← 马格努斯·奥索尼乌斯

悼父挽歌

§pr-64

序言与对父亲奥索尼乌斯生平的追思

作者纪念已故父亲的散文序言,以及一首描述其父奥索尼乌斯一生的诗歌。奥索尼乌斯医术精湛,生活简朴,为人正直,诗中亦提及了家族的昌盛。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§pr

​Post deum semper patrem colui secundamque reverentiam genitori meo debui, sequitur ergo hanc summi dei venerationem epicedion patris mei. titulus a Graecis auctoribus defunctorum honori dicatus, non ambitiosus, sed religiosus: quem commendo lectori meo, sive is filius est seu pater sive utrumque, neque, ut laudet, exigo; set, ut amet, postulo, neque vero nunc patrem meum laudo, quod ille non eget et ego functum oblectatione viventium onerare non debeo, neque dico nisi quod agnoscunt, qui parti aetatis eius interfuerunt. falsum me autem morte eius obita dicere et verum tacere eiusdem piaculi existimo, imagini ipsius hi versus subscripti sunt neque minus in opusculorum meorum seriem relati. alia omnia mea displicent mihi; hoc relegisse amo.

在神之后,我始终敬爱父亲,并对我的生身之父怀有次等的敬意;因此,在对至高之神的崇敬之后,紧接着是我父亲的哀悼诗。这个被希腊作家用来纪念逝者的名称,并非出于虚荣,而是出于虔敬:我将其推荐给我的读者,无论他是儿子、是父亲,还是二者兼具。我并不强求他的赞赏,但我请求他的喜爱。其实,我现在并非在颂扬我的父亲,因为他并不需要,而我也不应当用活人的娱乐去加重逝者的负担;除了那些曾与他共度过部分岁月的人所公认的事实之外,我什么也不说。我以为,在他死后捏造谎言与隐瞒真相是同等的罪过。这些诗句曾被题写在他的肖像之下,同样也被收入我的一系列小作品集中。我的其他所有作品都让我不快,唯独这篇我乐于反复阅读。

§1

​Nomen ego Ausonius, non ultimus arte medendi

我,名为奥索尼乌斯,在医术上并非末流,

§2

​et, mea si nosses tempora, primus eram.1

且若你知晓我的时代,我本是第一人。

§3

​vicinas urbes colui patriaque domoque,

我在祖国与家园中,居住于邻近的城市,

§4

​Vasates patria, sed lare Burdigalam,

瓦萨特是我的祖国,但波尔多是我的住处,

§5

​curia me duplex et uterque senatus habebat

双重的议会和两处的元老院都接纳我,

§6

​muneris exsortem,2 nomine participem,

免除职务,只在名义上作为参与者,

§7

​non opulens nec egens, parcus sine sordibus egi:

既不富裕也不贫困,我过着简朴而不至于鄙陋的生活:

§8

​victum, habitum, mores semper eadem habui,

饮食、起居、习惯,我始终保持如一,

§9

​sermone inpromptus Latio, verum Attica lingua

在拉丁语中笨口拙舌,但阿提卡语言

§10

​suffecit culti vocibus eloquii.

足以提供优雅雄辩的辞令。

§11

​optuli opem cunctis poscentibus artis inemptae

我向所有求助者提供不收报酬的医术援助,

§12

​officiumque meum cum pietate fuit.

我的职责总是伴随着虔敬。

§13

​iudicium de me studui praestare bonorum:

我力图让善人对我做出公正的评价:

§14

​ipse mihi numquam, iudice me, placui.

在我自己的审判下,我从未对自己满意。

§15

​officia in multos diverso debita cultu

我对许多人,以不同的尊重,履行应尽的义务,

§16

​personis, meritis, tempore distribui,

根据人格、功绩和时机予以分配;

§17

​litibus abstinui: non auxi, non minui rem;

我远离诉讼:既不增加、也不减少家产;

§18

​indice me nullus, set neque teste, perit,

在我的指控或见证下,没有一个人因此灭亡;

§19

​invidi numquam; cupere atque ambire refugi;

我从未嫉妒;对奢望与钻营避之不及;

§20

​iurare aut falsum dicere par habui.

将起誓与说谎视为等同。

§21

​factio me sibi non, non coniuratio iunxit:

党派没有将我拉拢,阴谋也没有:

§22

​sincero colui foedere amicitias,

我以真诚的盟约维系友谊,

§23

​felicem scivi non qui,3 quod vellet, haberet,

我知道幸福的人,并非拥有其所想之人,

§24

​set qui per fatum non data non cuperet.

而是不觊觎命运未曾给予之物的人。

§25

​non occursator, non garrulus, obvia cernens,

我不迎合讨好,也不多话,看着眼前之事,

§26

​valvis et velo condita non adii.

我不去探寻紧闭的门扉与帷幕后隐藏的事物。

§27

​famam, quae posset vitam lacerare bonorum,

足以撕裂善人生活的谣言,

§28

​non finxi et, veram si scierim, tacui,

我从未捏造,且若知其为真,亦保持缄默;

§29

​ira procul, spes vana procul, procul anxia cura

愤怒远离,虚妄的希望远离,焦虑的忧心远离,

§30

​inque bonis hominum gaudia falsa procul.

