← 苏维托尼乌斯

恺撒传

§46-51

私生活中的奢华与艺术品爱好及风流传闻

本章节叙述了凯撒在私生活中的奢华、对艺术品收集的热衷以及严厉的家规,随后详述了关于他与尼科美德斯国王同性关系的丑闻,以及他与众多著名已婚妇女的各种风流烟事。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§46

​habitauit primo in Subura modicis aedibus, post autem pontificatum maximum in Sacra uia domo publica. munditiarum lautitiarumque studiosissimum multi prodiderunt: uillam in Nemorensi a fundamentis incohatam magnoque sumptu absolutam, quia non tota ad animum ei responderat, totam diruisse,1 quanquam tenuem adhuc et obaeratum; in expeditionibus tessellata et sectilia pauimenta circumtulisse; ​Britanniam petisse spe margaritarum, quarum amplitudinem conferentem interdum sua manu exegisse pondus; gemmas, toreumata, signa, tabulas operis antiqui semper animosissime comparasse; seruitia rectiora politioraque inmenso pretio, et cuius ipsum etiam puderet,2 sic ut rationibus uetaret inferri; ​conuiuatum assidue per prouincias duobus tricliniis, uno quo sagati palliatiue, altero quo togati cum inlustrioribus prouinciarum discumberent. domesticam disciplinam in paruis ac maioribus rebus diligenter adeo seuereque rexit, ut pistorem alium quam sibi3 panem conuiuis subicientem compedibus uinxerit, libertum gratissimum ob adulteratam equitis Romani uxorem, quamuis nullo querente, capitali poena adfecerit.

起初他住在苏布拉的一所简陋房子里,但在担任大祭司之后,他搬到了神圣之路上的公邸。许多人传称他极其讲究整洁和奢华:即他曾将一座在内米开工奠基并花巨资建成的别墅彻底拆毁,仅仅因为该别墅没有完全符合他的心意,尽管当时他手头匮乏且债台高筑;在远征期间,他随身携带镶嵌和切石的地板;他为了寻找珍珠而远征不列颠,在比较这些珍珠的大小时,有时还会亲手衡量其重量;他总是极其热心地收集宝石、浮雕、雕像和古代名作绘画;他以极高的、甚至连自己都觉得羞耻的价格购买容貌俊美和有教养的奴隶,以至于他禁止将这些款项记入账簿;他在属州时经常设立两个宴会厅款待客人,一处供穿军大衣或希腊斗篷的人就坐,另一处供穿托加的公民同属州的名流一起就坐。他在大小事务上都极其细致且严厉地整顿家规,以至于他曾将一个给客人提供与给自己不同面包的面包师套上镣铐,并因一个深得器重的解放奴隶与罗马骑士之妻通奸而处以死刑,尽管当时无人控告。

§49

​Pudicitiae eius famam nihil quidem praeter Nicomedis contubernium laesit, graui tamen et perenni obprobrio et ad omnium conuicia exposito. omitto Calui Licini notissimos uersus: Bithynia quicquid et pedicator Caesaris umquam habuit. praetereo actiones Dolabellae et Curionis patris, in quibus eum Dolabella 'paelicem reginae, spondam interiorem regiae lecticae,' at Curio 'stabulum Nicomedis et Bithynicum fornicem' dicunt. missa etiam facio edicta Bibuli, quibus proscripsit collegam suum Bithynicam reginam, eique antea regem fuisse cordi, nunc esse regnum. quo tempore, ut Marcus Brutus refert, Octauius etiam quidam ualitudine mentis liberius dicax conuentu maximo, cum Pompeium regem appellasset, ipsum reginam salutauit. sed C. Memmius etiam ad cyathum †et ui Nicomedi stetisse obicit, cum reliquis exoletis, pleno conuiuio, accubantibus nonnullis urbicis negotiatoribus, quorum refert nomina. Cicero uero non contentus in quibusdam epistulis scripsisse a satellitibus eum in cubiculum regium eductum in aureo lecto ueste purpurea decubuisse floremque aetatis a Venere orti in Bithynia contaminatum, quondam etiam in senatu defendenti ei Nysae causam, filiae Nicomedis, beneficiaque regis in se commemoranti: 'remoue,' inquit, 'istaec, oro te, quando notum est, et quid ille tibi et quid illi tute dederis.' Gallico denique triumpho milites eius inter cetera carmina, qualia currum prosequentes ioculariter canunt, etiam illud uulgatissimum pronuntiauerunt: Gallias Caesar subegit, Nicomedes Caesarem: ecce Caesar nunc triumphat qui subegit Gallias, Nicomedes non triumphat qui subegit Caesarem.

