← 查士丁尼一世

学说汇纂

§12.6.19.pr-12.6.19.4

非债务人清偿与选择之债等的不当得利返还

蓬波尼乌斯论述了因惩罚免除债务后自然债务的存续、非债务人清偿时的返还请求权、混合货币按金额而非特定物提起的不当得利返还、选择之债中给付错误标的物,以及共同债务人超额清偿时的均等返还请求。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →

[POMPONIUS libro uicensimo secundo ad Sabinum.]

[蓬波尼乌斯,萨宾注解第22卷]

§12.6.19.pr

​Si poenae causa eius cui debetur1 debitor liberatus est, naturalis obligatio manet et ideo solutum repeti non potest.

如果债务人是为了惩罚债权人而获得免除的,则自然债务依然存在,因此已清偿之物不得请求返还。

§12.6.19.1

​Quamuis debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competit, ueluti si is qui heredem se uel bonorum possessorem falso existimans creditori hereditario soluerit: hic enim neque uerus heres liberatus erit et is quod dedit repetere poterit: quamuis enim debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competit.2

尽管某人收回的是欠自己的债务,但如果给付之人给付了非其所欠之物,则仍享有返还请求权;例如,某人错误地认为自己是继承人或遗产占有者,从而向遗产债权人进行了清偿:因为在这种情况下,真正的继承人既未获得免除,且给付之人亦得请求返还其所给付之物:因为尽管某人收回的是欠自己的债务,但如果给付之人给付了非其所欠之物,则仍享有返还请求权。

§12.6.19.2

​Si falso existimans debere nummos soluero, qui pro parte alieni, pro parte mei fuerunt, eius summae partem dimidiam, non corporum condicam.3

如果我错误地认为自己负有债务而给付了货币,而这些货币一部分属于他人,一部分属于我,那么我将就该金额的一半提起不当得利返还之诉(condictio),而不是请求返还货币的特定实物。

§12.6.19.3

​Si putem me Stichum aut Pamphilum debere, cum Stichum debeam, et Pamphilum soluam, repetam quasi indebitum solutum: nec enim pro eo quod debeo uideor id soluisse.

如果我认为自己欠付斯蒂克斯或潘菲鲁斯,而实际上我欠付的是斯蒂克斯,但我给付了潘菲鲁斯,我将作为给付非债之物请求返还;因为这不能被视为我为了履行所欠债务而进行的清偿。

§12.6.19.4

​Si duo rei, qui decem debebant, uiginti pariter4 soluerint, Celsus ait singulos quina repetituros, quia, cum decem deberent, uiginti soluissent, et quod amplius ambo soluerint, ambo repetere possunt.

如果欠债十个单位的两个共同债务人,同样地清偿了二十个单位,塞尔苏斯认为他们每人将请求返还五个单位,因为他们虽欠十个单位却清偿了二十个单位,而对于双方超额清偿的部分,双方均得请求返还。

语法注4 条
  1. 12.6.19.prpoenae causa eius cui debetur

    属格“poenae”与表示原因或目的的“causa”连用。而“eius cui debetur”(欠其债务之人,即债权人)则修饰“poenae”,意为“作为对债权人的惩罚”。当债务人因针对债权人的法律制裁而免除债务时,虽然市民法上的债务消灭,但自然债务(naturalis obligatio)仍然存在,因此事后清偿不得请求返还。

  2. 12.6.19.1quamuis debitum sibi quis recipiat, tamen si is qui dat non debitum dat, repetitio competit

    此句包含两个由“quamuis...”和“si...”引导的从句,修饰主句“repetitio competit”。即使债权人收回了确实欠他的债务(从债权人的角度来看是正当的),但如果给付人给付了非其所欠之物(从给付人的角度来看是非债清偿),则仍享有返还请求权。这强调了给付人的主客观状态。该句在这一小节的开头和结尾完全重复出现。

  3. 12.6.19.2non corporum condicam

    注意“eius summae partem dimidiam”(该金额的一半)与“non corporum”(非特定实物)之间的对比。由于货币(nummi)属于消耗物且会发生混和,因此给付人不能提起对物诉讼(如所有物返还之诉)来请求返还特定的物理实物(corpora),而只能就价值额提起不当得利返还之诉(condictio)。“condicam”为将来时直陈语气或现在时虚拟语气,表示一种可行的诉讼选择。

  4. 12.6.19.4pariter

    “pariter”意为“平等地”或“同时”。这里指两个共同债务人(duo rei)对于共计十个单位的债务,同样地各清偿了十个单位(总共清偿了二十个单位)。对于超额清偿的十个单位,塞尔苏斯认为他们二人可以分别均等请求返还五个单位(使用分配数词“quina”)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-07-12 发布)
  • 中于 2026-07-13 由 Gemini 3.5 Flash 重新翻译
urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.6.19.pr-12.6.19.4