俄瑞斯忒斯归国与复仇计划的制定｜索福克勒斯《埃勒克特拉》第1–87行希腊语原文·中文译文

ὦ τοῦ στρατηγήσαντος ἐν Τροίᾳ ποτὲ

曾在特洛伊统帅军队的

Ἀγαμέμνονος παῖ, νῦν ἐκεῖνʼ ἔξεστί σοι

阿伽门农之子啊，如今你亲临此地，

παρόντι λεύσσειν, ὧν πρόθυμος ἦσθʼ ἀεί.

终于可以亲眼看见你一直渴望见到的一切了。

τὸ γὰρ παλαιὸν Ἄργος οὑπόθεις τόδε,

因为这就是你曾向往的古老的阿耳戈斯，

τῆς οἰστροπλῆγος ἄλσος Ἰνάχου κόρης·

那被牛虻驱赶的伊那科斯之女的圣林；

αὕτη δʼ, Ὀρέστα, τοῦ λυκοκτόνου θεοῦ

俄瑞斯忒斯啊，这就是那杀狼之神的

ἀγορὰ Λύκειος· οὑξ ἀριστερᾶς δʼ ὅδε

吕刻俄斯广场；而在左边的则是

Ἥρας ὁ κλεινὸς ναός· οἷ δʼ ἱκάνομεν,

赫拉著名的神殿；至于我们抵达的这个地方，

φάσκειν¹ Μυκήνας τὰς πολυχρύσους ὁρᾶν

你大可以说你看见了那富庶的金色的迈锡尼，

πολύφθορόν τε δῶμα Πελοπιδῶν τόδε,

以及这佩洛普斯家族多灾多难的宫殿，

ὅθεν σε πατρὸς ἐκ φονῶν ἐγώ ποτε

当年就在你父亲被杀之后，我正是从这里，

πρὸς σῆς ὁμαίμου καὶ κασιγνήτης λαβὼν

从你的同胞姐姐手中将你抱走，

ἤνεγκα κἀξέσωσα κἀξεθρεψάμην

带你离开，救了你，并将你抚养，

τοσόνδʼ ἐς ἥβης, πατρὶ τιμωρὸν φόνου.

直至你长大成人，成为你父亲血案的复仇者。

νῦν οὖν, Ὀρέστα καὶ σὺ φίλτατε ξένων

那么现在，俄瑞斯忒斯，以及客友中最亲爱的

Πυλάδη, τί χρὴ δρᾶν ἐν τάχει βουλευτέον·

庇拉得斯啊，我们必须迅速商量该怎么做；

ὡς ἡμὶν ἤδη λαμπρὸν ἡλίου σέλας

因为耀眼的太阳光芒已经

ἑῷα κινεῖ φθέγματʼ ὀρνίθων σαφῆ

为我们唤醒了清晨鸟儿清脆的啼鸣，

μέλαινά τʼ ἄστρων ἐκλέλοιπεν εὐφρόνη.

繁星闪烁的黑夜也已经消退。

πρὶν οὖν τινʼ ἀνδρῶν ἐξοδοιπορεῖν στέγης,

那么，在有任何人走出屋子之前，

ξυνάπτετον λόγοισιν· ὡς ἐνταῦθʼ ἐμέν,

你们两个快商量一下吧；因为我们正处于

ἵνʼ οὐκέτʼ ὀκνεῖν καιρός, ἀλλʼ ἔργων ἀκμή.

不容再犹豫的时刻，而是行动的关键。

ὦ φίλτατʼ ἀνδρῶν προσπόλων, ὥς μοι σαφῆ

仆从中最亲爱的人啊，你对我们

σημεῖα φαίνεις ἐσθλὸς εἰς ἡμᾶς γεγώς.

是多么忠诚，你所展现的迹象是多么明朗。

ὥσπερ γὰρ ἵππος εὐγενής, κἂν ᾖ γέρων,

因为正如一匹良马，即使它老了，

ἐν τοῖσι δεινοῖς θυμὸν οὐκ ἀπώλεσεν,

在险境中也绝不丧失斗志，

ἀλλʼ ὀρθὸν οὖς ἵστησιν, ὡσαύτως δὲ σὺ

而是竖起双耳，你也同样如此，

ἡμᾶς τʼ ὀτρύνεις καὐτὸς ἐν πρώτοις ἕπει.

既鼓舞着我们，自己又一马当先。

τοιγὰρ τὰ μὲν δόξαντα δηλώσω, σὺ δὲ

因此，我将说明我的决定，而你，

ὀξεῖαν ἀκοὴν τοῖς ἐμοῖς λόγοις διδούς,

请仔细倾听我的话语，

εἰ μή τι καιροῦ τυγχάνω, μεθάρμοσον.

