← 李维

自建城以来史

§35.1.1-35.1.12

迪吉提乌斯的受挫与西庇阿在西班牙的战事

近西班牙的裁判官迪吉提乌斯屡遭败绩,而远西班牙的裁判官西庇阿则在埃布罗河彼岸及对抗卢西塔尼亚人的战斗中取得大胜,迫使众多城镇投降并缴获了丰厚战利品。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§35.1.1

​principio anni, quo haec gesta sunt, Sex. Digitius praetor in Hispania citeriore cum civitatibus iis, quae post profectionem M. Catonis permultae rebellaverant, crebra magis quam digna dictu proelia fecit et adeo pleraque adversa, ​ut vix dimidium militum, quam quod acceperat,1 successori tradiderit.

在这些事情发生的那年年初,近西班牙的法务官塞克斯图斯·迪吉提乌斯与那些在马尔库斯·加图离开后大量反叛的部落,进行了频繁而非值当一提的战斗,而且由于其中大多数战斗都遭惨败,以至于他移交给继任者的士兵人数,勉强只有他所接收的一半。

§35.1.3

​nec dubium est, quin omnis Hispania sublatura animos fuerit,2 ni alter praetor P. Cornelius Cn. F. Scipio trans Iberum multa secunda proelia fecisset, quo terrore non minus quinquaginta oppida ad eum defecerunt.

毫无疑问,如果不是另一位法务官——格奈乌斯之子普布利乌斯·科尔内利乌斯·西庇阿在埃布罗河彼岸进行了许多次成功的战斗,整个西班牙都会斗志高涨。由于这一威慑,不少于五十座城镇向他投降。

§35.1.4

​praetor haec gesserat Scipio; ​idem pro praetore Lusitanos, pervastata ulteriore provincia cum ingenti praeda domum redeuntis, in ipso itinere adgressus ab hora tertia diei ad octavam incerto eventu pugnavit,3 numero militum impar, superior aliis:

这些是裁判官西庇阿所立下的功绩;同样是他,以行省代裁判官的身份,在卢西塔尼亚人彻底蹂躏了远行省、携带着巨大战利品返回家园的途中袭击了他们,从一天的第三小时战斗到第八小时,胜负未分。他在士兵数量上处于劣势,但在其他方面占据优势:

§35.1.6

​nam et acie frequenti armatis adversus longum et impeditum turba pecorum agmen et recenti milite adversus fessos longo itinere concurrerat.

因为他是以密集队列的武装士兵去对抗因大批牲畜阻碍而拉得很长的敌军纵队,并以精力充沛的士兵去迎战因长途跋涉而疲惫不堪的敌人。

§35.1.7

​tertia namque vigilia exierant hostes; huic nocturno itineri tres diurnae horae accesserant, nec ulla quiete data laborem viae proelium exceperat.4

原来,敌军在第三更天就已出发;在这夜间行军之上,又加上了白天的三个小时,在没有得到任何休息的情况下,道路的辛劳直接迎来了战斗。

§35.1.8

​itaque principio pugnae vigoris aliquid in corporibus animisque fuit, et turbaverant primo Romanos; deinde aequata paulisper pugna est. in hoc discrimine ludos Iovi, si fudisset cecidissetque hostis, propraetor vovit.

因此在战斗初期,他们的肉体和精神中还保留着一些活力,起初曾使罗马人陷入混乱;随后战斗在短时间内势均力敌。在此危急关头,代裁判官许愿,若能击溃并歼灭敌军,将向朱庇特献上竞技会。

§35.1.9

​tandem gradum acrius intulere Romani, cessitque Lusitanus, deinde prorsus terga dedit; et cum institissent fugientibus victores, ad duodecim milia hostium sunt caesa, ​capti quingenti quadraginta, omnes ferme equites, et signa militaria capta centum triginta quattuor. de exercitu Romano septuaginta et tres amissi.

最终,罗马人更猛烈地向前推进,卢西塔尼亚人败退,随后完全转身逃跑;当胜利者紧追逃兵时,大约有一万二千名敌军被歼灭,五百四十人被俘,几乎全都是骑兵,并且缴获了一百三十四面军旗。罗马军队中损失了七十三人。

§35.1.11

​pugnatum haud procul Ilipa urbe est; eo victorem opulentum praeda exercitum P. Cornelius reduxit. ea omnis ante urbem exposita est, ​potestasque dominis suas res cognoscendi facta est; cetera vendenda quaestori data; quod inde refectum est militi divisum.5

战斗是在离伊利帕城不远的地方进行的;普布利乌斯·科尔内利乌斯将这支因战利品而富庶的胜利之师带回了该城。所有战利品都被陈列在城前,失主们得到了认领自己财产的机会;其余的东西交给了财务官出售;由此获得的收益分发给了士兵。

语法注5 条
  1. 35.1.2dimidium militum, quam quod acceperat

    在 dimidium(一半)之后使用的 quam quod acceperat 具有类似于比较级的用法(与半数进行比较),意为“比他(从前任那里)所接收到的(士兵人数)”。

  2. 35.1.3sublatura animos fuerit

    在否定疑问的 non dubium est quin 的从句中,过去反事实条件句的归结从句以“主动外围式(未来分词 sublatura + fuerit)”的虚拟式完成时形式呈现。

  3. 35.1.5Lusitanos... adgressus... pugnavit

    主句动词是 pugnavit,其主语是 idem(西庇阿)。adgressus 是异态动词 adgredior 的完成分词,与主语一致,修饰在主句动作之前发生的动作,即“袭击了卢西塔尼亚人(Lusitanos)之后”。

  4. 35.1.7laborem viae proelium exceperat

    proelium 是主语,而 laborem 是对格宾语。动词 excipere 在此意为“接替、继……之后”,表示战斗紧接着旅途的辛劳发生。

  5. 35.1.12quod inde refectum est militi divisum

    关系代词 quod(中性单数)包含了其先行词 id,是从句 refectum est 的主语。主句中省略了系动词 est,应补全为 divisum [est](被分配),整句意为“由此回收的(收益)被分配了”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(2 处,最近 2026-10-12)
  • 2026-10-12 统一书写 — 译文 2 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:35.1.1-35.1.12