← 李维

自建城以来史

§34.46.1-34.46.13

卡托的凯旋式与高卢及波伊人战役

卢基乌斯·瓦莱里乌斯·弗拉克斯在高卢取得胜利,马尔库斯·波尔基乌斯·卡托则因西班牙的功绩举行凯旋式。与此同时,执政官提贝里乌斯·塞姆普罗尼乌斯迎击波伊人的反叛,在激烈的营地攻防战中,罗马军通过将军旗扔入敌阵的战术打开了突破口。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§34.46.1

​in Gallia L. Valerius Flaccus proconsul circa Mediolanium cum Gallis Insubribus et Bois, qui Dorulato duce ad concitandos Insubres Padum transgressi erant, signis collatis depugnavit. decem milia, ​hostium sunt caesa. per eos dies collega eius M. Porcius Cato ex Hispania triumphavit. tulit in eo triumpho argenti infecti viginti quinque milia pondo, bigati centum viginti tria milia, Oscensis quingenta quadraginta, auri pondo mille quadringenta.

在高卢,前执政官卢基乌斯·瓦莱里乌斯·弗拉克斯在美迪奥拉尼乌姆附近与因苏布雷斯人和波伊人的高卢人展开了交战,后者曾在首领多鲁拉图斯的带领下跨越波河以煽动因苏布雷斯人。一万名敌人被消灭。在那些日子里,他的同僚马尔库斯·波尔基乌斯·卡托因在西班牙的功绩而举行了凯旋式。他在该凯旋式上展示了二万五千磅未加工的银、十二万三千枚双马战车银币、五十四万枚奥斯卡银币和一千四百磅金。

§34.46.3

​militibus ex praeda divisit in singulos ducenos septuagenos aeris, triplex equiti.

他从战利品中给士兵每人分发了二百七十阿斯,给骑兵分发了其三倍的数额。

§34.46.4

​Ti. Sempronius consul in provinciam profectus in Boiorum primum agrum legiones duxit. Boiorix tum regulus eorum cum duobus fratribus tota gente concitata ad rebellandum castra locis apertis posuit, ut appareret dimicaturos,1 si hostis finis intrasset.

执政官提贝里乌斯·塞姆普罗尼乌斯出发前往行省,首先将部队列入波伊人的土地。当时他们的酋长博伊奥里克斯与他的两个兄弟一起,动员了整个部族进行反叛,并在开阔地带扎下营寨,以便显明:如果敌人进入其领土,他们就将进行决战。

§34.46.5

​consul ubi, quantae copiae, quanta fiducia esset hosti, sensit, nuntium ad collegam mittit, ut, si videretur ei, maturaret venire: se tergiversando in adventum eius rem extracturum.

执政官察觉到敌人的兵力有多大、信心有多足之后,向他的同僚派去使者,请他如果认为合适,就尽速赶来;他自己则将通过采取拖延战术,把战局拖延到同僚抵达。

§34.46.6

​quae causa consuli cunctandi, eadem Gallis, praeterquam quod cunctatio hostium animos faciebat, rei maturandae erat,2 ut, priusquam coniungerentur consulum copiae, rem transigerent.

对执政官而言是拖延的理由,对高卢人而言则成了加速行动的同样理由——更何况敌人的拖延增强了他们的斗志——以便在执政官们的兵力会合之前解决战斗。

§34.46.7

​per biduum tamen nihil aliud quam steterunt parati ad pugnandum, si quis contra egrederetur; tertio subiere ad vallum castraque simul ab omni parte adgressi sunt.

然而在两天之内,他们除了作好战斗准备、等待有人出来迎战之外,什么也没做;第三天,他们逼近工事,并同时从各个方向对营地发起了进攻。

§34.46.8

​consul arma extemplo capere milites iussit; armatos inde paulisper continuit, ut et stolidam fiduciam hosti augeret et disponeret copias, quibus quaeque portis erumperent.

执政官随即命令士兵们拿起武器;随后他把全副武装的士兵暂时按兵不动,以便既能增加敌人愚蠢的自信,又能部署兵力,决定各部队应从哪些城门突围。

§34.46.9

​duae legiones duabus principalibus portis signa efferre iussae.

两个军团被命令从两个主城门抬出军旗出击。

§34.46.10

​sed in ipso exitu ita conferti obstitere Galli, ut clauderent viam. diu in angustiis pugnatum est; nec dextris magis gladiisque gerebatur res, quam scutis corporibusque ipsis obnixi urgebant, ​Romani, ut signa foras efferrent, Galli, ut aut in castra ipsi penetrarent aut exire Romanos prohiberent.

但就在出口处,高卢人密密麻麻地阻挡在那里,封闭了通道。在狭窄的通道里战斗持续了很久;战斗与其说是用右手和剑来进行,倒不如说是用盾牌和身体本身相互倚靠并推挤,罗马人企图将军旗抬到外面,高卢人则企图要么自己冲进营地,要么阻止罗马人出来。

§34.46.12

​nec ante in hanc aut illam partem moveri acies potuerunt, quam Q. Victorius primi pili centurio et C. Atinius tribunus militum, quartae hic, ille secundae legionis,3 rem in asperis proeliis saepe temptatam, signa adempta signiferis in hostis iniecerunt.

战线无论向哪一方都无法推进,直到第一首席百人队队长昆图斯·维克托里乌斯和军事护民官盖乌斯·阿蒂尼乌斯(后者属于第四军团,前者属于第二军团)采取了在艰难战斗中屡屡尝试的办法,即从旗手手中夺走军旗,并将其扔进敌阵中。

§34.46.13

​dum repetunt enixe signum, priores secundani se porta eiecerunt.

当他们极力夺回军旗时,第二军团的士兵率先冲出了城门。

语法注3 条
  1. 34.46.4dimicaturos

    此处是省略了 esse 的将来主动不定式(dimicaturos esse),用于非人称动词 appareret(意为“显而易见”)所引导的间接陈述中。其逻辑主语在上下文里暗指波伊人(博伊奥里克斯及其部族)。

  2. 34.46.6quae causa consuli cunctandi, eadem Gallis... rei maturandae erat

    这是一个使用双重属格(动名词 cunctandi 与动形容词短语 rei maturandae)的对比结构。应补全理解为:quae causa [erat] consuli cunctandi, eadem [causa] Gallis... rei maturandae erat(对执政官而言是拖延的理由,对高卢人而言则是加速事情进展的同样理由)。

  3. 34.46.12quartae hic, ille secundae legionis

    指示代词 hic(后者)与 ille(前者)的对比表明:hic(后者盖乌斯·阿蒂尼乌斯)属于第四军团(quartae),而 ille(前者昆图斯·维克托里乌斯)属于第二军团(secundae)。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:34.46.1-34.46.13