← 李维

自建城以来史

§3.63.1-3.63.11

对萨宾人的胜利与平民下令举行的凯旋式

罗马军队战胜萨宾人并收回失物。当元老院拒绝授予凯旋式时,护民官伊基里乌斯向民众提议,从而实现了历史上首次未经元老院批准、仅凭民众命令举行的凯旋式。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§3.63.1

​Vadunt igitur in proelium ab sua parte omissum et locum, ex quo cesserant, repetunt; momentoque non restituta modo pugna, sed inclinatur etiam Sabinis cornu.1 eques inter ordines peditum tectus se ad equos recipit.

因此,他们冲向在他们这一侧曾被放弃的战斗,并重新夺回了他们曾退却的地方;转瞬之间,不仅战斗得以重建,而且萨宾人的侧翼也开始崩溃。在步兵队列保护下的骑兵,退回到了他们的战马前。

§3.63.2

​transvolat inde in partem alteram suis victoriae nuntius;2 simul et in hostis iam pavidos, quippe fuso suae partis validiore cornu, impetum facit. non aliorum eo proelio virtus magis enituit.

随后,胜利的音讯向另一侧的友军传去;与此同时,它也向那些因己方较强的侧翼被击溃而已经陷入惊恐的敌人发起了冲击。在那场战斗中,没有其他人的勇气比他们更显赫。

§3.63.3

​consul providere omnia, laudare fortis, increpare,3 sicubi segnior pugna esset. castigati fortium statim virorum opera edebant; tantumque hos pudor, quantum alios laudes excitabant.

执政官密切注视着一切,赞扬勇敢者,在任何战斗松懈的地方予以训斥。受到责备的人立刻表现出勇士的行为;羞耻心激起前者的斗志,正如赞扬激起后者的斗志一样。

§3.63.4

​redintegrato clamore undique omnes conisi hostem avertunt, nec deinde Romana vis sustineri potuit. Sabini fusi passim per agros castra hosti ad praedam relinquunt. ibi non sociorum, sicut in Algido, res, sed suas Romanus populationibus agrorum amissas recepit.

各处的呐喊声重新响起,所有人齐心协力将敌人击退,此后,罗马人的威力便无法被阻挡。散落溃逃在田野各处的萨宾人将他们的营地留给敌人作为战利品。在那里,罗马人收回的不是像在阿尔吉杜斯那样盟友的财产,而是因田野遭受劫掠而失去的他们自己的财产。

§3.63.5

​gemina victoria duobus bifariam proeliis parta maligne senatus in unum diem supplicationes consulum nomine decrevit. populus iniussu et altero die frequens iit supplicatum; et haec vaga popularisque supplicatio studiis prope celebratior fuit.

在两个不同地方进行的两场战斗中获得了双重胜利,然而元老院却心怀恶意地仅以执政官的名义决定了为期一天的感谢祭。民众在没有命令的情况下,第二天也成群结队地前去祈祷;这种自发的、大众性的感谢祭,因人们的热情而几乎比官方的更为盛大。

§3.63.6

​consules ex composito eodem biduo ad urbem accessere senatumque in Martium campum evocavere. ubi cum de rebus ab se gestis agerent, questi primores patrum senatum inter milites dedita opera4 terroris causa haberi.

执政官们按事先约定在同两日内临近城市,并将元老院召集至马尔斯广场。当他们在那里报告自己的功绩时,贵族中的显贵们抱怨说,元老院被故意安排在士兵中间开会,是为了进行威吓。

§3.63.7

​itaque inde consules, ne criminationi locus esset, in prata Flaminia, ubi nunc aedes Apollinis est — iam tum Apollinare appellabant —, avocavere senatum.

因此,执政官们为了不留下指责的口实,将元老院从那里移到了弗拉米尼乌斯草地(现在那里有阿波罗神庙,当时就已经被称为阿波罗之地)。

§3.63.8

​ubi cum ingenti consensu patrum negaretur triumphus, L. Icilius tribunus plebis tulit ad populum de triumpho consulum multis dissuasum prodeuntibus, ​maxime C. Claudio vociferante: de patribus, non de hostibus consules triumphare velle,5 gratiamque pro privato merito in tribunum, non pro virtute honorem peti. numquam ante de triumpho per populum actum, semper aestimationem arbitriumque eius honoris penes senatum fuisse. ​ne reges quidem maiestatem summi ordinis inminuisse. ne ita omnia tribuni potestatis suae inplerent, ut nullum publicum consilium sinerent esse. ita demum liberam civitatem fore, ita aequatas leges, si sua quisque iura ordo, suam maiestatem teneat.

在那里,当父老们以极大的共识拒绝授予凯旋式时,平民护民官卢基乌斯·伊基里乌斯向民众提出了关于执政官凯旋式的提案,许多人站出来表示反对。特别是盖乌斯·克劳狄乌斯高声叫道:执政官们想要对父老们而不是对敌人举行凯旋式,他们是在为护民官的个人恩惠寻求回报,而不是在为勇气寻求荣誉;以前从未有过通过民众来决定凯旋式的事,对这一荣誉的评估和裁决权向来属于元老院;甚至连国王也没有削弱最高阶级的尊严;护民官不应让自己的权力充斥一切,以至于不容许任何国家议会存在;因为只有当每个阶级都保持自己的权利和尊严时,国家才最终是自由的,法律才是平等的。

§3.63.11

​in eandem sententiam multa et a ceteris senioribus patrum cum essent dicta, omnes tribus eam rogationem acceperunt. tum primum sine auctoritate senatus populi iussu triumphatum est.

在其他元老院长老们也发表了许多相同意见之后,所有的部落都接受了这一提案。于是,历史上第一次在没有元老院授权的情况下,根据民众的命令举行了凯旋式。

语法注5 条
  1. 3.63.1non restituta modo pugna, sed inclinatur etiam Sabinis cornu

    在“restituta modo pugna”分句中,系动词“est”被省略,承载了过去时或历史现在时的力量以与后面的“inclinatur”相对应。这里的“Sabinis”作不利与格(dativus incommodi),表示“对萨宾人不利地”侧翼崩溃。

  2. 3.63.2suis victoriae nuntius

    “suis”是利益与格,实质上用作名词,指代“他们自己的士兵/友军”。“nuntius”(消息/传令兵)是“transvolat”的主语,同时也是后续动词“impetum facit”的主语,形成了一种拟人化构文,即胜利的消息本身(或传达消息的人)对敌人发起了冲击。

  3. 3.63.3providere omnia, laudare fortis, increpare

    这些不定式(“providere”、“laudare”、“increpare”)均为历史不定式(infinitivus historicus),其功能相当于直陈式未完成过去时主动语态单数第三人称,主语为“consul”。

  4. 3.63.6dedita opera

    “dedita opera”是一个夺格惯用语,意为“故意地”或“特意地”。在此处它描述了执政官们被指责故意在士兵中间召开元老院会议以达到威吓的目的。

  5. 3.63.9de patribus, non de hostibus consules triumphare velle

    这是由夺格绝对结构“vociferante”引导的间接引语(oratio obliqua)。该间接分句的主要动词为不定式“velle”,后续还有“peti”、“actum [esse]”和“fuisse”,用以转述盖乌斯·克劳狄乌斯的演说内容。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(1 处,最近 2026-09-21)
  • 2026-09-21 AI校阅 — 原文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.63.1-3.63.11