← 李维

自建城以来史

§3.34.1-3.34.8

十表法的通过与再次选举十人官的呼声

十人官向民众公示了最初的十个法表,并在征求广泛意见后在百人组大会上予以通过。随后,关于仍需增加两张表以完善法典的传闻传开,激起了人们再次选举十人官的渴望。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§3.34.1

​cum promptum hoc ius velut ex oraculo incorruptum pariter ab iis summi infimique ferrent, tum legibus condendis opera dabatur; ingentique hominum expectatione propositis decem tabulis populum ad contionem advocaverunt et, ​quod bonum, faustum felixque rei publicae, ipsis liberisque eorum esset, ire et legere leges propositas iussere.

当最高贵者和最卑微者都同样从他们那里获得这种如神谕般公正且及时的司法审判时,制定法律的工作也在同时进行;在人们的极大期待中,十块木板被公示出来,他们召集民众参加大会,并祝愿这能给国家、给他们自己以及他们的子孙带来吉祥、好运和幸福,命令他们前去阅读公示的法律。

§3.34.3

​se, quantum decem hominum ingeniis provideri potuerit, omnibus, summis infimisque, iura aequasse; ​plus pollere multorum ingenia consiliaque. versarent in animis secum unamquamque rem, agitarent deinde sermonibus atque in medium, quid in quaque re plus minusve esset, conferrent:1

他们说,在十个人的智慧所能预见和照顾的范围内,他们已经使所有人,无论高低贵贱,在法律面前人人平等;但是,许多人的智慧和谋略具有更大的力量。每个人都应当在心中暗自权衡每一项条款,然后通过交谈进行讨论,并将每一项条款中多余或缺少的部分公之于众:

§3.34.5

​eas leges habiturum populum Romanum, quas consensus omnium non iussisse latas magis quam tulisse2 videri posset.

这样,罗马人民所拥有的法律,就不仅像是所有人一致同意通过的,而更像是他们自己提出来的。

§3.34.6

​cum ad rumores hominum de unoquoque legum capite editos satis correctae viderentur, centuriatis comitiis decem tabularum leges perlatae sunt, qui nunc quoque in hoc inmenso aliarum super alias acervatarum legum cumulo fons omnis publici privatique est iuris. vulgatur deinde rumor duas deesse tabulas, ​quibus adiectis absolvi posse velut corpus omnis Romani iuris. ea expectatio, cum dies comitiorum adpropinquaret, desiderium decemviros iterum creandi fecit.

当根据人们针对每一条法律条款发表的议论而对法律进行了充分的修改后,在百人组大会上,十表法获得了通过。即使在今天,在这一层叠累积的浩瀚法典之中,它依然是所有公法和私法的源泉。随后,有传言称还缺少两张表,如果加上这两张表,罗马法律的整个体系便可称得上大功告成。随着选举日的临近,这种期待激起了人们再次选举十人官的渴望。

§3.34.8

​iam plebs, praeterquam quod consulum nomen haud secus quam regum perosa erat, ne tribunicium quidem auxilium cedentibus in vicem appellationi decemviris3 quaerebat.

此时,平民除了像憎恨国王之名一样憎恨执政官之名外,甚至由于十人官之间轮流接受相互之间的上诉,他们连护民官的援助也不再寻求了。

语法注3 条
  1. 3.34.4versarent ... agitarent deinde ... conferrent

    在间接引语(oratio obliqua)中,这些未完成过去时虚拟式(第三人称复数)对应直接引语中的命令式或劝诱/商榷虚拟式,并遵循主句过去时态的时态呼应规则。其省略的逻辑主语在上下文语境中指代民众的每个个体。

  2. 3.34.5non iussisse latas magis quam tulisse

    在带有关系代词 quas(先行词为 leges)的关系从句中,latas 是修饰 quas 的过去分词。iussisse 和 tulisse 是完成时不定式,其逻辑主语为 consensus omnium(所有人的合意)。此处对比了罗马宪政术语 ferre legem(提出法律草案)与 iubere legem(通过/批准法律草案),意为“与其说这些法案在被提出后获得了批准,不如说是由所有人自己提出来的”。

  3. 3.34.8cedentibus in vicem appellationi decemviris

    由名词 decemviris 和现在分词 cedentibus 构成的独立夺格结构(表示原因或伴随状况)。cedentibus 是不及物动词 cedere(屈服、让步)的分词,后接与格 appellationi(上诉、申诉)。in vicem(轮流、相互)指的是十人官们轮流且相互接受公民针对彼此判决提出的上诉。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.34.1-3.34.8