε φίλην, τὰ δʼ ἄποινα δέχεσθαι,2

但请释放我亲爱的女儿，并接受这些赎金，

ἁζόμενοι Διὸς υἱὸν ἑκηβόλον Ἀπόλλωνα.

敬畏宙斯之子、远射神阿波罗。”

ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐπευφήμησαν Ἀχαιοὶ

这时，所有其他阿开亚人都高声赞同，

αἰδεῖσθαί θʼ ἱερῆα καὶ ἀγλαὰ δέχθαι ἄποινα·

主张尊重祭司并接受丰厚的赎金；

ἀλλʼ οὐκ Ἀτρεΐδῃ Ἀγαμέμνονι ἥνδανε θυμῷ,

但这并不合乎阿特柔斯之子阿伽门农的心意，

25

ἀλλὰ κακῶς ἀφίει, κρατερὸν δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλε·

他反而粗暴地将他赶走，并下达了严厉的敕令：

μή σε γέρον κοίλῃσιν ἐγὼ παρὰ νηυσὶ κιχείω

“老头，别让我在中空的船只旁撞见你，

ἢ νῦν δηθύνοντʼ ἢ ὕστερον αὖτις ἰόντα,

不管是现在拖延不走，还是以后再次折返，

μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ3 σκῆπτρον καὶ στέμμα θεοῖο·

否则神明的权杖和冠冕也将对你无济于事。

τὴν δʼ ἐγὼ οὐ λύσω· πρίν μιν καὶ γῆρας ἔπεισιν

我绝不释放她。在她变老之前，

30

ἡμετέρῳ ἐνὶ οἴκῳ ἐν Ἄργεϊ τηλόθι πάτρης

在我们位于阿尔戈斯的家中，远离她的祖国，

ἱστὸν ἐποιχομένην καὶ ἐμὸν λέχος ἀντιόωσαν·4

她将织布并陪伴我的床榻。

ἀλλʼ ἴθι μή μʼ ἐρέθιζε σαώτερος ὥς κε νέηαι.

快走，不要激怒我，这样你才能更安全地离开。”

ὣς ἔφατʼ, ἔδεισεν δʼ ὃ γέρων καὶ ἐπείθετο μύθῳ·

他这样说，老人便害怕并顺从了他的话。

βῆ δʼ ἀκέων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης·

他默默地沿着波涛汹涌的海岸走去；

35

πολλὰ δʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε κιὼν ἠρᾶθʼ ὁ γεραιὸς

走到远处，老人便一遍又一遍地祈求

Ἀπόλλωνι ἄνακτι, τὸν ἠΰκομος τέκε Λητώ·

阿波罗王，即秀发勒托所生的那一位：

κλῦθί μευ ἀργυρότοξʼ, ὃς Χρύσην ἀμφιβέβηκας

“请听我祈祷，银弓之神，你守护着克律塞

Κίλλαν τε ζαθέην Τενέδοιό τε ἶφι ἀνάσσεις,

和神圣的基拉，并强力统治着特涅多斯，

Σμινθεῦ εἴ ποτέ τοι χαρίεντʼ ἐπὶ νηὸν ἔρεψα,

斯明透斯啊，如果我曾为你盖过悦目的神殿，

40

ἢ εἰ δή ποτέ τοι κατὰ πίονα μηρίʼ ἔκηα

或者如果我曾为你焚烧过公牛和山羊的

ταύρων ἠδʼ αἰγῶν, τὸ δέ μοι κρήηνον ἐέλδωρ·

肥美的大腿骨，请满足我的这个心愿：

τίσειαν Δαναοὶ ἐμὰ δάκρυα σοῖσι βέλεσσιν.

让达奈人因你的箭矢而为我的眼泪付出代价。”

ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος, τοῦ δʼ ἔκλυε Φοῖβος Ἀπόλλων,

他这样祈祷，福玻斯·阿波罗听见了他的祈求，

βῆ δὲ κατʼ Οὐλύμποιο καρήνων χωόμενος κῆρ,

他心怀愤怒，从奥林匹斯的峰峦上走下，

45

τόξʼ ὤμοισιν ἔχων ἀμφηρεφέα τε φαρέτρην·

肩上背着弓和两端封闭的箭袋；

ἔκλαγξαν δʼ ἄρʼ ὀϊστοὶ ἐπʼ ὤμων χωομένοιο,

随着这位愤怒之神的移动，肩上的箭矢

αὐτοῦ κινηθέντος· ὃ δʼ ἤϊε νυκτὶ ἐοικώς.

