约拉欧斯的赞美与防御阿耳戈斯大军｜欧里庇得斯《赫拉克勒斯的儿女》第318–402行希腊语原文·中文译文

318

πτωχοὺς ἀλήτας εἰσορῶντες· ἀλλʼ ὅμως

眼看着我们是贫苦的流亡者；但尽管如此，

οὐκ ἐξέδωκαν οὐδʼ ἀπήλασαν χθονός.

他们也没有将我们交出，更没有把我们逐出国境。

320

ἐγὼ δὲ καὶ ζῶν καὶ θανών, ὅταν θάνω,

而我，无论在生还是死后——当我死去时——

πολλῷ σʼ ἐπαίνῳ Θησέως, ὦ τᾶν, πέλας¹

我都将在忒修斯的魂魄身旁，以极大的赞美将你高高举起，我的朋友，

ὑψηλὸν ἀρῶ καὶ λέγων τάδʼ εὐφρανῶ

并通过诉说这些话来使他欢喜：

ὡς εὖ τʼ ἐδέξω καὶ τέκνοισιν ἤρκεσας

诉说你是如何手厚地接纳了我们，又是如何庇护了

τοῖς Ἡρακλείοις, εὐγενὴς δʼ ἀνʼ Ἑλλάδα

赫拉克勒斯的孩子们；你作为高贵之人，在全希腊

325

σῴζεις πατρῴαν δόξαν, ἐξ ἐσθλῶν δὲ φὺς

保全了父亲的名望，且你虽生于优秀的父亲，

οὐδὲν κακίων τυγχάνεις γεγὼς πατρός,

却在品格上毫不逊色于他——

παύρων μετʼ ἄλλων· ἕνα γὰρ ἐν πολλοῖς ἴσως

这样的人在少数；因为在众人之中，你或许

εὕροις ἂν ὅστις ἐστὶ μὴ χείρων πατρός.

只能找到一个不比其父亲差的人。

ἀεί ποθʼ ἥδε γαῖα τοῖς ἀμηχάνοις

这片土地总是愿意与正义同行，

330

σὺν τῷ δικαίῳ βούλεται προσωφελεῖν.

去援助那些走投无路的人。

τοιγὰρ πόνους δὴ μυρίους ὑπὲρ φίλων

正因如此，它为朋友们承担了无数的苦难，

ἤνεγκε, καὶ νῦν τόνδʼ ἀγῶνʼ ὁρῶ πέλας.

而如今，我看见这场战斗也已迫在眉睫。

σοί τʼ εὖ λέλεκται, καὶ τὰ τῶνδʼ αὐχῶ, γέρον,

[德墨丰] 老人啊，你说的很好，我也确信，这些孩子们的事情

τοιαῦτʼ ἔσεσθαι· μνημονεύσεται χάρις.

也会是如此；这恩情定会被铭记。

335

κἀγὼ μὲν ἀστῶν σύλλογον ποήσομαι,

而我，则将召集公民的大会，

τάξω δʼ, ὅπως ἂν τὸν Μυκηναίων στρατὸν

并且我会做好部署，以便用强大的兵力

πολλῇ δέχωμαι χειρί· πρῶτα μὲν σκοποὺς

来迎击迈锡尼的军队；首先，我将派斥候

πέμψω πρὸς αὐτόν, μὴ λάθῃ με προσπεσών·

往他们那里去，免得他出其不意地袭击我；

ταχὺς γὰρ Ἄργει πᾶς ἀνὴρ βοηδρόμος·

因为在阿尔戈斯，人人听闻战吼都会迅速出击。

340

μάντεις δʼ ἀθροίσας θύσομαι. σὺ δʼ ἐς δόμους

我还要召集占卜者进行祭祀。你则同孩子们

σὺν παισὶ χώρει, Ζηνὸς ἐσχάραν λιπών.

一起前往馆内，离开宙斯的祭坛吧。

εἰσὶν γὰρ οἵ σου, κἂν ἐγὼ θυραῖος ὦ,

因为即使我出门在外，也有人

μέριμναν ἕξουσʼ. ἀλλʼ ἴθʼ ἐς δόμους, γέρον.

