← 小塞内卡

淮德拉

§1199-1280

忒修斯的自责与收敛希波吕托斯遗体

菲德拉在劝告忒修斯随她同赴冥界后自尽身亡。忒修斯在极度内疚中渴望得到地狱的惩罚,他亲手将希波吕托斯支离破碎的遗体重新拼合,并下令举行皇家葬礼,同时诅咒菲德拉的尸骨被泥土沉重地压在深处。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1199

​Quid facere rapto debeas gnato parens.1

关于对被夺走的儿子应当做什么,父亲啊,

1200

​disce a noverca: condere2 Acherontis plagis.

从继母那里学习吧:将自己隐藏在阿刻戎的领域中。

​Pallidi fauces Averni vosque, Taenarei specus,

苍白阿佛纳斯的深渊啊,还有你们,泰纳罗斯的洞穴,

​unda miseris grata Lethes vosque, torpentes lacus,

令不幸者欣喜的勒忒之水啊,还有你们,迟钝的湖泊,

​impium rapite atque mersum premite perpetuis malis,

夺走这个不义之人,并用永恒的灾难将他淹没压制吧。

​nunc adeste, saeva ponti monstra, nunc vastum mare,

现在降临吧,深海的凶猛怪物们,现在广阔的海洋啊,

1205

​ultimo quodcumque Proteus aequorum abscondit sinu,

普罗透斯在水域最深处隐藏的一切,

​meque ovantem3 scelere tanto rapite in altos gurgites,

将我这为如此大罪而狂喜的人夺入深邃的漩涡中吧。

​tuque semper, genitor, irae facilis assensor meae,

还有你,父亲,总是轻易顺从我的怒火,

​morte facili dignus haud sum qui nova natum nece

我不配得到轻松的死亡,是我用奇异的死法将儿子

​segregem sparsi per agros quique, dum falsum nefas

撕裂并散落于田野间,也是我,当作为严厉的复仇者

1210

​exsequor vindex severus, incidi in verum scelus.

惩治虚假的罪恶时,落入了真正的罪行之中。

​sidera et manes et undas scelere complevi meo:

我用我的罪行填满了星空、亡魂与波涛:

​amplius sors nulla restat; regna me norunt tria.

再无多余的命运留存;三个王国都已认得我。

​In hoc redimus? patuit ad caelum via,

我们重返此处就是为了这个吗?通往上天之路敞开,

​bina ut viderem funera et geminam necem,

难道是为了让我目睹两场葬礼和双重的死亡,

1215

​caelebs et orbus funebres una face

让孤身一人且无子嗣的我,用同一支火炬

​ut concremarem prolis ac thalami rogos?

去点燃子孙与婚姻的火葬堆吗?

​donator atrae lucis,4 Alcide, tuum

黑暗之光的赐予者,阿尔喀得斯啊,将你的

​Diti remitte munus; ereptos mihi

恩赐归还给迪斯吧;将从我这里夺走的

​restitue manes, impius frustra invoco

亡魂归还给我。不义的我徒劳地呼唤着

1220

​mortem relictam— crudus et leti artifex,

被抛弃的死——冷酷的死之匠人啊,

​exitia machinatus insolita effera,

曾谋划罕见而野蛮的毁灭之人,

​nunc tibimet ipse iusta supplicia irroga.

现在给你自己施加正义的惩罚吧。

​pinus coacto vertice attingens humum

让被迫弯曲、顶端触地的松树,

​caelo remissum findat in geminas trabes,

在释放回天空时将我撕裂成双重的树干,

1225

​mittarve praeceps saxa per Scironia?

还是我应当从斯基隆的岩石上坠落下去?

​graviora vidi, quae pati clausos iubet

我见过更沉重的惩罚,那是弗勒格同以烈火之流环绕罪人,

​Phlegethon nocentes igneo cingens vado:

命令被囚禁者所承受的:

​quae poena memet maneat et sedes, scio.

