← 소 세네카

루킬리우스에게 보낸 도덕 편지

§97.1-97.9

시대가 아닌 인간의 악덕과 클로디우스의 재판

세네카는 사치와 불도덕이 특정 시대의 전유물이 아니라 인간의 보편적인 결점임을 지적한다. 그 실례로 카토와 키케로 시대에 치러진 클로디우스의 악명 높은 재판을 언급하며, 금전뿐만 아니라 정조까지 매물로 삼았던 대규모 매수 사건을 상세히 논한다.

보기 ▾
보기
번역
글꼴
AI ↗
← 이전다음 →
§97.1

​Erras, mi Lucili, si existimas nostri saeculi esse vitium1 luxuriam et neglegentiam boni moris et alia, quae obiecit suis quisque temporibus; hominum sunt ista, non temporum. Nulla aetas vacavit a culpa. Et si aestimare licentiam cuiusque saeculi incipias, pudet dicere, numquam apertius quam coram Catone peccatum est.

나의 루킬리우스여, 만약 그대가 사치와 선한 도덕에 대한 기피, 그리고 사람들이 저마다 자기 시대에 대해 비난하는 다른 일들이 우리 시대의 결점이라고 생각한다면, 그것은 오해다. 그것들은 인간의 결점이지, 시대의 결점이 아니다. 어떤 시대도 죄에서 자유롭지 못했다. 그리고 만약 그대가 각 시대의 방종함을 가늠하기 시작한다면, 말하기 부끄러운 일이나, 카토의 면전에서보다 더 공공연하게 죄가 저질러진 적은 결코 없었다.

§97.2

​Credat aliquis pecuniam esse versatam in eo iudicio, in quo reus erat P. Clodius ob id adulterium, quod cum Caesaris uxore in operto commiserat violatis religionibus eius sacrificii, quod pro populo fieri dicitur sic summotis extra consaeptum omnibus viris,2 ut picturae quoque masculorum animalium contegantur? Atqui dati iudicibus nummi sunt et, quod hac etiamnunc pactione turpius est, stupra insuper matronarum et adulescentulorum nobilium stilari loco3 exacta sunt.

푸블리우스 클로디우스가 카이사르의 아내와 밀실에서 범한 통간으로 인해 피고가 되었던 그 재판에서, 단지 돈만이 오갔다고 믿을 사람이 있겠는가? 그 통간은 온 나라를 위해 거행된다고 하는 그 제사의 종교적 규율을 깨뜨리며 일어난 것이었으니, 당시 모든 남성들은 울타리 밖으로 내쫓겨 수컷 동물의 그림조차 가려질 정도였다. 그러나 재판관들에게 돈이 주어졌을 뿐만 아니라, 이 비열한 거래보다 훨씬 더 수치스럽게도, 귀부인들과 명문가 청년들과의 정조 침해가 장부상의 지급을 대신하여 추가로 요구되었다.

§97.3

​Minus crimine quam absolutione peccatum est: adulterii reus adulteria divisit nec ante fuit de salute securus, quam4 similes sui iudices suos reddidit. Haec in eo iudicio facta sunt, in quo, si nihil aliud, Cato testimonium dixerat. Ipsa ponam verba Ciceronis, quia res fidem excedit " Accersivit ad se, promisit, intercessit, dedit, Iam vero—o di boni, rem perditam!—etiam noctes certarum mulierum atque adulescentulorum nobilium introductiones nonnullis iudicibus pro mercedis cumulo fuerunt."