会照料你们。去屋里吧，老人。

οὐκ ἂν λίποιμι βωμόν· ἑζώμεσθα δὴ

[约拉欧斯] 我绝不会离开祭坛；我们就坐在这里，

345

ἱκέται μένοντες ἐνθάδʼ εὖ πρᾶξαι πόλιν·

作为求庇者留守，祈求这城邦获得好运；

ὅταν δʼ ἀγῶνος τοῦδʼ ἀπαλλαχθῇς καλῶς,

等到你顺利结束这场战斗，

ἴμεν πρὸς οἴκους. θεοῖσι δʼ οὐ κακίοσιν

我们再回屋里去。王啊，我们所拥有的神明盟友，

χρώμεσθα συμμάχοισιν Ἀργείων, ἄναξ·

绝不比阿尔戈斯人的神明逊色；

τῶν μὲν γὰρ Ἥρα προστατεῖ, Διὸς δάμαρ,

因为他们的保护者是宙斯之妻赫拉，

350

ἡμῶν δʼ Ἀθηνᾶ. φημὶ δʼ εἰς εὐπραξίαν

而我们的保护者是雅典娜。我敢说，对于取得胜利

καὶ τοῦθʼ ὑπάρχειν, θεῶν ἀμεινόνων τυχεῖν·

这也是一个保障——那就是能拥有更好的神明；

νικωμένη γὰρ Παλλὰς οὐκ ἀνέξεται.

因为帕拉斯绝不容许自己被战败。

Εἰ σὺ μέγʼ αὐχεῖς, ἕτεροι

[歌队] 如果你大肆吹嘘，

σοῦ πλέον οὐ μέλονται,

他人绝不会因此而更在乎你，

355

ὦ ξεῖν’ Ἀργόθεν ἐλθών,

阿尔戈斯来的异邦人，

μεγαληγορίαισι δʼ ἐμὰς

你的狂言绝无法

φρένας οὐ φοβήσεις.

恐吓我的心灵。

μήπω ταῖς μεγάλαισιν οὕ-

愿这情况绝不要发生在伟大而

τω καὶ καλλιχόροις Ἀθή-

拥有优美舞蹈的雅典；

360

ναις εἴη· σὺ δʼ ἄφρων, ὅ τʼ Ἄρ-

而你和那阿尔戈斯

γει Σθενέλου τύραννος.

斯忒涅洛斯之子的僭主，都是愚妄之人。

ὃς πόλιν ἐλθὼν ἑτέραν

他来到另一个

οὐδὲν ἐλάσσονʼ Ἄργους,

绝不亚于阿尔戈斯的城市，

θεῶν ἱκτῆρας ἀλάτας

神明的求庇者、流亡者、

365

καὶ ἐμᾶς χθονὸς ἀντομένους

以及在我们土地上哀求的人，

ξένος ὢν βιαίως

你虽是一个外邦人，却要强行

ἕλκεις, οὐ βασιλεῦσιν εἴ-

将他们拖走，既不顺从其国王们，

ξας, οὐκ ἄλλο δίκαιον εἰ-

也不说出任何其他合理的道理。

πών· ποῦ ταῦτα καλῶς ἂν εἴ-

在有识之士看来，

370

η παρά γʼ εὖ φρονοῦσιν;

这如何能是妥当的？

Εἰρήνα μὲν ἐμοί γʼ ἀρέ-

和平确实令我喜悦；

σκει· σὺ δʼ, ὦ κακόφρων ἄναξ,

但你，那居心叵测王哟，

λέγω, εἰ πόλιν ἥξεις,

我对你说，如果你来到这个城市，

οὐχ οὕτως ἃ δοκεῖς κυρή-

你绝不会如愿以偿地得到你所企盼的；

375

σεις· οὐ σοὶ μόνῳ ἔγχος οὐδʼ

矛并不是只属于你一人，

ἰτέα κατάχαλκός

青铜包覆的柳木盾也是如此，

ἀλλʼ οὐ, πολέμων ἐραστάς,

但不要，你这热爱战争的人，

μή μοι δορὶ συνταράξεις

不要用你的长矛来扰乱

τὰν εὖ χαρίτων ἔχουσανπόλιν, ἀλλʼ ἀνάσχου.