什么样的刑罚和居所等待着我,我清楚。

​umbrae nocentes, cedite et cervicibus

有罪的亡魂啊,让开,让那块安放于此、

1230

​bis, his5 repositum degravet fessas manus

此处的巨石,压碎我疲惫的双臂——

​saxum, seni perennis Aeolio labor-,

那是埃俄罗斯老人的永恒劳苦——

​me ludat amnis ora vicina alluens;

让流经邻近嘴唇的河水愚弄我;

​vultur relicto transvolet Tityo ferus

让凶猛的秃鹫离开提堤俄斯,飞到这里,

​meumque poenae semper accrescat iecur;

让我那因惩罚而不断生长的肝脏供其啄食;

1235

​et tu mei requiesce Perithoi pater:

还有你,我的庇里托俄斯的父亲,安息吧:

​haec incitatis membra turbinibus ferat

让那永不停止转动、轮盘回旋的战车,

​numquam resistens orbe revoluto rota.

在迅疾的旋风中带走这些肢体。

​dehisce tellus, recipe me dirum chaos,

裂开吧,大地;接纳我,可怕的混沌,

​recipe, haec ad umbras iustior nobis via est:

接纳吧,这条通往亡魂之路对我们而言更为正当:

1240

​gnatum sequor— ne metue qui manes regis:

我追随儿子而去——掌管亡魂的主宰啊,不要害怕:

​casti venimus; recipe me aeterna domo

我们以贞洁之身前来;在永恒的家园中接纳我,

​non exiturum, non movent divos preces;

不再走出。祈祷无法打动神明;

​at si rogarem scelera, quam proni forent.

但如果我祈求罪恶,他们会是多么顺从啊。

​Theseu, querelis tempus aeternum manet:

忒修斯,悲叹的时间是永恒的:

1245

​nunc iusta nato solve et absconde ocius

现在为儿子履行葬礼,并迅速掩埋

​dispersa foede membra laniatu effero.

那些因野蛮撕扯而无惨散落的肢体。

​Huc, huc reliquias vehite cari corporis

到这里,到这里运送亲爱尸体的遗骸,

​pondusque et artus temere congestos date.

将重量和胡乱堆积的肢体放在此处。

​Hippolytus hic est? crimen agnosco meum:

这是希波吕托斯吗?我承认我的罪行:

1250

​ego te peremi; neu nocens tantum semel

我杀害了你;而且,为了不让我仅一次犯罪

​solusve fierem,6 facinus ausurus parens

或独自一人成为罪人,作为敢于犯下罪行的父亲,

​patrem advocavi. munere en patrio fruor,

我呼唤了我的父亲。看啊,我享受着父亲的恩赐,

​o triste fractis orbitas annis malum!

哦,破碎岁月中丧失子嗣的悲哀灾难!

​complectere artus, quodque de nato est super,

拥抱这些肢体,将儿子剩下的部分,

1255

​miserande, maesto pectore incumbens fove.

可怜的人啊,伏在上面用悲伤的胸膛去温暖。

​Disiecta genitor7 membra laceri corporis

父亲啊,将这被撕裂身体的散落肢体

​in ordinem dispone et errantes loco

顺次排列,将偏离原位的

​restitue partes: fortis hic dextrae locus,

部分归还于其处:这里是强壮右手的归宿,

​hic laeva frenis docta moderandis manus

这里是熟练操控缰绳的左手

1260

​ponenda: laevi lateris agnosco notas.

应当安放之处:我认出了左肋的痕迹。

​quam magna lacrimis pars adhuc nostris abest!

还有多么庞大的一部分,至今还缺席于我们的眼泪之中!

​Durate trepidae lugubri officio manus,

坚持住,在悲哀的仪式中颤抖的双臂,

​fletusque largos sistite, arentes genae,

止住汹涌的泪水吧,干枯的面颊,

​dum membra nato genitor adnumerat suo

当父亲为他的儿子数点肢体,

1265

​corpusque fingit, hoc quid est forma carens

重塑身体之时。——这没有形状且丑陋、

​et turpe, multo vulnere abruptum undique?

