← 李维

自建城以来史

§3.18.1-3.18.11

图斯库鲁姆的援助与收复卡皮托尔山

图斯库鲁姆的独裁官马米利乌斯率领盟军赶赴罗马,共同发起收复卡皮托尔山的战斗。尽管执政官瓦莱里乌斯在战斗中牺牲,但沃尔姆尼乌斯接替指挥,盟军与罗马公民最终击败赫尔多尼乌斯并夺回卡皮托尔山,平民们自发为牺牲的执政官哀悼。

显示 ▾
显示
译文
字体
AI ↗
← 上一节下一节 →
§3.18.1

​eadem nocte et Tusculum de arce capta Capitolioque occupato et alio turbatae urbis statu nuntii veniunt.

在同天夜里,使者也来到了图斯库鲁姆,带来了卫城被夺、卡皮托尔山被占以及城邦其他混乱局势的消息。

§3.18.2

​L. Mamilius Tusculi tum dictator erat. is confestim convocato senatu atque introductis nuntiis magno opere censet, ​ne expectent,1 dum ab Roma legati auxilium petentes veniant; periculum ipsum discrimenque ac sociales deos fidemque foederum id poscere. demerendi beneficio tam potentem, tam propinquam civitatem2 numquam parem occasionem daturos deos. placet ferri auxilium; ​iuventus conscribitur, arma dantur. Romam prima luce venientes procul speciem hostium praebuere; Aequi aut Volsci venire visi sunt; deinde, ubi vanus terror abiit, accepti in urbem agmine in forum descendunt.

卢基乌斯·马米利乌斯当时是图斯库鲁姆的独裁官。他立即召集了元老院,在召入使者后,他强烈建议:他们不应等待来自罗马寻求援助的使节到来;危险本身、危机、同盟之神以及对条约的忠诚都要求这样做。神明绝不会再给予他们一个同等的机会,让他们通过恩义去结好这样一个强大且邻近的城邦。众人同意提供援助;青年们被征募,武器被分发。他们在黎明时分抵达罗马,在远处呈现出敌人的面貌;他们看起来像是阿埃奎人或沃尔斯奇人正在前来;随后,当无端的恐慌消退后,他们被接纳进入城邦,列队下到广场。

§3.18.5

​ibi iam P. Valerius relicto ad portarum praesidia collega instruebat aciem.

在那里,普布利乌斯·瓦莱里乌斯在留下他的同事去防守城门之后,已经在排兵布阵。

§3.18.6

​auctoritas viri moverat adfirmantis3 Capitolio recuperato et urbe pacata si edoceri se sissent, quae fraus ab tribunis occulta in lege ferretur, memorem se maiorum suorum, memorem cognominis, quo populi colendi velut hereditaria cura sibi a maioribus tradita esset, concilium plebis non inpediturum.

这位大人的威望打动了众人,因为他确言,一旦收复卡皮托尔山且平定城邦,如果平民允许自己被告知护民官在法案中隐瞒了什么欺骗,那么他作为一个不忘先祖、不忘自己家族名(这一名字代表着先祖传给他的如同世袭般关怀人民的责任)的人,绝不会阻碍平民大会。

§3.18.7

​hunc ducem secuti nequiquam reclamantibus tribunis in clivum Capitolinum erigunt aciem. adiungitur et Tusculana legio. certare socii civesque, utri recuperatae arcis suum decus facerent; dux uterque suos adhortatur.

他们跟随这位领袖,在护民官们徒劳的抗议中,将战线向卡皮托尔山的斜坡推进。图斯库鲁姆的军团也加入了他们。同盟军与公民们互相竞争,看哪一方能将收复卫城的荣耀归功于自己;两位领袖都各自鼓励着自己的部下。

§3.18.8

​trepidare tum hostes, nec ulli satis rei praeterquam loco fidere; trepidantibus inferunt signa Romani sociique, iam in vestibulum perruperant templi, cum P. Valerius inter primores pugnam ciens interficitur. P. Volumnius consularis vidit cadentem.

此时敌人陷入恐慌,除了地形之外,他们不信任任何其他事物;罗马人和同盟军向惊慌失措的敌人推进军旗,并且已经冲入了神殿的门廊,这时普布利乌斯·瓦莱里乌斯在最前线鼓舞战斗时被杀。前执政官普布利乌斯·沃尔姆尼乌斯看到了他倒下。

§3.18.9

​is dato negotio suis, ut corpus obtegerent, ipse in locum vicemque consulis provolat. prae ardore impetuque tantae rei sensus non pervenit ad militem; prius vicit, quam se pugnare sine duce sentiret.

他命令部下遮盖遗体,自己则冲上前去接替执政官的岗位和职责。由于如此重大战斗的狂热与冲劲,这一损失的感知并未传达到士兵那里;他们在意识到自己在没有领袖的情况下战斗之前就取得了胜利。

§3.18.10

​multi exulum caede sua foedavere templum, multi vivi capti, Herdonius interfectus. ita Capitolium recuperatum. de captivis, ut quisque liber aut servus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est;4 Tusculanis gratiae actae; Capitolium purgatum atque lustratum. in consulis domum plebes quadrantes, ​ut funere ampliore efferretur, iactasse fertur.

许多流亡者用自己的鲜血玷污了神殿,许多人被生擒,赫尔多尼乌斯被杀。卡皮托尔山就这样被收复了。至于俘虏,根据每个人是自由人还是奴隶,各自按其身份受到了相应的惩罚;图斯库鲁姆人受到了致谢;卡皮托尔山得到了清扫和净化。平民们向执政官的家中投掷硬币,据说,这是为了让他能以更盛大的葬礼送葬。

语法注4 条
  1. 3.18.3ne expectent

    ne expectent 是间接引语中的间接命令/劝告(对应直接引语中的 ne expectemus 或 ne expectetis),呈虚拟式现在时,依附于主句动词 censet。由于主句动词 censet 是历史现在时,因此从句使用了虚拟式现在时。

  2. 3.18.3demerendi beneficio tam potentem, tam propinquam civitatem

    动名词(gerund)demerendi 带宾格名词短语 tam potentem, tam propinquam civitatem 作为宾语,构成属格名词短语修饰 occasionem。beneficio 是手段夺格(“通过恩义”),整句意为“通过恩义结好如此强大且邻近的城邦的(机会)”。

  3. 3.18.6adfirmantis

    现在分词 adfirmantis 修饰属格的 viri(指普布利乌斯·瓦莱里乌斯),并引导间接引语,其后接宾格代词主语 se 与将来不定式 non inpediturum (esse)。

  4. 3.18.10suae fortunae a quoque sumptum supplicium est

    这是习惯语 supplicium sumere ab aliquo(从某人处索取惩罚,即惩罚某人)的被动语态。a quoque 指的是受罚者(“从每个人”),而 suae fortunae 对应各人的身份(自由人或奴隶),表示惩罚与其各自的境遇相符。

翻译:Gemini 3.5 Flash(2026-05-25 发布)・修订记录(3 处,最近 2026-09-22)
  • 2026-09-22 AI校阅 — 原文 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 注 1 处
  • 2026-09-21 AI校阅 — 译文 1 处
urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.18.1-3.18.11