约拉欧斯的开场白与科普柔斯的逼迫｜欧里庇得斯《赫拉克勒斯的儿女》第1–79行希腊语原文·中文译文

Πάλαι ποτʼ ἐστὶ τοῦτʼ ἐμοὶ δεδογμένον·

很久以来，我一直深信这一点：

ὁ μὲν δίκαιος τοῖς πέλας πέφυκʼ ἀνήρ,

正直的人是为邻人而生的，

ὃ δʼ ἐς τὸ κέρδος λῆμʼ ἔχων ἀνειμένον

而对利益怀有放纵之心的人，

πόλει τʼ ἄχρηστος καὶ συναλλάσσειν βαρύς,

既对国家无用，与之交往又令人感到沉重，

αὑτῷ δʼ ἄριστος· οἶδα δʼ οὐ λόγῳ μαθών.

却对自己最有利。我并非通过传闻，而是亲身体会才明白这一点的。

ἐγὼ γὰρ αἰδοῖ καὶ τὸ συγγενὲς σέβων,

因为我出于敬畏并尊重血缘关系，

ἐξὸν¹ κατʼ Ἄργος ἡσύχως ναίειν, πόνων

虽然本可以在阿尔戈斯安宁地生活，

πλείστων μετέσχον εἷς ἀνὴρ Ἡρακλέει,

却与赫拉克勒斯一同分担了极多的苦难，作为他唯一坚实的伴侣，

ὅτʼ ἦν μεθʼ ἡμῶν· νῦν δʼ, ἐπεὶ κατʼ οὐρανὸν

当他与我们同在时。而现在，既然他已在天上

ναίει, τὰ κείνου τέκνʼ ἔχων ὑπὸ πτεροῖς

居住，我便将他的孩子们置于双翼庇护之下，

σῴζω τάδʼ αὐτὸς δεόμενος σωτηρίας.

守护着他们，尽管我自己也正渴求着救助。

ἐπεὶ γὰρ αὐτῶν γῆς ἀπηλλάχθη πατήρ,

因为自从他们的父亲离开了这片土地，

πρῶτον μὲν ἡμᾶς ἤθελʼ Εὐρυσθεὺς κτανεῖν·

欧律斯透斯起初想要杀死我们。

ἀλλʼ ἐξέδραμεν· καὶ πόλις μὲν οἴχεται,

但我们逃脱了。虽然城邦不复存在，

ψυχὴ δʼ ἐσώθη. φεύγομεν δʼ ἀλώμενοι

性命却得以保全。我们流亡流浪，

ἄλλην ἀπʼ ἄλλης ἐξορίζοντες πόλιν.

从一座城市被驱逐到另一座城市。

πρὸς τοῖς γὰρ ἄλλοις καὶ τόδʼ Εὐρυσθεὺς κακοῖς

因为除了其他灾难之外，欧律斯透斯还执意

ὕβρισμʼ ἐς ἡμᾶς ἠξίωσεν ὑβρίσαι·

对我们施加这样的侮辱：

πέμπων ὅπου γῆς πυνθάνοιθʼ² ἱδρυμένους

每当他听说我们在大地的某处安顿下来，便派遣

κήρυκας ἐξαιτεῖ τε κἀξείργει χθονός,

使者要求引渡我们，并将我们逐出该领土，

πόλιν προτείνων Ἄργος οὐ σμικρὸν φίλην

提出让阿尔戈斯这座不可小觑的城邦成为朋友，

ἐχθράν τε θέσθαι, χαὑτὸν εὐτυχοῦνθʼ ἅμα.

或是树立为敌人，同时也凭借他自己强盛的权势。

οἳ δʼ ἀσθενῆ μὲν τἀπ’ ἐμοῦ δεδορκότες,

而那些人看到我这边的虚弱，

σμικροὺς δὲ τούσδε καὶ πατρὸς τητωμένους,

以及这些年幼且失去了父亲的孩子，

τοὺς κρείσσονας σέβοντες ἐξείργουσι γῆς.

敬畏那强者，便将我们逐出他们的土地。

ἐγὼ δὲ σὺν φεύγουσι συμφεύγω τέκνοις

而我与逃亡的孩子们一同逃亡，

καὶ σὺν κακῶς πράσσουσι συμπράσσω κακῶς,

与身处逆境的他们一同承受着不幸，

ὀκνῶν προδοῦναι, μή τις ὧδ’ εἴπῃ βροτῶν·

不愿背叛他们，免得世人有人这样说：

Ἴδεσθ’, ἐπειδὴ παισὶν οὐκ ἔστιν πατήρ,

“看啊，既然孩子们没有了父亲，

Ἰόλαος οὐκ ἤμυνε συγγενὴς γεγώς.

