- 底本
- Titi Livi ab urbe condita libri editionem priman, Pars I-IV, Libri I-XL. Editio Stereotypica. Weissenborn, Wilhelm; Mueller, Moritz, editors. Leipzig: Teubner, 1884-1911.
- 翻译
- AI 生成(gemini-3.5-flash) — 机器翻译,可能包含错误
- 语言
- 日本語 · English · 简体中文 · 한국어
- CTS URN
- urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.16.1-39.16.13
- 输出
- Humanitext Reader · reader.humanitext.ai · 2026-11-10
执政官警告称,巴克科斯秘仪的败坏不再是私下的丑闻,而是演变成威胁国家的系统性阴谋。他援引历史上规管外来仪式的先例,论证了当前特别调查的合理性,并敦促公民予以配合。
minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent — ipsorum id magna ex parte dedecus erat —, a facinoribus manus, mentem a fraudibus abstinuissent:1
然而,如果他们仅仅是因丑行而变得软弱无能——这在很大程度上是他们自己的耻辱——,而能使双手远离罪行,使心灵远离欺诈,那么危害还会小一些:
numquam tantum malum in re publica fuit, nec ad plures nec ad plura pertinens. quidquid his annis libidine, quidquid fraude, quidquid scelere peccatum est, ex illo uno sacrario scitote ortum esse.
国家中从未有过如此巨大的祸害,既不曾波及更多的人,也不曾涉及更多的事务。这些年来因欲望、因欺诈、因罪行所犯下的一切过错,请你们记住,全都是源于那唯一的一处圣所。
necdum omnia, in quae coniurarunt, edita facinora habent.2 adhuc privatis noxiis, quia nondum ad rem publicam opprimendam satis virium est, coniuratio sese impia tenet. crescit et serpit quotidie malum. iam maius est, quam ut capere id privata fortuna possit:
他们尚未将他们宣誓共谋的一切罪行付诸实施。目前,因为还没有足够的力量来颠覆国家,这股不敬的阴谋势力还自我克制在私人危害的范围内。危害每天都在增长和蔓延。它现在已经庞大到非私人境遇所能容纳的程度:
ad summam rem publicam spectat. nisi praecavetis, Quirites, iam huic diurnae, legitime ab consule vocatae, par nocturna contio esse poterit. nunc illi vos singuli universos contionantes timent: iam ubi vos dilapsi domos et in rura vestra eritis, illi coierint, consultabunt de sua salute simul ac vestra pernicie: tum singulis vobis universi timendi erunt.
它关系到国家的最高利益。罗马公民们,除非你们提前防范,否则很快,这样一场由执政官合法召集的白天大会,就可能出现与之平起平坐的夜间集会。现在,当你们集会在一起时,他们作为个体害怕你们全体;而一旦你们散去回家或回到你们的乡间,他们就会聚集起来,商讨他们自己的安全以及你们的毁灭:那时,你们作为个体就必须害怕他们全体了。
optare igitur unusquisque vestrum debet, ut bona mens suis omnibus fuerit. si quem libido, si furor in illum gurgitem abripuit, illorum eum, cum quibus in omne flagitium et facinus coniuravit, non suum iudicet esse.
因此,你们每个人都应该祈望自己的所有亲人都曾保持健全的心智。如果欲望、如果狂热将某人卷入了那口深渊,那就判定他属于那些与他一道宣誓参与一切丑行和罪行的人,而不是属于自己。
ne quis etiam errore labatur vestrum, Quirites, non sum securus. nihil enim in speciem fallacius est quam prava religio. ubi deorum numen praetenditur sceleribus, subit animum timor, ne fraudibus humanis vindicandis divini iuris aliquid immixtum violemus. hac vos religione innumerabilia decreta pontificum, senatus consulta, haruspicum denique responsa liberant.
