← 奥维德

爱经

§1.2.1-1.2.52

归降丘比特与想象爱神的凯旋

诗人意识到自己失眠的原因是爱神丘比特的袭击,并决定放弃抵抗、甘心屈服。他描绘了丘比特带着俘虏和随从举行盛大凯旋式的场景,并在服从其权力的同时请求这位胜利的年轻神明施予仁慈。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
1

​Esse quid hoc dicam, quod tam mihi dura videntur

我该说这是怎么回事,以至于我觉得床铺是如此坚硬,

​Strata, neque in lecto pallia nostra sedent,

被褥在床上也铺不安稳,

​Et vacuus somno noctem, quam longa,1 peregi,

而我毫无困意,度过了这漫长的黑夜,

​Lassaque versati corporis ossa dolent?

辗转反侧的身体疲惫不堪、骨头隐隐作痛?

5

​Nam, puto, sentirem, siquo2 temptarer amore.

因为,我想,如果我正受到某种爱情的折磨,我应该会感觉得到。

​An subit et tecta callidus arte nocet?

或者是它正悄悄潜入,用隐蔽的手段狡黠地伤害着我?

​Sic erit; haeserunt tenues in corde sagittae,

定是如此;细细的箭矢已深植于我的心房,

​Et possessa ferus pectora versat Amor.

残酷的爱神正折磨着他已占领的心胸。

​Cedimus, an3 subitum luctando accendimus ignem?

我们是屈服,还是通过抗争来拨旺这突如其来的烈火?

10

​Cedamus! leve fit, quod bene fertur, onus.

屈服吧!甘心承受的重担会变得温和。

​Vidi ego iactatas mota face crescere flammas

我曾亲眼见过,摇动火把会使燃起的火焰更盛,

​Et rursus nullo concutiente mori.

而在无人挥动时,它们又会重新熄灭。

​Verbera plura ferunt, quam quos4 iuvat usus aratri,

刚被套上牛轭便抗拒它的公牛,

​Detractant prensi dum iuga prima boves.

比那些乐于犁地的公牛要承受更多的鞭打。

15

​Asper equus duris contunditur ora lupatis,

烈马的嘴会被坚硬的带齿马衔勒伤,

​Frena minus sentit, quisquis ad arma facit.

而任何顺从驾驭的马,对缰绳的束缚感就会减少。

​Acrius invitos multoque ferocius urget

相比那些承认自己甘愿承受奴役的人,

​Quam qui servitium ferre fatentur Amor.

爱神会更猛烈、更凶残地逼迫那些违抗他的人。

​En ego confiteor! tua sum nova praeda, Cupido;

看啊,我承认了!丘比特,我是你崭新的猎物;

20

​Porrigimus victas ad tua iura manus.

我向你的法则伸出屈服的双手。

​Nil opus est bello — veniam pacemque rogamus;

无需战争——我祈求宽恕与和平;

​Nec tibi laus armis victus inermis ero.

战胜毫无武装的我,对你的武力而言也算不得什么荣耀。

​Necte comam myrto, maternas iunge columbas;

用香桃木编缀你的发丝,套上你母亲的鸽群;

​Qui deceat, currum vitricus ipse dabit,

你的继父会亲手赐予你一辆相配的战车,

25

​Inque dato curru, populo clamante triumphum,

在赐予的战车上,伴着人们高呼凯旋的声音,

​Stabis et adiunctas arte movebis aves.

你将伫立其上,巧妙地驱使被套在一起的鸟儿。

​Ducentur capti iuvenes captaeque puellae;

被俘的青年和少女将被押解随行;

​Haec tibi magnificus pompa triumphus erit.

这支游行队伍将成为你壮丽的凯旋式。

​Ipse ego, praeda recens, factum modo vulnus habebo

我自己,这新鲜的猎物,也将带着刚刚受的伤,

30

​Et nova captiva vincula mente feram.