这个充满恩惠的城市，还是克制一下吧。

ὦ παῖ, τί μοι σύννοιαν ὄμμασιν φέρων

[约拉欧斯] 孩子啊，你为何眼中带着忧虑之色

ἥκεις; νέον τι πολεμίων λέξεις πέρι;

来到这里？你要告诉我们关于敌人的什么新消息吗？

μέλλουσιν ἢ πάρεισιν ἢ τί πυνθάνῃ;

他们是在犹豫，还是已经到了，或者你打听到了什么？

οὐ γάρ τι μὴ ψεύσῃς² γε κήρυκος λόγους·

因为你绝对无法证明使者的话是虚谎的；

385

ὁ γὰρ στρατηγὸς εὐτυχὴς τὰ πρὸς θεῶν

因为那位在神明事务上走运的将军，

εἶσιν, σάφʼ οἶδα, καὶ μάλʼ οὐ σμικρὸν φρονῶν,

我很清楚，他定会怀着极其傲慢的心态

ἐς τὰς Ἀθήνας. ἀλλὰ τῶν φρονημάτων

向雅典进军。然而，对于这种心态，

ὁ Ζεὺς κολαστὴς τῶν ἄγαν ὑπερφρόνων.

宙斯正是过度骄横之心的惩罚者。

ἥκει στράτευμʼ Ἀργεῖον Εὐρυσθεύς τʼ ἄναξ·

[德墨丰] 阿尔戈斯的军队和欧律斯透斯国王已经到了；

390

ἐγώ νιν αὐτὸς εἶδον. ἄνδρα γὰρ χρεών,³

我自己亲眼看见了他们。因为一个

ὅστις στρατηγεῖν φησʼ ἐπίστασθαι καλῶς,

自称懂得如何英明统军的男子，

οὐκ ἀγγέλοισι τοὺς ἐναντίους ὁρᾶν.

应该亲自去观察对手，而不是通过信差。

πεδία μὲν οὖν γῆς ἐς τάδʼ οὐκ ἐφῆκέ πω

因此，他还没有把他的军队派入这片土地的平原，

στρατόν, λεπαίαν δʼ ὀφρύην καθήμενος

而是驻扎在岩石的山脊上观察——

395

σκοπεῖ — δόκησιν δὴ τόδʼ ἂν λέγοιμί σοι —

我且把这作为我的推测告诉你——

ποίᾳ προσάξει στρατόπεδον τὰ νῦν δορὸς

目前正审视着该从哪条路线率领矛兵大军进攻，

ἐν ἀσφαλεῖ τε τῆσδʼ ἱδρύσεται χθονός.

以及该在这片土地的何处安全驻扎。

καὶ τἀμὰ μέντοι πάντʼ ἄραρʼ ἤδη καλῶς·

然而，我的一切准备也已全然就绪；

πόλις τʼ ἐν ὅπλοις, σφάγιά θʼ ἡτοιμασμένα

城市已经武装起来，祭祀用的牺牲也已准备好

400

ἕστηκεν οἷς χρὴ ταῦτα τέμνεσθαι θεῶν,

立在祭坛，供奉给理应接受它们的诸神，

τροπαῖά τʼ ἐχθρῶν καὶ πόλει σωτήρια,

作为战胜仇敌的纪念碑，和拯救城邦的灵药。

语法注3 条

321Θησέως... πέλας
“在忒修斯身旁”。这里指的是，当约拉欧斯死后前往冥界，他将在忒修斯（德墨丰之父）的亡魂身旁，通过极力赞美德墨丰的善行来使他感到欣慰。
384οὐ γάρ τι μὴ ψεύσῃς
οὐ μή 加上虚拟语气（第一不定过去时 ψεύσῃς）构成极强的否定未来表达，意为：“你绝对无法证明使者的话是虚假的”（即敌人必然已经攻来）。
390ἄνδρα γὰρ χρεών...
这是一个依赖于非人称形容词 χρεών（省略了 ἐστί）的“对格加不定式”结构。作为不定式主语的对格 ἄνδρα 被 ὅστις 引导的关系从句修饰。句子骨干为：“一个声称……的男人（ἄνδρα），应当亲眼去观察（ὁρᾶν）对手”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg004.humanitext-grc2:318-402