在人间福乐中,虚假的快乐亦远离。

§31

​vitati coetus eiuratique tumultus

避开集会,宣誓拒绝喧嚣,

§32

​et semper fictae principum amicitiae,

以及掌权者们向来虚伪的友谊;

§33

​deliquisse nihil numquam laudem esse putavi

我从未认为毫无过错便是值得赞美之事,

§34

​atque bonos mores legibus antetuli.

且将优良的品德置于法律之上。

§35

​irasci promptus properavi condere motum

虽易怒,但我急于平息这种冲动,

§36

​atque mihi poenas pro levitate dedi.

并为自己的轻率向自己惩罚。

§37

​coniugium per lustra novem sine crimine concors

一段长达四十五年、无瑕且和谐的婚姻,

§38

​unum habui: gnatos quattuor edidimus.

我仅此一段:我们育有四个子女。

§39

​prima obiit lactans; at qui fuit ultimus aevi,.

长女在哺乳期夭折;而那年龄最小的儿子,

§40

​pubertate rudi non rudis interiit.

在未成熟的青春期离世,而他自己并非不成熟。

§41

​maximus ad summum columen pervenit honorum,

长子达到了名位的最高顶峰,

§42

​praefectus Gallis et Libyae et Latio,

成为高卢、利比亚与拉齐奥的长官,

§43

​tranquillus, clemens, oculis, voce, ore serenus,

他温和、宽厚,眼神、声音与面容皆明朗,

§44

​in genitore suo mente animoque puer.

对待父亲,其心志与灵魂犹若孩童。

§45

​huius ego et natum et generum pro consule vidi;

我曾亲见他的儿子与女婿皆任行省总督;

§46

​consul ut ipse foret, spes mihi certa fuit.

我确信他自己也会成为执政官。

§47

​matronale decus possedit filia, cuius

女儿拥有为人妇者的尊严,她的

§48

​egregia et nuptae laus erat et viduae,

卓越名声不论是在为妇时还是在守寡时都同样显赫,

§49

​quae nati generique et progeneri simul omnium

她目睹了儿子、女婿和孙女婿

§50

​multiplici inlustres vidit honore domos.

因多重名望而显赫一时的门第。

§51

​ipse nec adfectans nec detrectator honorum

我自己,既不追求也不拒斥名位,

§52

​praefectus magni nuncupor Illyrici,

被任命为伟大的伊利里亚长官;

§53

​haec me fortunae larga indulgentia suasit4

正是命运的这份慷慨恩赐劝诱我,

§54

​numine adorato vitae obitum petere,

在崇敬神明之后,去寻求生命的终结,

§55

​ne fortunatae spatium inviolabile vitae

免得有朝一日,命运的毒牙会咬碎

§56

​fatali morsu stringeret ulla dies.

幸福生活的神圣疆界。

§57

​optinui auditaeque preces: spem, vota, timorem

我如愿以偿,祈祷得到了垂听:希望、誓愿和恐惧,

§58

​sopitus placido fine relinquo aliis,

已在安详的终结中沉睡,留给他人;

§59

​inter maerentes, sed non ego maestus, amicos

在哀悼的朋友们之中,而我自己并无悲伤,

§60

​dispositis iacui funeris arbitriis.

在安排妥当丧葬事宜后,我安然躺下。

§61

​nonaginta annos baculo sine, corpore toto

九十载岁月无需拐杖,以健全的体魄

§62

​exegi, cunctis integer officiis,

度过了一生,胜任所有的职责。

§63

​haec quicumque leges, non aspernabere fari:

无论你是谁,读到这些文字,请不要吝惜一言:

§64

​talis vita tibi, qualia vota mihi.

“愿你的生活如此,正如我的愿望一般。”

语法注4 条
  1. 2primus eram

    虽然条件从句使用了虚拟式过去完成时 'nosses'(即 novisses),但主句却使用了未完成过去时直陈式 'eram'。这种在虚拟条件句中使用直陈式的用法,强调了某种状态的确定性或事实性(“如果你了解我的时代,我原本确实是第一人”)。

  2. 6muneris exsortem

    形容词 'exsors'(意为“免除、未分得”)支配表示剥夺或分离的属格 'muneris'(即名词 munus “职务、公职”的单数属格)。

  3. 23felicem scivi non qui

    'scivi'(动词 scio “知道、认为”的完成时)在此意为“我认为/认定”。在句法结构上,它带有一个省略了 'esse' 的宾格加不定式结构(以宾格补语 'felicem' 为核心),且关系从句 'qui...' 的先行词 'eum' 被省略,即“我认为那[并非……而是]……的人是幸福的”。

  4. 53me... suasit

    动词 'suadeo'(意为“劝告、促使”)在古典散文中通常支配与格(mihi),但在此处它支配了宾格 'me',并与不定式 'petere' 连用,类似于宾格加不定式结构。这是诗歌或晚期拉丁语中的特征用法。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:stoa0045.stoa009.humanitext-lat2:pr-64