阿尔克斯提斯之死与阿德墨托斯的服丧令｜欧里庇得斯《阿尔克斯提斯》第361–457行希腊语原文·中文译文

361

οὔθ’ οὑπὶ κώπῃ ψυχοπομπὸς ἂν Χάρων

手握船桨、引渡亡魂的卡戎，

ἔσχον,¹ πρὶν ἐς φῶς σὸν καταστῆσαι βίον.

在将你的生命带回光明之前，也是无法阻挡我的。

ἀλλ’ οὖν ἐκεῖσε προσδόκα μʼ, ὅταν θάνω,

所以，当我死去时，请在那边等待我，

καὶ δῶμ’ ἑτοίμαζʼ, ὡς συνοικήσουσά μοι.

并准备好房屋，以便与我共同居住。

365

ἐν ταῖσιν αὐταῖς γάρ μ’ ἐπισκήψω² κέδροις

因为我将嘱咐这些孩子们，将我放入与你相同的雪松棺木之中，

σοὶ τούσδε θεῖναι πλευρά τ’ ἐκτεῖναι πέλας

并让我的身体靠近

πλευροῖσι τοῖς σοῖς· μηδὲ γὰρ θανών ποτε

你的身躯躺下；即使在死后，我也绝不

σοῦ χωρὶς εἴην τῆς μόνης πιστῆς ἐμοί.

与你分离，因为唯有你对我保持着忠贞。

καὶ μὴν ἐγώ σοι πένθος ὡς φίλος φίλῳ

（歌队）而且，我也将如同朋友对待朋友一般，与你共同

370

λυπρὸν συνοίσω τῆσδε· καὶ γὰρ ἀξία.

承担对她的这份深重哀痛；因为她确实值得。

ὦ παῖδες, αὐτοὶ δὴ τάδ’ εἰσηκούσατε

（阿尔克斯提斯）孩子们，你们自己亲耳听到了

πατρὸς λέγοντος μὴ γαμεῖν ἄλλην ποτὲ

父亲说他绝不娶别的

γυναῖκ’ ἐφ’ ὑμῖν μηδ’ ἀτιμάσειν ἐμέ.

女人来压在你们头上，也绝不轻视我。

καὶ νῦν γέ φημι, καὶ τελευτήσω τάδε.

（阿德墨托斯）我现在也这样说，并且我一定会履行这些诺言。

375

ἐπὶ τοῖσδε παῖδας χειρὸς ἐξ ἐμῆς δέχου.

（阿尔克斯提斯）在这些条件下，从我手中接管孩子们吧。

δέχομαι, φίλον γε δῶρον ἐκ φίλης χερός.

（阿德墨托斯）我接管他们，这是来自亲爱之手的亲爱礼物。

σὺ νῦν γενοῦ τοῖσδ’ ἀντ’ ἐμοῦ μήτηρ τέκνοις.

（阿尔克斯提斯）现在，请你代替我成为这些孩子们的母亲。

πολλή μ’ ἀνάγκη, σοῦ γ’ ἀπεστερημένοις.

（阿德墨托斯）这十分必要，因为他们已经失去了你。

ὦ τέκνʼ, ὅτε ζῆν χρῆν μʼ, ἀπέρχομαι κάτω.

（阿尔克斯提斯）孩子们，在本来应该活下去的时候，我却要到地下去了。

380

οἴμοι, τί δράσω δῆτα σοῦ μονούμενος;

（阿德墨托斯）哀哉，失去了你，我究竟该怎么办？

χρόνος μαλάξει σʼ· οὐδέν ἐσθ’ ὁ κατθανών.

（阿尔克斯提斯）时间会抚平你的痛苦；死去的人已化为虚无。

ἄγου με σὺν σοί, πρὸς θεῶν, ἄγου κάτω.

（阿德墨托斯）带我一起走吧，看在神明的份上，把我带到地下。

ἀρκοῦμεν ἡμεῖς οἱ προθνῄσκοντες σέθεν.

（阿尔克斯提斯）替你而死的，有我一个人就足够了。

ὦ δαῖμον, οἵας συζύγου μ’ ἀποστερεῖς.

（阿德墨托斯）命运啊，你夺走了我怎样的一位妻子。

385

καὶ μὴν σκοτεινὸν ὄμμα μου βαρύνεται.

（阿尔克斯提斯）我的双眼正渐渐变黑、变得沉重。

ἀπωλόμην ἄρ’, εἴ με δὴ λείψεις, γύναι.

（阿德墨托斯）妻子，如果你真的要离我而去，我就彻底完蛋了。

ὡς οὐκέτ’ οὖσαν οὐδὲν ἂν λέγοις ἐμέ.

