- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.43.1-4.43.12
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-10-30
记述了执政官法比乌斯指挥下对埃奎人的胜利及随后举行的小凯旋式,以及罗马城内围绕增加财务官人数及其向平民开放而爆发的严重政治冲突。
proximo anno Num. Fabio Vibulano, T. Quinctio Capitolini filio Capitolino consulibus ductu Fabi, cui sorte ea provincia evenerat, nihil dignum memoratu actum.
翌年,在努梅里乌斯·法比乌斯·维布拉努斯与卡皮托里努斯之子提图斯·昆克蒂乌斯·卡皮托里努斯担任执政官期间,在通过抽签获得该行省任务的法比乌斯的指挥下,未曾发生任何值得纪念的大事。
cum trepidam tantum ostendissent aciem Aequi, turpi fuga funduntur haud magno consulis decore. itaque triumphus negatus, ceterum ob Sempronianae cladis levatam ignominiam,1 ut ovans urbem intraret, concessum est.
埃奎人仅展现出慌乱的战线,便在可耻的逃跑中溃散,这并未给执政官带来多大荣誉。因此,凯旋式的请求被拒绝了,但由于塞姆普罗尼乌斯战败的耻辱得以减轻,他被允许举行小凯旋式进入城市。
quem ad modum bellum minore, quam timuerant, dimicatione erat perfectum, sic in urbe ex tranquillo necopinata moles discordiarum inter plebem ac patres exorta est coepta ab duplicando quaestorum numero. quam rem —
正如战争以比他们所担心的更小的冲突宣告结束一样,在城内,一片平静之中,平民与贵族之间突然爆发了意想不到的重重不和,起因于将财务官人数增加一倍。这一提案——
praeter duos urbanos quaestores ut crearentur duo, qui consulibus ad ministeria belli praesto essent2 — a consulibus relatam cum et patres summa ope adprobassent, tribuni plebi certamen intulerunt, ut pars quaestorum — nam ad id tempus patricii creati erant — ex plebe fieret.
——即除了两位城市财务官外,再选举两位以便随侍执政官处理战务——当此案由执政官提出且贵族们也全力赞同的时候,平民护民官发起了抗争,要求财务官的一部分——因为直到那时为止,他们都是从贵族中选出的——应当由平民担任。
adversus quam actionem primo et consules et patres summa ope adnisi sunt; concedendo deinde, ut, quem ad modum in tribunis consulari potestate creandis ius sissent adaequari, sic in quaestoribus liberum esset arbitrium populi, cum parum proficerent, totam rem de augendo quaestorum numero omittunt.
针对这一主张,起初执政官和贵族都竭力反对;随后他们做出让步,允许正如他们曾下令在选举具有执政官权力的军人监军时权利平等一样,在财务官的选举中人民也应当享有自由的选择权。然而,由于收效甚微,他们便放弃了增加财务官人数的整个方案。
excipiunt omissam tribuni, aliaeque subinde, inter quas et agrariae legis, seditiosae actiones existunt. propter quos motus cum senatus consules quam tribunos creari mallet neque posset per intercessiones tribunicias senatus consultum fieri, res publica a consulibus ad interregnum, neque id ipsum — nam coire patricios tribuni prohibebant — sine certamine ingenti, rediit.
护民官们接过了被放弃的提案,随后接连发生其他煽动性的争端,其中也包括土地法的争端。由于这些骚乱,尽管元老院更希望选举执政官而不是军人监军,但由于平民护民官的否决,元老院决议无法通过,国家政权由执政官转入间政,而即便此事本身——因为护民官们禁止贵族集会——也是在极其剧烈的争斗中才得以发生的。
cum pars maior insequentis anni per novos tribunos plebi et aliquot interreges certaminibus extracta esset, modo prohibentibus tribunis patricios coire ad prodendum interregem, modo interregem interpellantibus, ne senatus consultum de comitiis consularibus faceret, postremo L. Papirius Mugillanus proditus interrex castigando nunc patres, nunc tribunos plebi desertam omissamque ab hominibus rem publicam deorum providentia curaque exceptam memorabat Ueientibus indutiis et cunctatione Aequorum stare.
当翌年的大部分时间在新平民护民官和数任间政官的争斗中被空耗过去时,护民官们时而禁止贵族集会以推选间政官,时而干扰间政官,使之无法就召开执政官选举大会通过元老院决议。最终,被推选为间政官的鲁基乌斯·帕皮里乌斯·姆吉拉努斯通过时而斥责贵族,时而斥责平民护民官,提醒他们:这个被世人遗弃和放弃的国家,因神明的远见和眷顾而被接管,正依靠着与维伊人的休战以及埃奎人的迟疑而得以维持。
unde si quid increpet terroris, sine patricio magistratu placere rem publicam opprimi?
如果从那个方向传来任何恐怖的威胁,难道他们愿意在没有贵族长官的情况下,看着国家被摧毁吗?
non exercitum, non ducem scribendo exercitui esse? an bello intestino bellum externum propulsaturos? quae si in unum conveniant, vix deorum opibus, quin obruatur Romana res, resisti posse.3 quin illi remittendo de summa quisque iuris mediis copularent concordiam,4 patres patiendo tribunos militum pro consulibus fieri, tribuni plebi non intercedendo, quo minus quattuor quaestores promiscue de plebe ac patribus libero suffragio populi fierent.
难道既没有军队,也没有用于征募军队的统帅吗?还是说他们打算用内战来抵御外战?如果这两者汇合在一起,即便是神明之力量,也难以阻止罗马国家走向覆灭。他们为什么不各自在权利的底线上做出让步,通过折中方案来缔结和睦呢?贵族容许选举军人监军代替执政官,平民护民官则不予否决,从而使四位财务官能够通过人民的自由投票,不分彼此地从平民和贵族中选出。
- 4.43.2ob Sempronianae cladis levatam ignominiam
修饰 ignominiam 的过去分词 levatam 具有支配性作用,表示动作本身(“耻辱的减轻”),即所谓的“自建城以来”(Ab Urbe Condita)式分词结构。
- 4.43.4qui consulibus ad ministeria belli praesto essent
关系代词 qui 指代 duo(新设立的两名财务官)。带有虚拟式未完成过去时 essent 的关系从句表示目的或特征(“为了随侍……”)。
- 4.43.11vix deorum opibus, quin obruatur Romana res, resisti posse
resisti 是不及物动词 resistere 的现在被动不定式,在此作无人称使用(字面意:“被抵抗是可能的”),在间接引语中受 posse 支配。带虚拟式 obruatur 的 quin 从句紧随在表示阻碍或抵抗的词语之后(此处有半否定词 vix),表示“阻止罗马国家走向覆灭”。
- 4.43.11quin illi remittendo de summa quisque iuris mediis copularent concordiam
词屑 quin(字面意“为何不?”)在间接引语中引入强烈的劝告。虚拟式未完成过去时 copularent 是受主句过去时动词 memorabat 的时态呼应支配,在直接引语中相当于 quin ... copulatis? 或命令式。quisque 与复数主语 illi 构成同位关系(“他们每个人”)。
翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-22)
- 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