因多处伤口而四处断裂的东西是什么?

​quae pars tui sit dubito; sed pars est tui:

我怀疑这是你身体的哪一部分;但这确是你的一部分:

​hic, hic repone, non suo, at vacuo loco.

在这里,在这里放好它,不是在它原有的、而是在空出的地方。

​haecne illa facies igne sidereo nitens,

这就是那张因星火而闪耀、

1270

​inimica flectens lumina? huc cecidit decor?

转动着敌意眼光的面庞吗?美貌竟堕落至此?

​o dira fata, numinum o saevus favor!

哦,可怕的命运,哦,神明残忍的眷顾!

​sic ad parentem natus ex voto redit?

儿子就是这样因着誓言回到父亲身边的吗?

​en haec suprema dona genitoris cape,

看啊,接受父亲这最后的礼物吧,

​saepe efferendus;8 interim haec ignes ferant.

多次被抬出安葬的人啊;与此同时,让烈火带走这些吧。

1275

​Patefacite acerbam caede funesta domum:

敞开这因致命杀戮而痛苦的居所:

​Mopsopia claris tota lamentis sonet,

让整个莫普索皮亚因响亮的哀歌而回荡,

​vos apparate regii flammam rogi;

你们去准备皇家火葬堆的火焰;

​at vos per agros corporis partes vagas

而你们,去田野中搜寻散落的

​inquirite. istam terra defossam premat,

身体部分。让泥土掩埋并压紧那个女人,

1280

​gravisque tellus impio capiti incubet.

让沉重的土地压在她不义的头上。

语法注8 条
  1. 1199Quid facere rapto debeas gnato parens

    rapto 是动词 rapio的完成被动分词,此处意为“被夺走的、死去的”,修饰与格 gnato。debeas 是引导间接疑问句的现在时虚拟式。整句意为“作为父亲,对于被夺走的儿子应当做什么”。

  2. 1200condere

    动词 condo(隐藏、掩埋)的被动语态第二人称单数命令式。此处具有“将你自身隐藏起来,即自尽吧”的含义,是菲德拉对忒修斯的最后命令。

  3. 1206ovantem

    动词 ovo(凯旋、狂喜)的现在分词单数宾格,修饰 me。忒修斯反讽式地将自己描绘为“在如此大罪中欢呼雀跃的自己”。

  4. 1217donator atrae lucis

    atrae lucis(黑暗之光)指从冥界重回人世。赫拉克勒斯(Alcides)将忒修斯从冥府带回并赋予其“人世之光”,此处被忒修斯悲痛地称作“黑暗(令人厌恶)之光的赠予者”。

  5. 1230bis, his

    部分版本作 his, his 重叠指示。本译文将其处理为“在此处,在此处(安放)”,指的是忒修斯希望将西西弗斯的巨石压在自己双臂上的位置。

  6. 1250neu nocens tantum semel / solusve fierem

    带 neu 的虚拟式 fierem 引导否定目的或结果从句,意为“免得我仅一次犯罪,或者免得我独自成为罪人”。这表达了忒修斯对其轻易唤起波塞冬之诅咒从而连累父亲的自嘲。

  7. 1256genitor

    主格或呼格。忒修斯在这里作为“父亲”对自己进行劝诫或命令,标志着他开始动手将儿子支离破碎的遗体重新拼合的悲剧性叙述。

  8. 1274saepe efferendus

    动词 effero(为了葬礼而运出尸体)的动词性形容词。因为希波吕托斯身体粉碎,需要“多次被抬出安葬”,这是对遗体破碎惨状的极度悲剧性的讽刺表述。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
urn:cts:latinLit:phi1017.phi005.humanitext-lat2:1199-1280