죄 그 자체보다 무죄 방면을 통해 더 많은 죄가 저질러졌다. 통간의 피고인이 도리어 통간을 분배했고, 자신과 닮은 자들로 자신의 재판관들을 만들기 전까지는 자신의 안전을 확신하지 못했다. 이러한 일들은, 다른 것은 몰라도 카토가 증언을 했던 바로 그 재판에서 일어났다. 키케로 자신의 말을 그대로 적겠으니, 이 일은 도저히 믿기 어려울 정도이기 때문이다. “그는 사람들을 자기에게 불러들였고, 약속했으며, 중재하고, 돈을 주었다. 그리고 이제는――오, 선하신 신들이시여, 이 무슨 망할 일인가!――어떤 여자들과의 밤이나 명문가 청년들의 주선조차 일부 재판관들에게는 보상의 더미 위에 얹어지는 보너스가 되었다.”

§97.5

​Non vacat de pretio queri, plus in accessionibus fuit. "Vis se veri illius uxorem? Dabo illam, vis divitis huius? Tibi praestabo concubitum. Adulterium nisi feceris, damna.5 Illa formonsa, quam desideras, veniet. Illius tibi noctem promitto nec differo; intra comperendinationem fides promissi mei stabit. "Plus est distribuere adulteria quam facere; hoc vero matribus familiae denuntiare est.

대가에 대해 불평하고 있을 틈이 없다. 더 많은 것이 덤으로 얹혀 있었다. “저 엄격한 자의 아내를 원하는가? 그녀를 주겠네. 이 부유한 자의 아내를 원하는가? 그대에게 동침을 보장하겠네. 통간을 저지르지 않겠다면 유죄 판결을 내리게. 그대가 갈망하는 저 미인이 올 것이네. 그녀와의 밤을 약속하며 미루지 않겠네. 재판 연기 기간 이내에 내 약속의 신용은 확실히 지켜질 것이네.” 통간을 분배하는 것은 그것을 직접 저지르는 것보다 더 심각한 일이다. 이는 실로 가정의 어머니들에게 수치를 선고하는 일이다.

§97.6

​Hi iudices Clodiani a senatu petierant praesidium, quod non erat nisi damnaturis necessarium, et inpetraverant. Itaque eleganter illis Catulus absoluto reo, "quid vos," inquit, "praesidium a nobis petebatis? An ne nummi vobis eriperentur? "Inter hos tamen iocos inpune tulit ante iudicium adulter, in iudicio leno, qui damnationem peius effugit quam meruit.

이 클로디우스의 재판관들은 원로원에 호위를 요청했는데, 이는 유죄 판결을 내리려는 자들에게나 필요한 일이었으며, 그들은 그것을 얻어냈다. 그리하여 피고가 석방된 후 카툴루스는 그들에게 멋지게 꼬집어 말했다. “왜 그대들은 우리에게 호위를 요청했는가? 설마 그대들의 돈을 빼앗길까 봐 두려워서였는가?” 그러나 이러한 농담 속에서, 재판 전에는 통간자였고 재판 중에는 포주였던 그 피고인은 형벌을 면했으니, 그는 자신이 마땅히 받아야 할 처벌보다 훨씬 더 비열한 방식으로 유죄 판결을 모면했다.

§97.7

​Quicquam fuisse corruptius illis moribus credis, quibus libido non sacris inhiberi, non iudiciis poterat, quibus in ea ipsa quaestione, quae extra ordinem senatusconsulto exercebatur, plus quam quaerebatur, admissum est? Quaerebatur, an post adulterium aliquis posset tutus esse; apparuit sine adulterio tutum esse non posse.

그 정욕이 신성한 제사로도, 법정으로도 억제될 수 없었던 시대, 원로원 결의에 의해 특별히 치러진 바로 그 심리에서 본래 조사 대상이었던 것보다 더 많은 죄가 용인되었던 시대의 도덕보다 더 타락한 것이 있었다고 믿는가? 당시의 조사는 통간을 저지른 후에 누군가가 안전할 수 있는가였으나, 드러난 결과는 통간 없이는 안전할 수 없다는 것이었다.

§97.8

​Hoc inter Pompeium et Caesarem, inter Ciceronem Catonemque commissum est, Catonem inquam illum, quo sedente6 populus negatur permisisse sibi postulare Florales iocos nudandarum meretricum, si credis spectasse tunc severius homines quam iudicasse. Et fient et facta sunt ista, et licentia urbium aliquando disciplina metuque, numquam sponte considet.