约拉欧斯作为亲属，竟然不予相助。”

πάσης δὲ χώρας Ἑλλάδος τητώμενοι,

在被剥夺了希腊的所有土地之后，

Μαραθῶνα καὶ σύγκληρον ἐλθόντες χθόνα

我们来到马拉松及与其相邻的土地，

ἱκέται καθεζόμεσθα βώμιοι θεῶν,

作为求庇者坐在神明的祭坛前，

προσωφελῆσαι· πεδία γὰρ τῆσδε χθονὸς

以求庇护；因为据传说，这片土地的平野

δισσοὺς κατοικεῖν Θησέως παῖδας λόγος,

正由忒修斯的两个儿子居住，

κλήρῳ λαχόντας ἐκ γένους Πανδίονος,

他们是从潘狄翁的谱系中抽签继承了这里，

τοῖσδʼ ἐγγὺς ὄντας· ὧν ἕκατι τέρμονας

并且与这些孩子有着亲缘关系。因此，为了投奔他们，

κλεινῶν Ἀθηνῶν τόνδʼ ἀφικόμεσθʼ ὅρον.

我们来到了显赫的雅典的这片边境。

δυοῖν γερόντοιν δὲ στρατηγεῖται φυγή·

这一流亡由两位老人引领：

ἐγὼ μὲν ἀμφὶ τοῖσδε καλχαίνων τέκνοις,

我，一方面为这些孩子而焦虑万分，

ἣ δʼ αὖ τὸ θῆλυ παιδὸς Ἀλκμήνη γένος

另一方面，阿尔克墨涅则将她儿子的女眷们

ἔσωθε ναοῦ τοῦδʼ ὑπηγκαλισμένη

搂在怀中，在这座神殿内部

σῴζει· νέας γὰρ παρθένους αἰδούμεθα

守护着；因为我们羞于让年轻的处女们

ὄχλῳ πελάζειν κἀπιβωμιοστατεῖν.

接近人群，并立在祭坛前。

Ὕλλος δʼ ἀδελφοί θʼ οἷσι πρεσβεύει γένος³

而许罗斯以及由他领头的兄弟们，

ζητοῦσʼ ὅπου γῆς πύργον οἰκιούμεθα,

正寻找着我们可以在哪片土地上建立起安身之所，

ἢν τῆσδʼ ἀπωθώμεσθα πρὸς βίαν χθονός.

万一我们被强行逐出这片土地。

ὦ τέκνα τέκνα, δεῦρο, λαμβάνεσθʼ ἐμῶν

孩子们，孩子们，到这儿来，抓住我的

πέπλων· ὁρῶ κήρυκα τόνδʼ Εὐρυσθέως

衣角；我看到欧律斯透斯的这个使者

στείχοντʼ ἐφʼ ἡμᾶς, οὗ διωκόμεσθʼ ὕπο

正朝我们走来，我们正是被他追逐着，

πάσης ἀλῆται γῆς ἀπεστερημένοι.

沦为流浪者，被剥夺了所有的土地。

ὦ μῖσος, εἴθʼ ὄλοιο χὡ πέμψας σ’ ἀνήρ·

令人可憎的东西，愿你和你派你来的那个人一同毁灭！

ὡς πολλὰ δὴ καὶ τῶνδε γενναίῳ πατρὶ

因为从你这张一模一样的嘴里，你确实曾向这些孩子的高贵的父亲

ἐκ τοῦδε ταὐτοῦ στόματος ἤγγειλας κακά.

宣告过多少灾祸。

ἦ που καθῆσθαι τήνδʼ ἕδραν καλὴν δοκεῖς

[科普柔斯] 凭你的愚蠢，你大概以为坐在这位置上很美妙，

πόλιν τʼ ἀφῖχθαι σύμμαχον, κακῶς φρονῶν·

并且来到了一个盟友城市吧，你真是愚蠢之极；

οὐ γάρ τις ἔστιν ὃς πάροιθʼ αἱρήσεται

因为绝不会有人宁愿选择

τὴν σὴν ἀχρεῖον δύναμιν ἀντʼ Εὐρυσθέως.

