← 查士丁尼一世

学说汇纂

§16.1.2.pr-16.1.2.5

维莱乌斯元老院决议的历史背景与适用范围

乌尔比安阐述了维莱乌斯元老院决议的历史背景及其原文,指出该救济仅在女性无狡诈行为时适用,且适用于包括诉讼代理在内的任何形式的债务承担。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →

[ULPIANUS libro uicensimo nono ad edictum.]

[乌尔比安,《告示注解》第二十九卷]

§16.1.2.pr

​Et primo quidem temporibus diui Augusti, mox deinde Claudii edictis eorum erat interdictum, ne feminae pro uiris suis intercederent.

首先是在神君奥古斯都时代,随后在克劳狄时代,通过他们的告示,禁止女性为其丈夫承担债务。

§16.1.2.1

​Postea factum est senatus consultum, quo plenissime feminis omnibus subuentum est. cuius senatus consulti uerba haec sunt: 'Quod Marcus Silanus et Velleus Tutor consules uerba fecerunt de obligationibus feminarum, quae pro aliis reae fierent, quid de ea re fieri oportet, de ea re ita censuere: quod ad fideiussiones et mutui dationes pro aliis, quibus intercesserint feminae, pertinet, tametsi ante uidetur ita ius dictum esse, ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur,1 cum eas uirilibus officis fungi et eius generis obligationibus obstringi non sit aequum, arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam,2 ut in ea re senatus uoluntas seruetur'.

此后做出了元老院决议,通过该决议,所有女性都得到了最充分的救济。该元老院决议的字句如下:“鉴于执政官马尔库斯·西拉努斯和维莱乌斯·图托尔就为他人成为主债务人的女性的债务发表了发言,询问关于此事应当如何处理,他们对此事议决如下:至于女性为他人承担的保证和借贷,虽然在此前似乎已有司法裁判,不因该名目而给予她们请求权,亦不给予针对她们的诉讼,因为让她们履行男性的职务并受此类债务拘束是不公平的,元老院认为,若就此事在法庭上被请求裁判的人努力使元老院的意志在此事上得到遵守,他们将做得正确且合乎秩序。”

§16.1.2.2

​Uerba itaque senatus consulti excutiamus prius prouidentia amplissimi ordinis laudata, quia opem tulit mulieribus propter sexus inbecillitatem multis huiuscemodi casibus suppositis atque obiectis.

因此,在首先赞扬了最高贵阶层的先见之明后,让我们来审视元老院决议的字句,因为在面临并面对许多此类情况时,元老院因女性性别的软弱而向她们提供了援助。

§16.1.2.3

​Sed ita demum eis subuenit, si non callide sint uersatae: hoc enim diuus Pius et Seuerus rescripserunt. nam deceptis, non decipientibus opitulatur et est et Graecum Seueri tale rescriptum: ταῖς ἀπατώσαις γυναιξὶν τὸ δόγμα τῆς συγκλήτου βουλῆς οὐ βοηθεῖ.3 infirmitas enim feminarum, non calliditas auxilium demeruit.

但是,只有在她们没有狡诈行事的情况下,该决议才予以救济:因为神君庇护和塞维鲁在敕答中正是这样答复的。因为它是向受骗者而非欺骗者提供援助,而且塞维鲁也有这样一条希腊语敕答:“对于欺骗的女性,元老院的决议不予协助。”因为值得援助的是女性的软弱,而非其狡诈。

§16.1.2.4

​Omnis omnino obligatio senatus consulto Uelleiano comprehenditur, siue uerbis siue re siue quocumque alio contractu intercesserint.

凡是女性承担的债务,无论是通过言辞、通过实物还是通过任何其他契约,都毫无例外地被维莱乌斯元老院决议所涵盖。

§16.1.2.5

​Sed et si mulier defensor alicuius exstiterit,4 procul dubio intercedit: suscipit enim in se alienam obligationem, quippe cum ex hac re subeat condemnationem. proinde neque maritum neque filium neque patrem permittitur mulieri defendere.

但是,如果女性作为某人的诉讼代理人出现,毫无疑问她也是在承担债务:因为她将他人的债务揽到了自己身上,毕竟她会因此而承受判决有罪的后果。因此,女性不被允许为丈夫、儿子或父亲进行诉讼代理。

语法注4 条
  1. 16.1.2.1ne eo nomine ab his petitio neue in eas actio detur

    ab his(来自他们,即债权人)指代债权人,in eas(针对她们)指代女性(feminae)。petitio 和 actio 均指债权人提出的诉讼请求或诉权,这表明元老院决议废除了因女性为他人承担债务而产生的任何诉讼上的请求。

  2. 16.1.2.1arbitrari senatum recte atque ordine facturos ad quos de ea re in iure aditum erit, si dederint operam

    arbitrari 是“宾格加不定式”(AcI)结构的动词,以 senatum 为其逻辑主语。在从属于 arbitrari 的下层 AcI 结构中,不定式 facturos (esse) 的逻辑主语是关系从句 ad quos ... aditum erit(指裁判官等政务官)中被省略的先行词。条件从句 si dederint operam 修饰该结构。

  3. 16.1.2.3ταῖς ἀπατώσαις γυναιξὶν τὸ δόγμα τῆς συγκλήτου βουλῆς οὐ βοηθεῖ

    引用自皇帝塞维鲁的希腊语敕答。与格的 ταῖς ἀπατώσαις γυναιξὶν(对于欺骗的女性)受动词 οὐ βοηθεῖ(不予协助)支配,这与拉丁文的 non decipientibus opitulatur 完全对应。

  4. 16.1.2.5defensor alicuius exstiterit

    defensor(诉讼代理人、诉讼承担人)指在罗马民事诉讼中,自愿作为被告代替他人进行诉讼的人。由于该行为实质上属于将他人的债务(因败诉而产生的义务)揽到自己身上(债务承担),因此属于维莱乌斯元老院决议禁止的范畴。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-07-12 发布)・中文译文与原文的修订记录(3 处,最近 2026-11-15)
  • 中于 2026-07-13 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
  • 2026-11-15 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:16.1.2.pr-16.1.2.5