이 일은 폼페이우스와 카이사르 사이에서, 키케로와 카토 사이에서 저질러졌다. 내가 말하는 카토는 바로, 그가 극장에 앉아 있는 동안에는 민중들이 창녀들을 옷 벗기는 플로라 축제의 유희를 요구하는 것을 스스로에게 허용하지 않았다고 전해지는 인물이다. 그대 역시 당시 사람들이 재판할 때보다 구경할 때 더 엄격했다고 믿는다면 말이다. 그런 일들은 앞으로도 일어날 것이고 과거에도 일어났다. 도시의 방종은 때로 규율과 두려움으로 진정될 뿐, 결코 자발적으로 가라앉지 않는다.

§97.9

​Non est itaque quod credas nos plurimum libidini permisisse, legibus minimum. Longe enim frugalior haec iuventus est quam illa, cum reus adulterium apud iudices negaret, iudices apud reum confiterentur, cum stuprum committeretur rei iudicandae causa, cum Clodius isdem vitiis gratiosus, quibus nocens, conciliaturas exerceret in ipsa causae dictione. Credat hoc quisquam? Qui damnabatur uni adulterio, absolutus est multis.

그러므로 우리가 정욕에 가장 많은 것을 허용하고 법률에 가장 적은 것을 허용했다고 믿을 이유는 없다. 왜냐하면 우리 시대의 청년들이 그 시대보다 훨씬 더 검소하기 때문이다. 당시에는 피고가 재판관들 앞에서 통간을 부인했으나 재판관들은 피고 앞에서 자신들의 통간을 자백했고, 재판 판결을 목적으로 정조 침해가 저질러졌으며, 클로디우스는 자신을 죄인으로 만든 바로 그 악덕들 덕분에 인기를 얻어 판결 변론 도중에 포주 짓을 행하기도 했다. 그 누가 이를 믿겠는가? 단 하나의 통간으로 처벌받아야 했던 자가 수많은 통간을 통해 석방된 것이다.

구문 주해6건
  1. 97.1nostri saeculi esse vitium

    existimas의 목적어가 되는 대격 부정사구이다. nostri saeculi는 성질의 속격 또는 소유의 속격으로 vitium을 수식하며, '우리 시대 특유의 결점이다'라는 의미를 나타낸다.

  2. 97.2summotis extra consaeptum omnibus viris

    독립탈격(ablative absolute) 구문이다. 보나 데아(Bona Dea, 선한 여신)의 제의에서 남성들이 완전히 배제되었던 상황을 설명한다.

  3. 97.2stilari loco

    해석이 어려운 표현이다. stilus(필기도구, 장부)와 관련된 형용사 stilaris에서 유래하여, 매수용 '금전 장부를 대신하여' 혹은 '투표(명부)를 대신하여' 정조 침해가 요구되었음을 의미한다.

  4. 97.3nec ante fuit... quam

    'nec ante... quam'은 '~하기 전까지는 ...하지 않았다(즉, ~하고 나서야 비로소 ...했다)'라는 상관 구문을 형성한다.

  5. 97.5Adulterium nisi feceris, damna

    매수 협상에서 범행자 측의 협박을 모사한 직접화법이다. nisi feceris는 미래완료(조건)이며, 주절의 명령법인 damna에 걸친다.

  6. 97.8quo sedente

    관계대명사 qui의 탈격형인 quo를 수반하는 독립탈격 구문이다. '그(카토)가 앉아 있는 동안에'라는 상황을 나타낸다.

번역: Gemini 3.5 Flash (2026-05-25 공개) · 수정 이력 (2건, 최근 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI 교열 — 원문 1건
  • 2026-09-21 AI 교열 — 번역문 1건
urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:97.1-97.9