发出铿锵之声；他像黑夜一样前行。

ἕζετʼ ἔπειτʼ ἀπάνευθε νεῶν, μετὰ δʼ ἰὸν ἕηκε·

接着，他坐在远离船只的地方，放出了箭矢；

δεινὴ δὲ κλαγγὴ γένετʼ ἀργυρέοιο βιοῖο·

银弓发出了可怕的鸣响。

50

οὐρῆας μὲν πρῶτον ἐπῴχετο καὶ κύνας ἀργούς,

他首先袭击了骡子和矫捷的猎犬，

αὐτὰρ ἔπειτʼ αὐτοῖσι βέλος ἐχεπευκὲς ἐφιεὶς

接着，又向人们射出了带毒的利箭，

βάλλʼ· αἰεὶ δὲ πυραὶ νεκύων καίοντο θαμειαί.

不断射击；死者的火葬堆接连不断地燃烧着。

ἐννῆμαρ μὲν ἀνὰ στρατὸν ᾤχετο κῆλα θεοῖο,

九天之中，神明的箭矢在军中四处飞射，

τῇ δεκάτῃ δʼ ἀγορὴν δὲ καλέσσατο λαὸν Ἀχιλλεύς·

第十天，阿基琉斯召集人民举行集会；

55

τῷ γὰρ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη·

因为白臂女神赫拉把这想法放入了他的心中，

κήδετο γὰρ Δαναῶν, ὅτι ῥα θνήσκοντας ὁρᾶτο.

她关爱着达奈人，因为她看见他们正在死去。

οἳ δʼ ἐπεὶ οὖν ἤγερθεν ὁμηγερέες τε γένοντο,

因此，当他们聚集并齐聚一堂时，

τοῖσι δʼ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·

神行无忌的阿基琉斯站起来，向他们说道：

Ἀτρεΐδη νῦν ἄμμε παλιμπλαγχθέντας ὀΐω

“阿特柔斯之子啊，我想我们现在不得不四处漂泊，

60

ἂψ ἀπονοστήσειν, εἴ κεν θάνατόν γε φύγοιμεν,

重新踏上归途，如果我们还能逃脱死亡的话，

εἰ δὴ ὁμοῦ πόλεμός τε δαμᾷ καὶ λοιμὸς Ἀχαιούς·

如果战争与瘟疫同时在击垮阿开亚人。

ἀλλʼ ἄγε δή τινα μάντιν ἐρείομεν ἢ ἱερῆα

但是，来吧，让我们去请教某位先知或祭司，

ἢ καὶ ὀνειροπόλον, καὶ γάρ τʼ ὄναρ ἐκ Διός ἐστιν,

或者是解梦者——因为梦也是来自宙斯——

ὅς κʼ εἴποι ὅ τι τόσσον ἐχώσατο Φοῖβος Ἀπόλλων,

由他来告诉我们，为何福玻斯·阿波罗如此愤怒，

65

εἴτʼ ἄρʼ ὅ γʼ εὐχωλῆς5 ἐπιμέμφεται ἠδʼ ἑκατόμβης,

他是在责怪我们的誓愿不周，还是百牛大祭有失，

αἴ κέν πως ἀρνῶν κνίσης αἰγῶν τε τελείων

是否他或许愿意接受羊羔和无瑕山羊的脂香，

βούλεται ἀντιάσας ἡμῖν ἀπὸ λοιγὸν ἀμῦναι.

从而为我们驱散这场瘟疫。”

ἤτοι ὅ γʼ ὣς εἰπὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοῖσι δʼ ἀνέστη

他这样说完便坐下了；在他们之中站起来的

Κάλχας Θεστορίδης οἰωνοπόλων ὄχʼ ἄριστος,

是特斯托之子卡尔卡斯，最杰出的鸟卜者，

语法注5 条
  1. 1.5Διὸς δʼ ἐτελείετο βουλή

    意为“宙斯的意志逐渐得以实现”。未完成过去时 ἐτελείετο 表达了在这一系列悲剧性事件（愤怒和随后的死亡）的背后，宙斯的计划正处于持续进行并逐步实现的过程。

  2. 1.20δέχεσθαι

    通过连词 δέ 与祈愿希求法动词 λύσαιτε（“愿你们释放”）并列，此处的不定式用作命令（命令不定式，infinitivus pro imperativo）。

  3. 1.28μή νύ τοι οὐ χραίσμῃ

    这是一个不带主句的独立 μή 接虚拟式结构，表示担忧或警告。否定词 οὐ 的加入构成双重否定结构，意为“以免（权杖和冠冕）对你毫无用处”或“免得它们帮不上你”。

  4. 1.31ἀντιόωσαν

    动词 ἀντιάω 的现在分词（史诗变形），在此语境中意为“分享我的床榻”或“侍奉我的床铺”。在早期希腊史诗中，分享床榻的婉转表达和整理床铺的具体劳动这两种解释均成立，但它显然反映了她作为阿伽门农侍妾的身份。

  5. 1.65εὐχωλῆς

    表示责怪的动词 ἐπιμέμφεται（“责怪、怪罪”）支配着表示原因的属格 εὐχωλῆς（“誓愿”）和 ἑκατόμβης（“百牛大祭”），说明神明不满的原因。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-23 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:greekLit:tlg0012.tlg001.humanitext-grc2:1.1-1.69