他的贞洁名声确实除了与尼科美德斯的同居关系外没有受到任何损害,但这却是一个沉重而持久的耻辱,并使他暴露在众人的辱骂之中。我且略去利奇尼乌斯·卡尔乌斯极著名的诗句: “比提尼亚所拥有的一切, 以及卡埃萨尔的男色主宰所曾占有的一切。” 我也略过多拉贝拉和老库里奥的演说,在这些演说中,多拉贝拉称他为“女王的姘头、王家轿子的内侧卧榻”,而库里奥则称他为“尼科美德斯的马厩和比提尼亚的妓院”。 我也同样放过毕布路斯的告示,他在告示中贬称其同僚为“比提尼亚的女王”,并说他以前钟情于国王,现在则钟情于王国。就在那个时候,据马尔库斯·布鲁图斯记载,一个名叫奥克塔维乌斯的人,因精神失常而说话极其放肆,在一次盛大的集会上,他在称庞培为“国王”之后,便问候凯撒本人为“女王”。但是,盖乌斯·梅米乌斯还指责他曾一次高朋满座的宴席上,与其余的娈童一起,作为司酒侍者侍立于尼科美德斯身旁并受其强暴,当时有几位罗马城的商人在座,梅米乌斯还指名道姓地列举了这些人。 而西塞罗甚至不满足于在某些信件中写道,凯撒被侍从引入国王的卧室,身穿紫衣躺在金床上,而他源自维纳斯的青春之花在比提尼亚受到了玷污;有一次,凯撒在元老院为尼科美德斯的女儿尼萨辩护,并历数该国王对他的恩惠时,西塞罗说:“求你把那些事拿开吧,因为那人给了你什么,而你又给了那人什么,这早就是众所周知的了。” 最后,在加利亚凯旋式上,他的士兵们在跟随战车玩笑般吟唱的诸多歌谣中,也唱起了这首极其流传的歌: “凯撒征服了高卢,尼科美德斯征服了凯撒: 看啊,凯撒现在举行凯旋式,他征服了高卢, 尼科美德斯没有举行凯旋式,他征服了凯撒。”

§50

​pronum et sumptuosum in libidines fuisse constans opinio est, plurimasque et illustres feminas corrupisse, in quibus Postumiam Serui Sulpici, Lolliam Auli Gabini, Tertullam Marci Crassi, etiam Cn. Pompei Muciam. nam certe Pompeio et a Curionibus patre et filio et a multis exprobratum est, quod cuius causa post tres liberos exegisset uxorem et quem gemens Aegisthum appellare consuesset, eius postea filiam potentiae cupiditate in matrimonium recepisset. sed ante alias dilexit Marci Bruti matrem Seruiliam, cui et proximo suo consulatu sexagiens sestertium margaritam mercatus est et bello ciuili super alias donationes amplissima praedia ex auctionibus hastae minimo addixit; cum quidem plerisque uilitatem mirantibus facetissime Cicero: 'quo melius,' inquit, 'emptum sciatis, tertia deducta4'; existimabatur enim Seruilia etiam filiam suam Tertiam Caesari conciliare.

普遍的舆论认为,他耽于色欲且为此挥霍无度,诱奸了许多名门妇女,其中包括塞尔维乌斯·苏尔皮基乌斯的妻子波斯图米亚、奥卢斯·加比尼乌斯的妻子洛里亚、马尔库斯·克拉苏的妻子特尔图拉,甚至还有格奈乌斯·庞培的妻子穆基亚。因为庞培确实受到了老、少库里奥以及许多其他人的谴责,原因是他为了追求权力,后来娶了那个男人的女儿为妻,而庞培曾因那个男人的缘故在生下三个孩子后休了妻子,且曾叹息着称那个男人为“埃癸斯托斯”。 但在所有女性中,他最爱的是马尔库斯·布鲁图斯的母亲塞耳维里娅,在自己的首任执政官任期内,他曾为她买下了一颗价值六百万塞斯太尔斯的珍珠;内战期间,除了其他赠礼外,他还以极低的价格在拍卖会上为她批下了极为广阔的庄园;当时许多人对其低廉的价格表示惊讶,西塞罗便极尽诙谐地说:“为了让你们知道这买得多么合算,三分之一已被扣除了”;因为人们认为塞耳维里娅甚至将她自己的女儿特尔蒂娅也献给了凯撒。

§51

​ne prouincialibus quidem matrimoniis abstinuisse uel hoc disticho apparet iactato aeque a militibus per Gallicum triumphum: urbani, seruate uxores: moechum caluom adducimus. aurum in Gallia effutuisti, hic sumpsisti mutuum.

他连属州的婚姻也未放过,这从以下这首在加利亚凯旋式上同样被士兵们传唱的两行诗中便可见一斑: “市民们,看好你们的妻子:我们把那个秃顶的奸夫带回来了。 你在高卢把黄金全花在女人身上了,在这里你借了债。”

语法注4 条
  1. 46uillam in Nemorensi ... diruisse

    指示了作为 multi prodiderunt(许多人传称)宾语的“对格与不定式”(AcI)结构的开始,后续并列了一系列描述凯撒行为的不定式(diruisse, circumtulisse, petisse 等)。

  2. 47cuius ipsum etiam puderet

    由关系代词 cuius 引导的表示特征或结果的虚拟语气从句。无人称动词 pudet 以属格表示感到羞耻的对象(cuius 指代奴隶),以对格表示羞耻的主体(ipsum 指代凯撒)。

  3. 48alium quam sibi

    alium quam 结构,意为“(与……)不同的(面包)”。间接反身代词 sibi 指代主句的主语,即凯撒本人。

  4. 50quo melius ... tertia deducta

    连接词 quo(相当于 ut eo)用于引导含有比较级 melius 的目的从句。夺格绝对结构 tertia deducta 是西塞罗著名的双关语,既指“扣除三分之一(作为折扣)”,又指塞耳维里娅的第三个女儿“特尔蒂娅(Tertia)被引荐/奉献给凯撒”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:46-51