← 查士丁尼一世

学说汇纂

§12.6.38.pr-12.6.38.3

家族间债务清偿与基于特有财产的自然债务消灭

探讨了处于同一家父权下的兄弟之间的借贷,以及父亲与儿子之间的债务,在父亲死亡或儿子免除家父权后进行清偿时是否可请求返还的问题,重点论述了与特有财产相关的自然债务的存续与消灭,并涉及保证人就非债遗赠进行清偿后的返还请求权。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →

[AFRICANUS libro nono quaestionum.]

§12.6.38.pr

​Frater a fratre, cum in eiusdem potestate essent, pecuniam mutuatus post mortem patris ei soluit: quaesitum est, an repetere possit. respondit utique quidem pro ea parte, qua ipse patri heres exstitisset, repetiturum,1 pro ea uero, qua frater heres exstiterit, ita repetiturum, si non minus ex peculio suo ad fratrem peruenisset: naturalem enim obligationem quae fuisset hoc ipso sublatam uideri, quod peculii partem frater sit consecutus, adeo ut, si praelegatum filio eidemque debitori id fuisset, deductio huius debiti a fratre ex eo fieret. idque maxime consequens esse2 ei sententiae, quam Iulianus probaret, si extraneo quid debuisset et ab eo post mortem patris exactum esset, tantum iudicio eum familiae herciscundae reciperaturum a coheredibus fuisse, quantum ab his creditor actione de peculio consequi potuisset. igitur et si re integra familiae herciscundae agatur, ita peculium diuidi aequum esse, ut ad quantitatem eius indemnis a coherede praestetur: porro eum, quem aduersus extraneum defendi oportet, longe magis in eo, quod fratri debuisset, indemnem esse praestandum.

兄弟二人在处于同一家父支配权下时,一方向另一方借钱,并在父亲死后向其清偿:现提出疑问,该兄弟是否可以请求返还。他回答道:就他自己继承父亲遗产的份额而言,他肯定可以请求返还;但就其兄弟继承遗产的份额而言,只有在从其特有财产中归于其兄弟的数额不低于该份额时,他才可以请求返还。因为原先存在的自然债务,已被兄弟获得特有财产的一部分这一事实本身所消灭;以至于如果该特有财产已被先取遗赠给既是儿子又是债务人的该人,兄弟将从中扣除该笔债务。而这与尤里安所赞同的观点最相符合:即如果儿子欠外人债务,并在父亲死后被催收,那么他在分割遗产之诉中,只能从共同继承人处收回债权人通过关于特有财产之诉本可以从他们那里获得的同等数额。因此,即使在事物完好未动时提起分割遗产之诉,公平的做法也是这样分割特有财产,即在特有财产的数额范围内由共同继承人使其免受损害。此外,对于那些应当免受外人侵害的人,在对待其欠兄弟的债务上,显然更应该使其免受损害。

§12.6.38.1

​Quaesitum est, si pater filio crediderit isque emancipatus soluat, an repetere possit. respondit, si nihil ex peculio apud patrem remanserit, non repetiturum: nam manere naturalem obligationem argumento esse, quod3 extraneo agente intra annum de peculio deduceret pater, quod sibi filius debuisset.

现提出疑问:如果父亲借钱给儿子,而该儿子在被免除家父权后进行了清偿,他是否可以请求返还。他回答说,如果父亲处没有留下任何特有财产,他将无法请求返还。因为自然债务依然存在,这可以通过以下事实证明:如果外人在一年内提起关于特有财产之诉,父亲会扣除儿子欠他的债务。

§12.6.38.2

​Contra si pater quod filio debuisset eidem emancipato soluerit, non repetet: nam hic quoque manere naturalem obligationem eodem argumento probatur, quod, si extraneus intra annum de peculio agat, etiam quod pater ei debuisset computetur. eademque erunt et si extraneus heres exheredato filio soluerit id, quod ei pater debuisset.

相反,如果父亲向已被免除家父权的同一儿子支付了其所欠儿子的款项,他不能请求返还。因为在这里,自然债务依然存在也由同样的论据所证实,即如果外人在一年内提起关于特有财产之诉,父亲欠儿子的款项也应当被计算在内。如果外人继承人向被剥夺继承权的儿子支付了父亲欠该儿子的款项,结果也是一样的。

§12.6.38.3

​Legati satis accepi et cum fideiussor mihi soluisset, apparuit indebitum fuisse legatum: posse eum repetere existimauit.

我接受了关于遗赠的担保,当保证人向我清偿后,发现该遗赠本是不应给付的:他认为,保证人可以请求返还。

语法注3 条
  1. 12.6.38.prrepetiturum

    省略的将来主动不定式 repetiturum(省略了 esse)的主语是主句中的 Frater(借钱并清偿的兄弟)。两处 repetiturum 均由主句动词 respondit(回答)引导,构成间接引语的一部分。

  2. 12.6.38.pridque maxime consequens esse

    该句由主语 idque 和谓语部分 maxime consequens esse 构成,其中 ei sententiae 是形容词 consequens 的与格补足语。在以 sententiae 为先行词的关系从句 quam Iulianus probaret 中,嵌套了一个复杂的条件句,其中 tantum ... reciperaturum ... fuisse 是间接引语中的条件句结论(原为虚拟式过去完成时),与条件从句 si ... exactum esset 搭配。

  3. 12.6.38.1argumento esse, quod

    argumento 是表示目的或效果的“谓语性与格”,其主语是名词性 quod 从句(“……这一事实”),而不定式短语 manere naturalem obligationem(自然债务依然存在)则说明该“论据(argumentum)”所证明的内容。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-07-12 发布)・中文译文与原文的修订记录(3 处,最近 2026-11-15)
  • 中于 2026-07-13 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
  • 2026-11-15 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-11-15 AI校阅 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.6.38.pr-12.6.38.3