← 李维

自建城以来史

§3.6.1-3.6.9

罗马瘟疫与敌军逼近城郊

罗马爆发严重瘟疫,导致城邦瘫痪,一名执政官病逝,另一名生命垂危。面对赫尔尼基人的求援,罗马被迫拒绝。敌军趁机穿过荒凉的罗马领土,直逼城外三英里处。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§3.6.1

​comitia inde habita; creati consules L. Aebutius, P. Servilius. kal. Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt.

随后举行了公民大会;卢基乌斯·埃布提乌斯和普布利乌斯·塞尔维利乌斯当选为执政官。按照当时以八月朔日为岁首的习惯,他们在此时就任执政官。

§3.6.2

​grave tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque nec hominibus magis quam pecori; et auxere vim morbi terrore populationis pecoribus agrestibusque in urbem acceptis.1

那是一个艰难的时期,碰巧那一年城市和农村都流行着瘟疫,不仅危害人类,也同样危害牲畜;并且,由于害怕遭到掠夺而将牲畜和乡民接纳进城,这加剧了疾病的肆虐。

§3.6.3

​ea conluuio = mixtorum omnis generis animantium et odore insolito urbanos et agrestem confertum in arta tecta aestu ac vigiliis angebat, ministeriaque in vicem ac contagio ipsa volgabant morbos.

各种生灵混杂在一起的污秽以及异常的恶臭,加上酷热与失眠,折磨着城市居民和拥挤在狭窄住所中的乡民,而彼此间的照料和接触本身也传播了疾病。

§3.6.4

​vix instantes sustinentibus clades repente legati Hernici nuntiant in agro suo Aequos Volscosque coniunctis copiis castra posuisse; inde exercitu ingenti fines suos depopulari.

正当罗马人勉强支撑着眼前的惨祸时,赫尔尼基人的使者突然前来报告,称埃奎人和沃尔斯奇人已合兵在他们的领土上扎营,并正以大军从那里蹂躏他们的边境。

§3.6.5

​praeterquam quod infrequens senatus indicio erat sociis adflictam civitatem pestilentia esse, maestum etiam responsum tulere, ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur:2 urbem Romanam subita deum ira morbo populari; si qua eius mali quies veniat, ut anno ante, ut semper alias sociis opem laturos.

除了人员稀少的元老院向盟友证明了城邦正遭受瘟疫侵袭之外,他们还带回了一个令人悲痛的答复:赫尔尼基人应当与拉丁人一起自行保卫自己的领土;罗马城正因神明的突然愤怒而遭受疾病的蹂躏;如果这一灾难能有任何平息,他们将像前一年以及其他任何时候一样,向盟友提供援助。

§3.6.6

​discessere socii pro tristi nuntio tristiorem domum reportantes, quippe quibus per se sustinendum bellum erat, quod vix Romanis fulti viribus sustinuissent.

盟友们离去了,带回家的答复比他们带来的悲报更加令人悲痛,因为他们必须独自承受一场即使有罗马力量支撑也难以维持的战争。

§3.6.7

​non diutius se in Hernico hostis continuit; pergit inde infestus in agros Romanos etiam sine belli iniuria vastatos. ubi cum obvius nemo ne inermis quidem fieret perque omnia non praesidiis modo deserta sed etiam cultu agresti transirent, pervenere ad tertium lapidem Gabina via. mortuus Aebutius erat Romanus consul; ​collega eius Servilius exigua in spe trahebat animam; adfecti plerique principum, patrum maior pars, militaris fere aetas omnis, ut non modo ad expeditiones, quas in tanto tumultu res poscebat, sed vix ad quietas stationes viribus sufficerent.3

敌人没有在赫尔尼基人的领土上停留太久;他们从那里怀着敌意进军罗马的领土,这些地方即使没有战争的破坏,也已经一片荒凉。在那里,既然遇不见任何人,甚至连一个不带武器的人都没有,且他们穿过的所有地方不仅没有守备队,甚至连农业耕作的痕迹都消失了,他们便沿着加比纳大道抵达了第三英里处。罗马执政官埃布提乌斯已经去世;他的同僚塞尔维利乌斯也在微弱的希望中苟延残喘;大多数首领、过半数的元老,以及几乎所有适龄军人都受到了波及,以至于他们不仅没有力量去进行如此动荡的局势所要求的出征,甚至连维持平时的守备工作都难以为继。

§3.6.9

​munus vigiliarum senatores, qui per aetatem ac valetudinem poterant, per se ipsi obibant; circumitio ac cura aedilium plebi erat; ad eos summa rerum ac maiestas consularis imperii venerat.

守夜的职责由那些在年龄和健康状况上尚能支撑的元老们亲力亲为;巡查与管理则落在了平民市政官的身上;国家的最高权力以及执政官统治权的威严,已经落到了他们手中。

语法注3 条
  1. 3.6.2pecoribus agrestibusque in urbem acceptis

    独立夺格(absolute ablative)结构,以 pecoribus agrestibusque 为逻辑主语,以 acceptis(accipio 的完成分词)为谓语。表示原因,说明将家畜和乡民接纳进城是加剧瘟疫的原因。agrestibus 是形容词 agrestis 的名词化用法,意为“乡民”。

  2. 3.6.5ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur

    由 ut 引导的名词性从句(间接命令),用以解释名词 responsum 的具体内容。随后相继出现的对格加不定式(A.C.I.)结构(如 urbem Romanam... populari 和 opem laturos)则传达了答复中所陈述的原因和承诺(间接引语)。

  3. 3.6.8ut non modo ad expeditiones... sed vix ad quietas stationes viribus sufficerent

    承接上文 adfecti plerique...(多数人染病)表示结果的 ut 从句(结果从句)。viribus 是用作 sufficio(足以、胜任)之补语的与格(亦可理解为手段夺格),意为“以他们的体力(或兵力)”。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.6.1-3.6.9