如果我有什么不合时宜之处，请予纠正。

ἐγὼ γὰρ ἡνίχʼ ἱκόμην τὸ Πυθικὸν

因为当我来到皮托的

μαντεῖον, ὡς μάθοιμʼ ὅτῳ τρόπῳ πατρὶ

神谕所，为了得知我该以何种方式

δίκας ἀροίμην τῶν φονευσάντων πάρα,

向那些杀害我父亲的人讨回公道时，

χρῇ μοι τοιαῦθʼ ὁ Φοῖβος ὧν πεύσει τάχα·

福玻斯向我开示了如此的神谕，你很快就会知道：

ἄσκευον αὐτὸν ἀσπίδων τε καὶ στρατοῦ

让我不带盾牌，也不带军队，

δόλοισι κλέψαι χειρὸς ἐνδίκους σφαγάς.

而是用智谋亲手窃取那正义的杀戮。

ὅτʼ οὖν τοιόνδε χρησμὸν εἰσηκούσαμεν,

所以，既然我们听到了这样的神谕，

σὺ μὲν μολών, ὅταν σε καιρὸς εἰσάγῃ,

你便趁着时机引导你进去的时候，

δόμων ἔσω τῶνδʼ, ἴσθι πᾶν τὸ δρώμενον,

走到这宫殿里去，查明发生的一切，

ὅπως ἂν εἰδὼς ἡμὶν ἀγγείλῃς σαφῆ.

以便你了解情况后向我们清楚地汇报。

οὐ γάρ σε μὴ γήρᾳ τε καὶ χρόνῳ μακρῷ

因为由于你的年迈和长久的时间，

γνῶσʼ,² οὐδʼ ὑποπτεύσουσιν ὧδʼ ἠνθισμένον.

他们决不会认出你，也决不会怀疑这样满头白发的你。

λόγῳ δὲ χρῶ τοιῷδʼ, ὅτι ξένος μὲν εἶ

请用这样的说辞：说你是一个外乡人，

Φωκέως παρʼ ἀνδρὸς Φανοτέως ἥκων· ὃ γὰρ

是从福基斯人法诺忒斯那里来的；因为他

μέγιστος αὐτοῖς τυγχάνει δορυξένων.

恰好是他们最大的盟友。

ἄγγελλε δʼ ὅρκον προστιθεὶς ὁθούνεκα

请宣布并起誓说，

τέθνηκʼ Ὀρέστης ἐξ ἀναγκαίας τύχης,

俄瑞斯忒斯因不幸的意外而死，

ἄθλοισι Πυθικοῖσιν ἐκ τροχηλάτων

在皮托的竞技中，从疾驰的

δίφρων κυλισθείς· ὧδʼ ὁ μῦθος ἑστάτω.³

战车上摔了下来；让这个故事就此定下来。

ἡμεῖς δὲ πατρὸς τύμβον, ὡς ἐφίετο,

而我们，按照父亲的嘱托，

λοιβαῖσι πρῶτον καὶ καρατόμοις χλιδαῖς

先用奠酒和剪下的头发

στέψαντες εἶτʼ ἄψορρον ἥξομεν πάλιν,

祭扫他的坟墓，然后我们再折返回来，

τύπωμα χαλκόπλευρον ἠρμένοι χεροῖν,

手里捧着青铜制的骨灰罐，

ὃ καὶ σὺ θάμνοις οἶσθά που κεκρυμμένον,

你也知道它被藏在灌木丛中的某个地方，

ὅπως λόγῳ κλέπτοντες ἡδεῖαν φάτιν

这样我们便能用言辞编造甜蜜的流言

φέρωμεν αὐτοῖς, τοὐμὸν ὡς ἔρρει δέμας

带给他们，说我的身体已经消逝，

φλογιστὸν ἤδη καὶ κατηνθρακωμένον.

已经被火化并化为灰烬。

τί γάρ με λυπεῖ τοῦθʼ, ὅταν λόγῳ θανὼν

因为如果我在言辞中死去了，

ἔργοισι σωθῶ κἀξενέγκωμαι κλέος;

却在现实中得救并赢得荣耀，这又有什么可痛苦的呢？

δοκῶ μέν, οὐδὲν ῥῆμα σὺν κέρδει κακόν.