罗马公民们,我并非不担心你们中有人会因犯错而误入歧途。因为在外表上,没有什么比堕落的宗教更具欺骗性的了。当神明的神威被用来作为罪行的借口时,人们心中就会产生恐惧,担心在惩罚人类的欺诈行为时,会因混入神圣法律的某些内容而有所亵渎。对于这种宗教顾虑,祭司团的无数决议、元老院的法令以及最后哈鲁斯皮克斯的占卜答复,都将你们解脱了出来。
quotiens hoc patrum avorumque aetate negotium est magistratibus datum, uti sacra externa fieri vetarent, sacrificulos vatesque foro circo urbe prohiberent, vaticinos libros conquirerent comburerentque, omnem disciplinam sacrificandi praeterquam more Romano abolerent.
在我们的父辈和祖辈时代,曾有多少次将任务交托给政务官,让他们禁止举行外来祭祀,将私祭僧和预言者赶出广场、竞技场和城市,搜寻并烧毁预言书,并废除除罗马习俗以外的一切祭祀规范。
iudicabant enim prudentissimi viri omnis divini humanique iuris nihil aeque dissolvendae religionis esse,3 quam ubi non patrio sed externo ritu sacrificaretur.
因为那些最贤明的人判定,最容易瓦解宗教的莫过于不按祖传仪式而按外来仪式进行祭祀。
haec vobis praedicenda ratus sum, ne qua superstitio agitaret animos vestros, cum demolientes nos Bacchanalia discutientesque nefarios coetus cerneretis.
我认为有必要向你们预先说明这些,以免当你们看到我们拆除巴克科斯祭坛、驱散邪恶集会时,有任何迷信思想动摇你们的心灵。
omnia diis propitiis volentibusque faciemus; qui quia suum numen sceleribus libidinibusque contaminari indigne ferebant, ex occultis ea tenebris in lucem extraxerunt, nec patefieri, ut impunita essent, sed ut vindicarentur et opprimerentur, voluerunt.
我们将在神明允诺和眷顾下做一切事情;神明们因为不能容忍自己的神威被罪行和欲望所玷污,已将这些勾当从隐秘的黑暗中拖到了光天化日之下,他们不希望这些事情被揭露出来是为了不受惩罚,而是为了受到惩罚和压制。
senatus quaestionem extra ordinem de ea re mihi collegaeque meo mandavit. nos, quae ipsis nobis agenda sunt, impigre exsequemur; vigiliarum nocturnarum curam per urbem minoribus magistratibus mandavimus.
元老院已将关于此事的特别调查权授予了我和我的同事。我们将勤勉地执行我们自己必须做的事情;我们已将全市夜间值班的职责交托给了低级政务官。
vos quoque aequum est, quae vestra munia sunt, quo quisque loco positus erit, quod imperabitur, impigre praestare, et dare operam, ne quid fraude noxiorum periculi aut tumultus oriatur.”
你们也应当勤勉地履行你们的职责,无论每个人被安置在什么位置,无论被命令做什么,并竭尽全力,以免因罪犯的欺诈而产生任何危险或骚乱。”
- 39.16.1minus tamen esset, si flagitiis tantum effeminati forent... abstinuissent
虚拟语气条件句。主句是 minus esset(未完成过去时虚拟语气),而条件从句则混合使用了 forent(未完成过去时虚拟语气)和 abstinuissent(过去完成时虚拟语气)。这体现了过去持续状态(被软化)与特定过去行为(克制不犯罪)之间的时态和性质差异。
- 39.16.3edita facinora habent
结合了完成时分词 edita 与表示拥有的动词 habent 的迂言式完成时结构。与简单的完成时(ediderunt)相比,它更强调过去行为的结果一直持续到现在的状态。这一结构预示了后来罗曼语中复合完成时(相当于英语中的 have + 过去分词)的产生。
- 39.16.9nihil aeque dissolvendae religionis esse
动形容词短语 dissolvendae religionis 的属格形式在此用作性质或倾向属格(“倾向于瓦解宗教”)。它构成了比较结构 nihil aeque... esse quam...(“没有什么比……更能瓦解宗教了”)。
