← 小塞内卡

致卢基里乌斯道德书简

§112.1-112.4

改造恶习之人的困难与老藤接枝的比喻

塞内卡用在老葡萄藤上接枝的隐喻,向卢基里乌斯解释了教育其朋友的难度,并指出沉溺于恶德的人即使暂时表现出悔意,也难以轻易改变。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§112.1

​Cupio mehercules amicum tuum formari, ut desideras, et institui; sed valde durus capitur,1 immo, quod est molestius, valde mollis capitur et consuetudine mala ac diutina fractus. volo tibi ex nostro artificio exemplum referre.

凭赫拉克勒斯起誓,我渴望你的朋友能如你所愿地受到塑造和教育;但他在被着手塑造时已经非常坚硬,甚至,更令人烦恼的是,他因长期不良的习惯而崩溃,在非常软弱的状态下被对待。我想从我们的手艺中给你引用一个例子。

§112.2

​Non quaelibet insitionem vitis patitur; si vetus et exesa est, si infirma gracilisque, aut non recipiet surculum aut non alet nec adplicabit sibi nec in qualitatem eius naturamque transibit. Itaque solemus supra terram praecidere, ut si non respondit, temptari possit secunda fortuna, et iterum repetita infra terram inseratur.

并非任何葡萄藤都容许接枝;如果它既古老又腐朽,既虚弱又纤细,它要么不会接受接穗,要么不会滋养它,既不会将它与自身结合,也不会同化为它的品质和本性。因此,我们习惯在地面以上将其剪断,以便如果它没有反应,还可以尝试第二次运气,并在再次重复时,在地面以下进行接枝。

§112.3

​Hic, de quo scribis et mandas, non habet vires; indulsit vitiis. Simul et emarcuit et induruit. Non potest recipere rationem, non potest nutrire. "At cupit ipse." Noli credere. Non dico illum mentiri tibi; putat se cupere. Stomachum illi fecit luxuria; cito cum illa redibit in gratiam. "

你信中所写并托付给我的这个人,没有力量;他沉溺于恶德之中。他同时既已枯萎,又已硬化。他无法接受理性,也无法滋养它。“但他自己渴望着。”不要相信。我不是说他向你撒谎;他以为自己渴望。奢靡使他倒了胃口;他很快就会与她言归于好。

§112.4

​Sed dicit se offendi vita sua." Non negaverim.2 Quis enim non offenditur? Homines vitia sua et amant simul et oderunt. Tunc itaque de illo feremus sententiam, cum fidem nobis fecerit invisam iam sibi esse luxuriam; nunc illis male convenit.3 VALE.

“但他自己说对自己的生活感到厌恶。”我不会否认。因为谁不感到厌恶呢?人们对自己的恶德既爱又恨。因此,我们将在那时对他做出判决,即当他使我们确信奢靡如今已为他所憎恶之时;目前他们只是关系不和。愿你健康。

语法注3 条
  1. 112.1capitur

    动词 capio(拿、取、接受)的被动语态单数第三人称。此处具有比喻意义,指“被着手(塑造、教育)”。伴随着形容词 durus(硬的)和 mollis(软的),暗示了像粘土或接枝原料一样被加工时的状态。

  2. 112.4Non negaverim

    虚拟语气完成时主动语态单数第一人称,作潜在(可能性)虚拟语气。表示委婉的肯定:“我不会否认”或“我不打算否认”。

  3. 112.4male convenit

    无人称用法(单数第三人称)。伴随与格 illis(给他们,指代这个人与奢靡 luxuria),意为“他们之间相处得不好”或“他们目前关系不和”,比喻性地表现出一种类似于夫妻间暂时不和的状态。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:112.1-112.4