我认为，只要能带来利益，任何话语都不是坏的。

ἤδη γὰρ εἶδον πολλάκις καὶ τοὺς σοφοὺς

因为我已经多次看到，甚至那些智者

λόγῳ μάτην θνῄσκοντας· εἶθʼ, ὅταν δόμους

也会在传言中虚假地死去；然后，当他们

ἔλθωσιν αὖθις, ἐκτετίμηνται πλέον·

再次回到家中时，会受到加倍的尊崇。

ὡς κἄμʼ ἐπαυχῶ τῆσδε τῆς φήμης ἄπο

同样，我也确信通过这个谣言，

δεδορκότʼ ἐχθροῖς ἄστρον ὣς λάμψειν ἔτι.

我还会活着，像一颗星一样在敌人面前闪耀。

ἀλλʼ, ὦ πατρῴα γῆ θεοί τʼ ἐγχώριοι,

但是，噢，祖先的土地和本地的神明啊，

δέξασθέ μʼ εὐτυχοῦντα ταῖσδε ταῖς ὁδοῖς,

请在这段旅程中眷顾并接纳我，

σύ τʼ, ὦ πατρῷον δῶμα· σοῦ γὰρ ἔρχομαι

还有你，噢，父亲的宫殿；因为我是奉神明之命，

δίκῃ καθαρτὴς πρὸς θεῶν ὡρμημένος·

带着正义来作为你的净化者。

καὶ μή μʼ ἄτιμον τῆσδʼ ἀποστείλητε γῆς,

请不要让我无耻地离开这片土地，

ἀλλʼ ἀρχέπλουτον καὶ καταστάτην δόμων.

而是让我成为财富的继承者和家族的重建者。

εἴρηκα μέν νυν ταῦτα· σοὶ δʼ ἤδη, γέρον,

那么，我已经说完了这些；老人家，现在轮到你了，

τὸ σὸν μελέσθω βάντι φρουρῆσαι χρέος.

出发去尽你守望的职责吧。

νὼ δʼ ἔξιμεν· καιρὸς γάρ, ὅσπερ ἀνδράσιν

我们二人则要离去；因为时机，对人类而言

μέγιστος ἔργου παντός ἐστʼ ἐπιστάτης.

是一切行动中最大的主宰。

ἰώ μοί μοι δύστηνος.

哎呀，我这痛苦的人啊！

καὶ μὴν θυρῶν⁴ ἔδοξα προσπόλων τινὸς

确实，孩子，我好像听见门里

ὑποστενούσης ἔνδον αἰσθέσθαι, τέκνον.

有个仆人在低声叹息。

ἆρʼ ἐστὶν ἡ δύστηνος Ἠλέκτρα· θέλεις

莫非是那痛苦的伊莱克特拉？你想要

μείνωμεν αὐτοῦ κἀπακούσωμεν γόων;

我们留在这里，听听她的哀哭吗？

ἥκιστα· μηδὲν πρόσθεν ἢ τὰ Λοξίου

绝不。在履行洛克西阿斯的指令之前，

πειρώμεθʼ ἔρδειν κἀπὸ τῶνδʼ ἀρχηγετεῖν,

我们什么都不要尝试，并且要以此为起点，

πατρὸς χέοντες λουτρά· ταῦτα γὰρ φέρει

祭奠父亲；因为这会带给

νίκην τʼ ἐφʼ ἡμῖν καὶ κράτος τῶν δρωμένων.

我们胜利和行动的主导权。

ὦ φάος ἁγνὸν

噢，纯洁的光芒，

καὶ γῆς ἰσόμοιρʼ ἀήρ, ὥς μοι

以及与大地同等广阔的虚空啊，我是多么……

语法注4 条

9φάσκειν
用作祈使句的绝对不定式（或独立不定式）。虽然在语法上可以看作隶属于第2节的 ἔξεστί σοι，但通常解释为独立的命令（“可以说……”、“你当宣告……”）。
42οὐ γάρ σε μὴ ... γνῶσʼ
οὐ μή 加上虚拟语气（此处为不定过去时第三人称复数 γνῶσι 的省音形式 γνῶσʼ）表示强烈的否定未来预测（“他们绝不会认出你”）。
50ὧδʼ ὁ μῦθος ἑστάτω
使用 ἑστάτω（ἵστημι 的完成时主动命令式第三人称单数）的惯用表达，意为“让这个故事（谎言）就此确定下来”。
78θυρῶν
表示场所的属格，或修饰 ἔνδον（在……内部），意为“在门内”。虽然听觉动词 αἰσθέσθαι 支配人称属格（τινός），但 θυρῶν 作为地点修饰语独立存在。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0011.tlg005.humanitext-grc2:1-87