（阿尔克斯提斯）你可以把我当作已经不复存在的人了。

ὄρθου πρόσωπον, μὴ λίπῃς παῖδας σέθεν.

（阿德墨托斯）抬起你的脸，不要抛弃你的孩子们。

οὐ δῆθ’ ἑκοῦσά γʼ, ἀλλὰ χαίρετʼ, ὦ τέκνα.

（阿尔克斯提斯）我绝非自愿，但是，再见了，孩子们。

390

βλέψον πρὸς αὐτοὺς βλέψον.

（阿德墨托斯）看着他们，看着他们。

οὐδέν εἰμ’ ἔτι.

（阿尔克斯提斯）我已经什么都不是了。

τί δρᾷς; προλείπεις;

（阿德墨托斯）你在做什么？你要离去吗？

χαῖρʼ.

（阿尔克斯提斯）再见。

ἀπωλόμην τάλας.

（阿德墨托斯）我这可怜的人完蛋了。

βέβηκεν, οὐκέτ’ ἔστιν Ἀδμήτου γυνή.

（歌队）她去了，阿德墨托斯的妻子不复存在了。

ἰώ μοι τύχας. μαῖα δὴ κάτω

（欧墨洛斯）悲叹我的命运。母亲已经

βέβακεν, οὐκέτ’ ἔστιν, ὦ

去了地下，她不在了，

395

πάτερ, ὑφ’ ἁλίῳ.

父亲啊，不在太阳之下了。

προλιποῦσα δ’ ἀμὸν

她抛弃了我的

βίον ὠρφάνισσε τλάμων.

生命，使我成了可怜的孤儿。

ἴδε γὰρ ἴδε βλέφαρον καὶ παρατόνους χέρας.

看啊，看她的眼睑和无力垂下的双手。

400

ὑπάκουσον ἄκουσον, ὦ μᾶτερ, ἀντιάζω.

答应我，听听我吧，母亲，我恳求你。

ἐγώ σ’ ἐγώ, μᾶτερ,

是我，是我，母亲，

καλοῦμαί σ’ ὁ σὸς ποτὶ σοῖσι πίτ-

在呼唤着你，你的

στόμασιν νεοσσός.

幼雏贴在你的嘴唇上。

τὴν οὐ κλύουσαν οὐδ’ ὁρῶσαν· ὥστ’ ἐγὼ

（阿德墨托斯）她在呼唤一个既听不见也看不见的人；因此我

405

καὶ σφὼ βαρείᾳ συμφορᾷ πεπλήγμεθα.

和你们两个都被沉重的灾祸所击倒。

νέος ἐγώ, πάτερ, λείπομαι φίλας

（欧墨洛斯）父亲，我还年幼，就被我亲爱的

μονόστολός τε ματρός· ὦ

母亲抛弃，孤身一人；

σχέτλια δὴ παθὼν

我遭受了多么悲惨的

ἐγὼ ἐργὰ..,

折磨，

410

σύ τέ μοι σύγκασι κούρα

还有你，我的姐妹，

συνέτλας· ὦ πάτερ,

你也与我共同承受。父亲啊，

ἀνόνατ’ ἀνόνατ’ ἐνύμφευσας, οὐδὲ γήρως

你徒然、徒然地娶妻成家，你没能

ἔβας τέλος σὺν τᾷδʼ·

与她携手走到白头；

ἔφθιτο γὰρ πάρος· οἰχομένας δὲ σοῦ,

因为她先一步离世；母亲，随着你的离去，

415

μᾶτερ, ὄλωλεν οἶκος.

整个家也毁灭了。

Ἄδμητʼ, ἀνάγκη τάσδε συμφορὰς φέρειν·

（歌队长）阿德墨托斯，必须承受这些不幸；

οὐ γάρ τι πρῶτος οὐδὲ λοίσθιος βροτῶν

因为你既非凡人中第一个，也非最后一个

γυναικὸς ἐσθλῆς ἤμπλακες· γίγνωσκε δὲ

失去贤妻的人；要明白，

ὡς πᾶσιν ἡμῖν κατθανεῖν ὀφείλεται.

死亡是我们所有人必须偿还的债。

420

ἐπίσταμαί γε, κοὐκ ἄφνω κακὸν τόδε

（阿德墨托斯）我知道，这灾祸并非突然

προσέπτατʼ· εἰδὼς δ’ αὔτ’ ἐτειρόμην πάλαι.

降临于我；我早已知晓，并且长久以来备受折磨。

ἀλλʼ, ἐκφορὰν γὰρ τοῦδε θήσομαι νεκροῦ,

但是，因为我将为她举行葬礼，

πάρεστε καὶ μένοντες ἀντηχήσατε

你们请留在这里，

παιᾶνα τῷ κάτωθεν ἀσπόνδῳ θεῷ.