怀着被俘的心灵,带着新戴上的锁链。

​Mens Bona ducetur manibus post terga retortis,

“良知”将被反绑着双手押送,

​Et Pudor, et castris quidquid Amoris obest.

还有“羞耻之心”,以及任何阻碍爱神阵营的存在。

​Omnia te metuent; ad te sua bracchia tendens

万物都将惧怕你;众人向你伸出双手,

​Vulgus 'io' magna voce 'triumphe!' canet.

庶民将放声高唱:“哎呀,凯旋啦!”

35

​Blanditiae comites tibi erunt Errorque Furorque,

“阿谀”、“迷误”与“狂热”将成为你的伴侣,

​Adsidue partes turba secuta tuas.

这一群乌合之众将始终追随你的左右。

​His tu militibus superas hominesque deosque;

凭借这些士兵,你战胜了人类与神明;

​Haec tibi si demas commoda, nudus eris.

若是从你身上夺去这些利器,你便将赤条条一无所有。

​Laeta triumphanti de summo mater Olympo

你那欢欣的母亲将从奥林匹斯山顶

40

​Plaudet et adpositas sparget in ora rosas.

为你鼓掌,并将备好的玫瑰撒在你的脸上。

​Tu pinnas gemma, gemma variante capillos

你的双翼将点缀着宝石,宝石也将装点你多姿的发丝,

​Ibis in auratis aureus ipse rotis.

黄金般的你,将乘坐黄金的战车而行。

​Tunc quoque non paucos, si te bene novimus, ures;

那时,如果我们足够了解你,你也仍会灼伤不少人;

​Tunc quoque praeteriens vulnera multa dabis.

那时,你路过之处,依然会留下无数伤口。

45

​Non possunt, licet ipse velis,5 cessare sagittae;

即使你亲自愿意,你的箭矢也无法停息;

​Fervida vicino flamma vapore nocet.

炽热的火焰用它逼人的热气伤害着近旁。

​Talis erat domita Bacchus Gangetide terra;

征服恒河流域的土地时,巴克科斯便是如此;

​Tu gravis alitibus, tigribus ille fuit.

他曾威震猛虎,而你则以驾驭飞鸟而令人敬畏。

​Ergo cum possim sacri pars esse triumphi,

因此,既然我能成为你神圣凯旋式的一部分,

50

​Parce tuas in me perdere, victor, opes!

胜利者啊,请不要在我身上浪费你的神力!

​Adspice cognati felicia Caesaris arma —

瞧瞧你亲戚凯撒那战无不胜的武装——

​Qua vicit, victos protegit ille manu.

他用那征服一切的手,护佑着被征服的人。

语法注5 条
  1. 1.2.3quam longa

    修饰 noctem 的关系性/感叹性插入语,功能相当于 tam longam quam longa est(“其漫长如其所是”),用以强调夜晚的无尽与漫长。

  2. 1.2.5siquo

    连词 si 与不定代名词 quo(修饰 amore 的夺格,源自 quis)的结合。在 si 之后,aliquo 的前缀 ali- 按规律脱落。

  3. 1.2.9Cedimus, an...

    此处使用直陈语气现在时来表示考虑或自问(“我们该屈服,还是……?”)。虽然在古典拉丁语语境中,表示熟虑通常首选虚拟语气,但在诗歌和口语中直陈语气也很常见,这与紧接着表示劝诱的虚拟语气 Cedamus! 形成了对比。

  4. 1.2.13Verbera plura ferunt, quam quos...

    句法结构梳理。ferunt 的主语是第14行的 boves。在 quam quos... 中,quos 是关系代词,省略了其先行词(如 eos boves),从而构成了比较结构:“(那些抗拒牛轭的牛)比那些乐于犁地的牛承受更多的鞭打”。

  5. 1.2.45licet ipse velis

    此处的 licet 用作让步连词,后接虚拟现在时 velis,构成让步从句,表示“即使你亲自愿意”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-22 发布)urn:cts:latinLit:phi0959.phi001.humanitext-lat2:1.2.1-1.2.52