你那无用的力量，而不要欧律斯透斯。

χώρει· τί μοχθεῖς ταῦτʼ; ἀνίστασθαί σε χρὴ

走吧！你白费这些劲干什么？你必须站起来

ἐς Ἄργος, οὗ σε λεύσιμος μένει δίκη.

回阿尔戈斯去，在那里落石砸死的审判正等着你。

οὐ δῆτʼ, ἐπεί μοι βωμὸς ἀρκέσει θεοῦ,

[约拉欧斯] 绝不，因为神明的祭坛会保护我，

ἐλευθέρα τε γαῖʼ ἐν ᾗ βεβήκαμεν.

且我们所踏上的这片土地是自由的。

βούλῃ πόνον μοι τῇδε προσθεῖναι χερί;

[科普柔斯] 你是想让我这只手多费些力气吗？

οὔτοι βίᾳ γέ μʼ οὐδὲ τούσδʼ ἄξεις λαβών.

[约拉欧斯] 凭暴力你绝带不走我，也带不走这些孩子。

γνώσῃ σύ· μάντις δʼ ἦσθʼ ἄρʼ οὐ καλὸς τάδε.

[科普柔斯] 你会知道的。看来在这个问题上你并不是个好预言家。

οὐκ ἂν γένοιτο τοῦτʼ ἐμοῦ ζῶντός ποτε.

[约拉欧斯] 只要我还活着，这种事就绝不会发生。

ἄπαιρʼ· ἐγὼ δὲ τούσδε, κἂν σὺ μὴ θέλῃς,

[科普柔斯] 让开！至于这些人，即使你不愿意，

ἄξω νομίζων, οὗπέρ εἰσʼ, Εὐρυσθέως.⁴

我要带走，因为我认为他们本就属于欧律斯透斯。

ὦ τὰς Ἀθήνας δαρὸν οἰκοῦντες χρόνον,

[约拉欧斯] 噢，长期居住在雅典的人们啊，

ἀμύνεθʼ· ἱκέται δʼ ὄντες ἀγοραίου Διὸς

救救我们！我们作为市集之神宙斯的求庇者，

βιαζόμεσθα καὶ στέφη μιαίνεται —

正在遭受暴力，神圣的花冠正在被玷污 ——

πόλει τʼ ὄνειδος καὶ θεῶν ἀτιμία.

这是城邦的耻辱，也是对神明的亵渎！

— ἔα ἔα· τίς ἡ βοὴ βωμοῦ πέλας

[歌队] 呀，呀！祭坛附近立着的

ἕστηκε; ποίαν συμφορὰν δείξει τάχα;

那叫喊声是什么？它很快会向我们展示什么样的灾祸？

— ἴδετε τὸν γέροντʼ ἀμαλὸν ἐπὶ πέδῳ

瞧那衰弱的老人，倒在地上，

χύμενον· ὦ τάλας.

真是可怜。

— πρὸς τοῦ ποτʼ ἐν γῇ πτῶμα δύστηνον πίτνεις;

究竟是谁让你在这土地上，惨痛地跌倒在地？

ὅδʼ, ὦ ξένοι, με σοὺς ἀτιμάζων θεοὺς

[约拉欧斯] 异邦人啊，这个人蔑视你们的神明，

ἕλκει βιαίως Ζηνὸς ἐκ προβωμίων.

正强行把我从宙斯祭坛的前面拖走。

语法注4 条

7ἐξόν
非人称动词 ἔξεστι（“可能”）的现在分词中性单数宾格，用于宾格绝对结构（accusative absolute）。在此具有让步语义，译为“虽然本可以……”。
19πυνθάνοιθʼ
现在时希求语气（πυνθάνοιτο）。虽然主句动词（ἐξαιτεῖ 与 κἀξείργει）采用历史现在时，但在语境中表示过去习惯性、重复性的行为，因此在关系从句中使用表示过去重复的希求语气（“每当他听说”）。
45οἷσι πρεσβεύει γένος
由复数与格关系代词 οἷσι（＝οἷς）引导的关系从句。其中 γένος（“血统、长幼顺序”）为主语，πρεσβεύει（“为长、优先”）为动词，表示“在他们之中，按长幼顺序他（许罗斯）最年长”。
68νομίζων, οὗπέρ εἰσʼ, Εὐρυσθέως
Εὐρυσθέως 是所有格属格。在 νομίζων 之后省略了不定式 εἶναι，意为“认为他们属于欧律斯透斯”。插入句 οὗπέρ εἰσʼ（“他们确实属于他”）强调了他们实际上属于欧律斯透斯的客观事实。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg004.humanitext-grc2:1-79