向地底那不接受奠酒的神同声高唱挽歌。

425

πᾶσιν δὲ Θεσσαλοῖσιν ὧν ἐγὼ κρατῶ

我命令所有我所统治的色萨利人，

πένθους γυναικὸς τῆσδε κοινοῦσθαι λέγω

共同为这位妻子服丧：

κουρᾷ ξυρήκει καὶ μελαμπέπλῳ στολῇ·

剃去头发，身着黑衣。

τέθριππά θ’ οἳ ζεύγνυσθε καὶ μονάμπυκας

无论你们是驾驭四匹战车还是骑乘单

πώλους, σιδήρῳ τέμνετ’ αὐχένων φόβην.

骏，都要用铁器剪去马颈上的鬃毛。

430

αὐλῶν δὲ μὴ κατ’ ἄστυ, μὴ λύρας κτύπος

在城中不要有笛音，也不要有竖琴的声音，

ἔστω σελήνας δώδεκ’ ἐκπληρουμένας·

直到十二个满月过去；

οὐ γάρ τιν’ ἄλλον φίλτερον θάψω νεκρὸν

因为我不会埋葬比她更亲爱的

τοῦδ’ οὐδ’ ἀμείνον’ εἰς ἔμʼ· ἀξία δέ μοι

亡者，也不会埋葬对我更好的人。她值得我

τιμῆς, ἐπεὶ τέθνηκεν ἀντ’ ἐμοῦ μόνη.

最高的敬意，因为唯有她替我而死。

435

ὦ Πελίου θύγατερ,

（歌队）佩利亚斯的女儿，

χαίρουσά μοι εἰν Ἀίδαο δόμοις

愿你在哈德斯的府邸中，在无光的居所里

τὸν ἀνάλιον οἶκον οἰκετεύοις.

欢喜度日。

ἴστω³ δ’ Ἀίδας ὁ μελαγχαίτας θεὸς ὅς τ’ ἐπὶ κώπᾳ

愿黑发的哈德斯以及那手握船桨

440

πηδαλίῳ τε γέρων

与舵柄、运送亡者的

νεκροπομπὸς ἵζει,

衰老老人知道，

πολὺ δὴ πολὺ δὴ γυναῖκ’ ἀρίσταν

他用双桨的松木小船，

λίμναν Ἀχεροντίαν πορεύ-

渡过了阿刻戎湖的，

σας ἐλάτᾳ δικώπῳ.

是多么、多么优秀的一位女子。

445

πολλά σε μουσοπόλοι

诗人们将经常

μέλψουσι καθ’ ἑπτάτονόν τ’ ὀρείαν

伴着七弦的林中龟甲琴，

χέλυν ἔν τ’ ἀλύροις κλέοντες ὕμνοις,

或在无乐器伴奏的颂歌中赞美你，

Σπάρτᾳ κύκλος ἁνίκα Καρνείου περινίσσεται ὥρας

当斯巴达的卡涅亚节季节循环

450

μηνός, ἀειρομένας

月亮彻夜高悬

παννύχου σελάνας,

升起的时候。

λιπαραῖσί τ’ ἐν ὀλβίαις Ἀθάναις.

同样，在光辉而幸福的雅典。

τοίαν ἔλιπες θανοῦσα μολ-

你的离世，为旋律

πὰν μελέων ἀοιδοῖς.

的歌唱者留下了这般美妙的主题。

455

εἴθ’ ἐπ’ ἐμοὶ μὲν εἴη,

但愿这在我的力量之内，

δυναίμαν δέ σε πέμψαι

能够将你

φάος ἐξ Ἀίδα τεράμνων

从哈德斯的居所，从幽冥中送回光明。

语法注3 条

361ἂν ἔσχον
作为从第357行开始的“εἰ δ’ Ὀρφέως μοι γλῶσσα καὶ μέλος παρῆν”虚拟条件句的结句。此处“ἔχω”加不定式（第362行的“καταστῆσαι”）表示“阻碍”、“阻止做某事”。
365ἐπισκήψω
“ἐπισκήπτω”的意志将来时，后接不定式的主语（“τούσδε”，指代孩子们）与与格（“σοὶ”，指代阿尔克斯提斯）和不定式（第366行的“θεῖναι”与“ἐκτεῖναι”），表示“我将嘱咐”、“我将命令”。
438ἴστω
“οἶδα”的单数第三人称命令式，带补充性分词（第443行的“πορεύσας”），意为“让他知道（承认）……”。

翻译：Gemini 3.5 Flash（2026-05-22 发布）・修订记录（1 处，最近 2026-09-21）

2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处

urn:cts:greekLit:tlg0006.tlg002.humanitext-grc2:361-457